Nông dân xã Vĩnh Thanh, tỉnh Cà Mau sản xuất lúa theo đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp - Ảnh: THANH HUYỀN
Ngày 15-10, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) tổ chức Hội nghị Ngày Lương thực thế giới và tăng cường hợp tác triển khai đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030 (gọi tắt đề án).
Điều chỉnh nhưng không thay đổi mục tiêu đề án
Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho biết sau 3 năm triển khai đề án, có hơn 420.000ha lúa được trồng theo hướng chất lượng cao và phát thải thấp.
"Chúng tôi bước đầu hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, liên kết sản xuất, tiêu thụ và áp dụng kỹ thuật để giảm chi phí đầu vào, giảm phát thải. Bắt đầu hình thành nhãn hiệu 'gạo Việt xanh, phát thải thấp' và xuất khẩu những lô hàng đầu tiên xuất khẩu sang Nhật, Úc, Singapore..." - bà Hương chia sẻ.
Bên cạnh những kết quả đạt được, bà Hương cho biết đề án còn những tồn tại, khó khăn về cơ chế, chính sách, hạ tầng, tiếp cận tín dụng và nguồn lực quốc tế chưa được huy động tương xứng.
Trên cơ sở đó, bộ đã trình Chính phủ sửa đổi, bổ sung đề án theo hướng không chỉ làm 1 triệu ha lúa lượng cao phát thải thấp mà mở rộng ra toàn bộ vùng Đồng bằng sông Cửu Long với khoảng 1,6 triệu ha.
Cùng với đó bộ đề xuất loại bỏ các tiêu chí tham gia đề án để tất cả hợp tác xã, nông dân, doanh nghiệp, đối tác quốc tế cùng tham gia.
Để triển khai hiệu quả đề án theo định hướng mới, bà Hương đề xuất các tổ chức quốc tế đồng hành cùng bộ trong việc chuyển trọng tâm từ hỗ trợ xây dựng các mô hình đơn lẻ sang chuẩn hóa, tích hợp và nhân rộng trên quy mô lớn để giữ hiệu quả đầu tư và hỗ trợ.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh định hướng mới của bộ không phải để thay đổi mục tiêu, mà để chuyển trạng thái từ "xây dựng mô hình" sang "nhân rộng và làm đồng bộ".
"Đây vừa là thông điệp vừa là công bố chính thức quan điểm của Chính phủ về đề án. Vừa rồi có dư luận cho rằng chúng ta không làm nữa, nhưng không phải là không làm, mà làm ở mức độ tốt hơn và đi vào thực chất hơn" - ông Hiệp nói.
Một số định hướng điều chỉnh đề án - Nguồn: Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đồ họa AI
Phải tăng thu nhập cho nông dân, xây dựng thương hiệu gạo Việt xanh, phát thải thấp
Nhấn mạnh các định hướng trong thời gian tới, ông Hiệp cho rằng đề án 1 triệu ha lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long phải tạo chuyển đổi thực chất cho ngành hàng lúa gạo.
"Thành công của đề án không chỉ được đo bằng diện tích, mà còn bằng chất lượng và giá trị hạt gạo, thu nhập của nông dân, hiệu quả sản xuất, mức giảm phát thải có thể kiểm chứng và sức cạnh tranh của ngành hàng. Đặc biệt, thông qua chương trình này phải tổ chức sản xuất bền vững, hiệu quả" - ông Hiệp nói.
Theo ông Hiệp, trong tất cả các hoạt động của đề án phải đặt nông dân ở vị trí trung tâm, doanh nghiệp là động lực và khoa học - công nghệ là nền tảng, bởi nông dân không thể đơn độc gánh chịu chi phí, đặc biệt là giảm phát thải và rủi ro thị trường.
Ông Hiệp cũng đề nghị các đơn vị thuộc bộ phối hợp chặt chẽ rà soát nhiệm vụ, chương trình hành động để ngay sau khi Chính phủ ký điều chỉnh chủ trương đề án sẽ bắt tay vào làm ngay.
Nhấn mạnh đây là dự án rất quan trọng của bộ từ nay đến năm 2030, do đó ông Hiệp mong toàn ngành phải tập trung nguồn lực, công sức để xây dựng thương hiệu quốc gia cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long với sản phẩm gạo xanh, phát thải thấp.
Trong khuôn khổ hội nghị, 10 phụ nữ tiêu biểu có đóng góp cho nông nghiệp, hệ thống nông nghiệp - thực phẩm và phát triển nông thôn được tôn vinh - Ảnh: NGUYỄN THỦY
Tại hội nghị, bà Kate Wallace, Tổng lãnh sự Úc, khẳng định cam kết hỗ trợ của Chính phủ Úc nhằm triển khai đề án.
Cụ thể, dự án chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo thích ứng với biến đổi khí hậu và bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long (TRVC), do Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc (DFAT) hỗ trợ thông qua SNV Việt Nam đang có các kết quả rất tích cực.
"Dự án áp dụng quy trình 4043 trên diện tích khoảng 240.000ha đã trực tiếp đóng góp vào việc triển khai đề án. Dự án mô hình mẫu điển hình cung cấp kinh nghiệm quý báu để nhân rộng các mô hình sản xuất lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long" - bà Kate Wallace nói.
‘Gạo Việt xanh phát thải thấp’ từ đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao xuất khẩu sang Nhật BảnHơn 18.000ha lúa trong đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao tại Đồng bằng sông Cửu Long được chứng nhận nhãn hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp”, và lần đầu tiên xuất khẩu sang Nhật.