Tại Khu công nghiệp Hải Yên (Quảng Ninh), phần lớn diện tích mái của 5 nhà xưởng sản xuất của Công ty TNHH Khoa học kỹ thuật Ngân Long được lắp đặt hàng nghìn tấm pin mặt trời từ tháng 9 năm ngoái.
Với công suất gần 20 MWp, hệ thống này được doanh nghiệp tính toán có thể giúp giảm khoảng 6-7 tỷ đồng chi phí tiền điện mỗi tháng.
Nguồn điện tự sản xuất không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động một phần điện cho các dây chuyền sản xuất sợi phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu, mà còn góp phần đáp ứng yêu cầu về sử dụng năng lượng tái tạo và giảm phát thải.
Tại Công ty TNHH FLAT Việt Nam (Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C, TP Hải Phòng), hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất hơn 11 MWp cũng đã hoạt động đều đặn nhiều tháng nay.
Thông thường, từ khoảng 6h đến 17-18h, thời gian dây chuyền sản xuất vận hành cũng là lúc hệ thống điện mặt trời phát điện.
FLAT cho biết, vào những ngày nắng nóng, hệ thống điện mặt trời mái nhà có thể phát công suất đỉnh hơn 9 MW, tương đương 80-85% công suất thiết kế và đáp ứng được khoảng 1/3 nhu cầu điện của nhà máy, vốn dao động từ 30-35 MW. Trung bình trong ngày, công suất phát duy trì khoảng 6,5-7 MW, tùy điều kiện thời tiết.
Với giá điện hiện hành, lượng điện tự sản xuất từ hệ thống này có thể giúp công ty tiết kiệm bình quân khoảng 100 triệu đồng/ngày, tương đương khoảng 3 tỷ đồng nếu duy trì trong một tháng 30 ngày.
Theo số liệu tổng hợp từ các Tổng công ty Điện lực, tính đến hết tháng 8/2026, toàn hệ thống ghi nhận 134.410 hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất lắp đặt trên 11.450 MWp.
Trong đó, tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp và nhà xưởng, hơn 12.200 hệ thống điện mặt trời mái nhà tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và nhà xưởng, với tổng công suất khoảng 5.600 MWp, chiếm khoảng 48,9% tổng công suất điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ toàn hệ thống.
Tại trụ sở và cơ quan công sở, ước tính có hơn 9.200 hệ thống, tổng công suất gần 940 MWp, chiếm khoảng 8,2% tổng công suất hệ thống điện mặt trời mái nhà.
Số lượng hệ thống điện mặt trời mái nhà còn lại là hộ gia đình, hộ kinh doanh lắp đặt.
Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) nhấn mạnh, trên thực tế, số lượng hệ thống và tổng công suất ĐMTMN tự sản xuất và tự tiêu thụ đã lắp đặt có thể cao hơn do một số tổ chức, cá nhân chưa thực hiện thông báo hoặc đăng ký theo quy định.
Hiện lắp điện mặt trời mái nhà đang được người dân, doanh nghiệp và các cơ quan công sở quan tâm đầu tư. Bởi, đây là nguồn năng lượng sạch giúp giảm đáng kể chi phí tiền điện hàng tháng, đồng thời tự chủ được một phần nguồn điện cho sinh hoạt và sản xuất.
Theo ông Đỗ Văn Năm, thành viên HĐTV Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), ở miền Bắc có hàng triệu m2 mái nhà của các khu công nghiệp. Tuy nhiên, tỷ lệ mái nhà xưởng được lắp đặt điện mặt trời tự sản, tự tiêu vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Điều này cũng tương tự với các hộ gia đình.
Ông cho rằng điện mặt trời là nguồn điện xanh, sạch hợp lý của miền Bắc. Bởi vào các tháng nắng nóng, bức xạ mặt trời ở miền Bắc rất lớn, có thể phát huy hiệu quả trong việc bổ sung nguồn điện tại chỗ cho miền Bắc vào mùa nắng nóng.
Trong báo cáo mới đây về các giải pháp đảm bảo cung ứng điện giai đoạn 2026-2030 và điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, Bộ Công Thương nhận định việc cung cấp điện của hệ thống điện quốc gia trong năm 2026 bảo đảm, đáp ứng nhu cầu đất nước.
Song, trên cơ sở cập nhật tính toán, xác định nhu cầu sản lượng điện và công suất cực đại Pmax theo từng năm, Bộ này lo ngại sản lượng điện sẽ thiếu hụt đáng kể, đặc biệt là ở khu vực miền Bắc. Cụ thể, công suất thiếu hụt có thể khoảng 4.256 MW vào năm 2027 và gần 14.000 MW vào năm 2030 trong kịch bản bất lợi.
Để đảm bảo nguồn điện, một trong những giải pháp được Bộ Công Thương đưa ra là giao chỉ tiêu cho từng địa phương (đặc biệt là miền Bắc) phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ theo Nghị định số 243 và Chỉ thị số 10 của Thủ tướng Chính phủ.
Trước mắt sử dụng ngân sách nhà nước lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ tại các bệnh viện, trường học, cơ quan công sở là tài sản do nhà nước quản lý, công suất khoảng 2.800 MW.
Cùng với đó, khuyến khích lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp kết hợp BESS, phấn đấu đạt từ 3.000-5.000 MW tại các địa phương trước mùa khô năm 2027 và năm 2028.
Bộ Công Thương yêu cầu lắp đặt tại các nhà máy điện, trạm biến áp trên toàn quốc trong trường hợp sẵn sàng có mái.
Từ đó, Bộ Công Thương kiến nghị Bộ Tài chính ưu tiên phân bổ và phê duyệt dự toán ngân sách nhà nước để triển khai đầu tư lắp điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ tại các cơ quan công sở, trụ sở cơ quan hành chính, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và các hộ gia đình. Nguồn vốn này được tính vào chi phí đầu tư công hoặc chi thường xuyên của cơ quan hành chính sự nghiệp.
Với các địa phương, Bộ này yêu cầu xây dựng phương án lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại các cơ quan công sở, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và các hộ gia đình. Trước mắt sử dụng ngân sách nhà nước lắp đặt điện mặt trời mái nhà cho các bệnh viện, trường học, cơ quan công sở do nhà nước quản lý, hoàn thành trước tháng 6/2027.