Điều day dứt của tiến sĩ về 'trẻ nghiện game, trú ẩn ở thế giới ảo'
Nguồn ảnh: VietnamNet
Theo Tiến sĩ Trần Thị Hồng Thu, điều khiến bà trăn trở và tiếc nuối nhất là hầu hết các gia đình có con nghiện game chỉ đưa con đến gặp chuyên gia khi mọi chuyện đã quá muộn.
Tiến sĩ Trần Thị Hồng Thu, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Ban ngày Mai Hương (Hà Nội) cho rằng, người trẻ ngày càng rời xa thế giới thực, đắm chìm trong những trò chơi ảo, trong đó có nghiện game online.
Thực tế tại các cơ sở y tế đang phản chiếu rõ nét báo động này. Tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội, bệnh nhân V.V.M (16 tuổi) được gia đình đưa đến thăm khám trong tình trạng thừa cân, luôn mệt mỏi mỗi khi leo cầu thang và gặp triệu chứng ngủ ngáy kéo dài.
Khai thác tiền sử sinh hoạt cho thấy em dành phần lớn thời gian rảnh rỗi trong ngày để chơi game và xem điện thoại, không tham gia bất kỳ môn thể thao nào. Kết quả xét nghiệm chỉ ra M. bị rối loạn lipid máu, minh chứng rõ ràng cho thấy các bệnh lý chuyển hóa "của người lớn" đang trẻ hóa nhanh chóng.
Tương tự, Tiến sĩ Thu cũng thường xuyên tiếp nhận không ít trường hợp bệnh nhi được phụ huynh đưa đến phòng khám trong tình trạng nghiện game nghiêm trọng. Điều khiến bà trăn trở và tiếc nuối nhất là hầu hết các gia đình chỉ đưa con đến gặp chuyên gia khi mọi chuyện đã quá muộn.
Nam sinh V.H (17 tuổi, Hà Nội) là một trong số nhiều trường hợp đáng tiếc ấy. Ban đầu, em chỉ chơi game nhiều với lý do nghỉ hè nên cha mẹ không bận tâm. Thế nhưng, thói quen này nhanh chóng vượt ngoài tầm kiểm soát: H. bắt đầu thức khuya, ngủ muộn, điểm số học tập sa sút, bỏ các hoạt động thể dục thể thao, không muốn bước chân ra ngoài và rất dễ cáu gắt khi không được chơi game.
“Dần dần, việc duy trì trò chơi ảo trở thành điều duy nhất khiến em cảm thấy hào hứng. Đến khi cha mẹ tịch thu điện thoại, nam sinh lập tức bùng nổ phản ứng dữ dội, buộc gia đình phải tìm đến chuyên gia”, Tiến sĩ Thu nói.
Bố mẹ đồng hành kéo con ra khỏi 'nơi trú ẩn'
Bà Thu nhấn mạnh, điều đáng sợ nhất của hiện tượng nghiện game không nằm ở số giờ giới trẻ ngồi trước màn hình mà là khi thế giới ảo biến thành nơi duy nhất mà đứa trẻ cảm thấy mình thực sự có năng lực. Trẻ gần như buông xuôi, dần xa thế giới thực, lười vận động.
Theo các chuyên gia, tình trạng này phản ánh giới trẻ đang phải vật lộn với tình trạng lo âu kéo dài hoặc kiệt sức sau những năm gồng mình đáp ứng kỳ vọng học tập, làm việc quá sức từ gia đình, xã hội. Không ít trường hợp có triệu chứng trầm cảm, mất hứng thú đến mức không còn cảm nhận được sự vui vẻ hay phần thưởng từ những hoạt động thể thao từng rất thích.
Đánh giá về xu hướng rút lui và kiệt sức ở giới trẻ, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhấn mạnh rằng những rối loạn về tâm thần và hành vi lối sống không đơn thuần là sa sút cá nhân mà là hệ quả từ tương tác phức tạp giữa áp lực môi trường, xã hội và sức khỏe sinh học.
Một số người trẻ ngày càng chìm đắm trong thế giới ảo. Ảnh: AI
WHO cảnh báo nếu không có sự can thiệp sớm từ gia đình và y tế, trạng thái thụ động kéo dài sẽ làm suy giảm nghiêm trọng các chức năng xã hội và năng lực phát triển tương lai của thế hệ trẻ.
“Khi con nhiều tuần hoặc nhiều tháng ít vận động rõ rệt, ngủ ngày thức đêm, bỏ học hoặc suy giảm học tập, thu mình, không còn mục tiêu, gia đình không nên chờ: Rồi lớn nó sẽ tự hiểu”, Tiến sĩ Thu cảnh báo.
Cách giúp người trẻ tái tạo động lực
WHO khuyến nghị trẻ em và thanh thiếu niên 5-17 tuổi cần khoảng 60 phút hoạt động thể lực mức vừa đến mạnh mỗi ngày; hạn chế thời gian tĩnh, đặc biệt là giải trí trước màn hình. Vận động không chỉ có lợi cho tim mạch, cơ xương mà còn liên quan tới nhận thức, chức năng điều hành và sức khỏe tinh thần.
" Một người trẻ đang thu mình không nhất thiết phải ngay lập tức tìm thấy "đam mê cuộc đời". Việc cần làm không phải là mắng mỏ để trẻ tham vọng hơn. Việc cần làm là tìm ra điều gì đang lấy mất năng lượng, năng lực tự chủ và niềm tin vào tương lai của trẻ, rồi giúp trẻ xây lại từng phần một.
Theo đó, cha mẹ hãy cũng con bắt đầu bằng những mục tiêu rất cụ thể: Thức đúng giờ; ra khỏi phòng; vận động 20-30 phút; tham gia một hoạt động có người khác; hoàn thành một việc nhỏ; chịu trách nhiệm cho một phần sinh hoạt của mình”, Tiến sĩ Thu nói.
Các chuyên gia nhấn mạnh, vận động không chỉ để khỏe mà còn là khoản đầu tư sinh lời nhất cho tương lai. Một cơ thể được rèn luyện hôm nay chính là nền tảng cho cuộc sống khỏe mạnh, hạnh phúc và trọn vẹn ngày mai. Đã đến lúc giới trẻ đứng dậy, theo đúng nghĩa đen của từ này.
Tiến sĩ Trần Thị Hồng Thu, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Ban ngày Mai Hương, cảnh báo nhiều người trẻ đang rời xa đời sống thực để tìm cảm giác an toàn trong thế giới ảo. Trong đó, nghiện game online không còn là câu chuyện riêng của một vài gia đình, mà đang phản chiếu qua những vấn đề sức khỏe, học tập và tâm lý ngày càng rõ rệt. Điều khiến bà day dứt nhất là phần lớn phụ huynh chỉ đưa con đến gặp chuyên gia khi thói quen ấy đã kéo dài, gây hậu quả nghiêm trọng và khó kiểm soát.
Tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội, bệnh nhân V.V.M, 16 tuổi, được gia đình đưa đến khám vì thừa cân, thường xuyên mệt mỏi khi leo cầu thang và ngủ ngáy kéo dài. Khai thác sinh hoạt cho thấy em dành hầu hết thời gian rảnh để chơi game, sử dụng điện thoại, đồng thời không tham gia bất kỳ hoạt động thể thao nào. Kết quả xét nghiệm phát hiện M. bị rối loạn lipid máu, cho thấy những bệnh lý chuyển hóa vốn thường gắn với người trưởng thành đang xuất hiện ngày càng sớm ở trẻ em.
Tiến sĩ Thu cho biết bà cũng thường xuyên tiếp nhận những bệnh nhi được đưa đến phòng khám trong tình trạng nghiện game nghiêm trọng, với đời sống hằng ngày gần như bị đảo lộn. Nam sinh V.H, 17 tuổi, ở Hà Nội, là một trường hợp gia đình từng nghĩ việc con chơi game nhiều chỉ do đang trong kỳ nghỉ hè nên không quá lo lắng. Tuy nhiên, H. dần thức khuya, ngủ muộn, sa sút điểm số, bỏ thể thao, ngại ra ngoài và nổi cáu dữ dội mỗi khi không được tiếp tục chơi.
Theo lời kể của Tiến sĩ Thu, trò chơi ảo dần trở thành điều duy nhất khiến H. cảm thấy hào hứng, trong khi những hoạt động ngoài đời không còn đem lại niềm vui hay động lực. Khi cha mẹ tịch thu điện thoại, nam sinh phản ứng dữ dội, buộc gia đình phải tìm đến sự hỗ trợ của chuyên gia tâm lý và y tế. Câu chuyện ấy cho thấy việc chơi game ban đầu có thể tưởng như vô hại, nhưng nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát nếu người lớn bỏ qua những dấu hiệu thay đổi trong sinh hoạt và cảm xúc của trẻ.
Điều đáng sợ nhất, theo bà Thu, không nằm đơn thuần ở số giờ một đứa trẻ ngồi trước màn hình, mà ở việc thế giới ảo trở thành nơi duy nhất em cảm thấy mình có năng lực. Khi đó, trẻ có thể buông xuôi đời sống thực, giảm vận động, thu mình và mất dần khả năng duy trì những mối quan hệ hoặc trách nhiệm quen thuộc. Các chuyên gia nhận định phía sau sự rút lui ấy đôi khi là lo âu kéo dài, kiệt sức vì áp lực học tập hoặc cảm giác phải liên tục đáp ứng kỳ vọng từ gia đình và xã hội.
Một số trường hợp còn xuất hiện triệu chứng trầm cảm, mất hứng thú đến mức không nhận ra niềm vui hay cảm giác được khích lệ từ những hoạt động thể thao từng yêu thích. Tổ chức Y tế Thế giới nhấn mạnh các rối loạn tâm thần và hành vi lối sống không chỉ phản ánh sự sa sút của cá nhân, mà còn hình thành từ tương tác phức tạp giữa môi trường, xã hội và sức khỏe sinh học. WHO cảnh báo nếu gia đình và ngành y tế không can thiệp sớm, trạng thái thụ động kéo dài có thể làm suy giảm nghiêm trọng chức năng xã hội cùng năng lực phát triển tương lai của người trẻ.
Tiến sĩ Thu khuyến cáo phụ huynh không nên chờ đợi với suy nghĩ rằng con rồi sẽ tự hiểu khi lớn hơn, nhất là lúc trẻ nhiều tuần hoặc nhiều tháng ít vận động, ngủ ngày thức đêm, bỏ học, học tập sa sút hoặc không còn mục tiêu. WHO khuyến nghị trẻ em và thanh thiếu niên từ 5 đến 17 tuổi nên có khoảng 60 phút hoạt động thể lực mức vừa đến mạnh mỗi ngày, đồng thời hạn chế thời gian tĩnh, đặc biệt là giải trí trước màn hình. Vận động không chỉ hỗ trợ tim mạch và cơ xương, mà còn liên quan đến nhận thức, chức năng điều hành và sức khỏe tinh thần của trẻ.
Một người trẻ đang thu mình không nhất thiết phải lập tức tìm thấy đam mê cuộc đời, cũng không thể lấy lời mắng mỏ để buộc em trở nên tham vọng hơn trong thời gian ngắn. Điều cần thiết là cha mẹ cùng con tìm hiểu thứ đang lấy đi năng lượng, năng lực tự chủ và niềm tin vào tương lai, sau đó kiên nhẫn giúp trẻ xây dựng lại từng phần. Những bước đầu có thể rất cụ thể, gồm thức đúng giờ, rời khỏi phòng, vận động 20 đến 30 phút, tham gia một hoạt động cùng người khác, hoàn thành việc nhỏ và chịu trách nhiệm với một phần sinh hoạt của mình.
