Khát nước, mệt mỏi kéo dài hay nhìn mờ từng lúc thường bị đổ cho thời tiết và tuổi tác, nhưng thực chất có thể là tín hiệu sớm của đái tháo đường type 2.
ThS.BS.CKI Lưu Thúy Quỳnh, khoa Nội tiết, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết đái tháo đường type 2 thường tiến triển âm thầm. Nhiều người không nhận thấy bất thường trong thời gian dài và chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện biến chứng ở tim mạch, thận, mắt hoặc thần kinh.
Một số dấu hiệu ban đầu không đặc hiệu, dễ bị bỏ qua. Nhận diện những thay đổi này có thể giúp người bệnh đi khám và phát hiện rối loạn đường huyết sớm hơn.
Khát nước, đi tiểu nhiều hơn
Khát nước và tiểu nhiều là triệu chứng kinh điển của đái tháo đường nhưng ở giai đoạn sớm thường không rầm rộ. Người bệnh có thể chỉ uống nhiều nước hơn trước, khô miệng hoặc thức dậy đi tiểu một đến hai lần mỗi đêm.
Những biểu hiện này dễ được giải thích do thời tiết nóng, uống trà, cà phê hoặc tuổi tác. Tuy nhiên, khi đường huyết tăng kéo dài, glucose được đào thải qua nước tiểu, kéo theo nước và làm tăng lượng nước tiểu. Cơ thể mất nước từ đó kích thích cảm giác khát.
Mệt mỏi kéo dài, thiếu năng lượng
Dễ mệt dù không làm việc nặng, giảm tập trung, buồn ngủ ban ngày hoặc cảm giác thiếu năng lượng kéo dài cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo. Ở người đề kháng insulin, glucose trong máu tăng nhưng không được tế bào sử dụng hiệu quả. Cơ thể vì vậy rơi vào tình trạng thiếu năng lượng ở cấp độ tế bào.
Do đây là triệu chứng không đặc hiệu, người bệnh thường cho rằng nguyên nhân là thiếu ngủ, stress hoặc áp lực công việc và ít nghĩ đến việc kiểm tra đường huyết.
Cân nặng thay đổi bất thường
Đái tháo đường type 2 có thể đi kèm cả sụt cân lẫn tăng cân. Một số người sụt cân từ từ dù không chủ ý. Khi glucose không được đưa vào tế bào để tạo năng lượng hiệu quả, cơ thể phải huy động mỡ và protein làm nguồn năng lượng thay thế. Quá trình này có thể khiến cân nặng giảm nhưng diễn ra chậm, không rõ rệt.
Ngược lại, nhiều người lại tăng cân, đặc biệt tích mỡ vùng bụng. Đề kháng insulin khiến cơ thể phải tăng tiết insulin để bù trừ, đồng thời thúc đẩy tích lũy mỡ, nhất là mỡ nội tạng. Những thay đổi này thường diễn ra trong thời gian dài nên dễ bị xem là hệ quả bình thường của tuổi tác.
Nhiễm trùng tái diễn, vết thương lâu lành
Đường huyết tăng kéo dài có thể làm suy giảm khả năng đáp ứng miễn dịch và tạo điều kiện cho vi khuẩn, nấm phát triển. Người bệnh có thể bị nhiễm trùng da, viêm nang lông tái diễn, nấm da hoặc nấm sinh dục; viêm lợi, viêm quanh răng. Những vết trầy xước nhỏ cũng có thể lâu lành hơn bình thường.
Các biểu hiện này thường được điều trị riêng lẻ tại nhiều chuyên khoa, trong khi rối loạn đường huyết - nếu có - chưa được phát hiện.
Nhìn mờ thoáng qua
Một số người bệnh không giảm thị lực rõ rệt mà chỉ cảm thấy nhìn mờ từng lúc, khó tập trung khi đọc hoặc nhìn xa, đặc biệt vào cuối ngày. Đường huyết tăng có thể làm thay đổi áp lực thẩm thấu trong thủy tinh thể, ảnh hưởng đến khả năng điều tiết của mắt. Nếu tăng đường huyết kéo dài, các mạch máu nhỏ ở võng mạc cũng có thể bị tổn thương.
Vì triệu chứng không gây đau và có thể lúc rõ, lúc mờ, người bệnh dễ quy cho mỏi mắt, tuổi tác hoặc sử dụng máy tính quá nhiều.
BS Quỳnh cho hay đái tháo đường type 2 có thể tồn tại trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, việc không có biểu hiện bất thường không đồng nghĩa với không mắc bệnh. Những người từ 30 tuổi trở lên, thừa cân, béo phì, ít vận động, có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường hoặc có các yếu tố nguy cơ khác nên chủ động kiểm tra đường huyết định kỳ theo tư vấn của bác sĩ.
Phát hiện sớm giúp người bệnh có cơ hội kiểm soát đường huyết và các yếu tố nguy cơ từ sớm, qua đó hạn chế nguy cơ biến chứng tim mạch, thận, mắt và thần kinh.
Lê Nga
Uống nhiều nước hơn thường ngày, thức dậy đi tiểu một đến hai lần mỗi đêm hoặc đôi lúc nhìn mờ có thể là những thay đổi rất dễ bị bỏ qua. Theo ThS.BS.CKI Lưu Thúy Quỳnh, khoa Nội tiết, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, đây có thể là dấu hiệu sớm của đái tháo đường type 2. Căn bệnh này thường tiến triển âm thầm, khiến nhiều người chỉ phát hiện khi tim mạch, thận, mắt hoặc thần kinh đã xuất hiện biến chứng.
Khát nước và đi tiểu nhiều vốn được xem là triệu chứng điển hình, nhưng ở giai đoạn đầu, biểu hiện thường nhẹ đến mức người bệnh không chú ý. Họ có thể chỉ thấy khô miệng, uống thêm nước hoặc thức giấc ban đêm để đi tiểu, rồi cho rằng nguyên nhân nằm ở thời tiết nóng, trà, cà phê hoặc tuổi tác. Khi đường huyết tăng kéo dài, glucose bị đào thải qua nước tiểu, kéo theo nước, làm lượng nước tiểu tăng và kích thích cơ thể phát sinh cảm giác khát.
Cảm giác mệt mỏi kéo dài, giảm tập trung, buồn ngủ ban ngày hoặc thiếu năng lượng dù không làm việc nặng cũng cần được nhìn nhận thận trọng hơn. Ở người đề kháng insulin, glucose vẫn hiện diện nhiều trong máu nhưng không được tế bào sử dụng hiệu quả, khiến cơ thể rơi vào trạng thái thiếu năng lượng ở cấp độ tế bào. Vì triệu chứng này không đặc hiệu, nhiều người thường đổ lỗi cho thiếu ngủ, căng thẳng hoặc áp lực công việc, thay vì nghĩ đến việc kiểm tra đường huyết.
Cân nặng thay đổi bất thường cũng có thể xuất hiện, với hai khả năng trái ngược là sụt cân từ từ không chủ ý hoặc tăng cân, đặc biệt quanh vùng bụng. Khi glucose không được đưa vào tế bào để tạo năng lượng, cơ thể phải huy động mỡ và protein thay thế, khiến cân nặng giảm nhưng thường diễn ra chậm. Ở chiều ngược lại, đề kháng insulin thúc đẩy cơ thể tăng tiết insulin để bù trừ, đồng thời làm tăng tích lũy mỡ, nhất là mỡ nội tạng.
Những thay đổi về cân nặng thường kéo dài và không quá rõ rệt, nên dễ bị xem như hệ quả tự nhiên của tuổi tác hoặc sinh hoạt hàng ngày. Người bệnh cũng có thể gặp nhiễm trùng da, viêm nang lông tái diễn, nấm da, nấm sinh dục, viêm lợi hoặc viêm quanh răng nhiều lần. Đường huyết tăng kéo dài làm suy giảm khả năng đáp ứng miễn dịch, tạo điều kiện cho vi khuẩn, nấm phát triển, đồng thời khiến những vết trầy xước nhỏ lâu lành hơn bình thường.
Các vấn đề nhiễm trùng đôi khi được điều trị riêng lẻ tại nhiều chuyên khoa, trong khi rối loạn đường huyết nếu tồn tại lại chưa được nhận diện. Một dấu hiệu khác dễ gây nhầm lẫn là nhìn mờ thoáng qua, khó tập trung khi đọc hoặc nhìn xa, đặc biệt vào thời điểm cuối ngày. Người bệnh có thể không giảm thị lực rõ rệt, không đau mắt, nên thường cho rằng mình bị mỏi mắt, lớn tuổi hoặc sử dụng máy tính quá nhiều.
Đường huyết tăng có thể làm thay đổi áp lực thẩm thấu trong thủy tinh thể, ảnh hưởng khả năng điều tiết và khiến thị lực lúc rõ, lúc mờ. Nếu tình trạng tăng đường huyết kéo dài, các mạch máu nhỏ ở võng mạc cũng có nguy cơ bị tổn thương, làm vấn đề về mắt trở nên đáng lưu ý hơn. Bác sĩ Quỳnh cho biết đái tháo đường type 2 có thể tồn tại lâu dài mà gần như không gây triệu chứng, vì vậy không có biểu hiện bất thường không đồng nghĩa với không mắc bệnh.
Theo nội dung VnExpress đăng tải, người từ 30 tuổi trở lên, thừa cân, béo phì, ít vận động, có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường hoặc thuộc nhóm nguy cơ khác nên chủ động kiểm tra đường huyết định kỳ. Việc kiểm tra cần thực hiện theo tư vấn của bác sĩ, nhất là khi người bệnh nhận thấy khát nhiều, tiểu đêm, mệt kéo dài, thay đổi cân nặng, nhiễm trùng tái diễn hoặc nhìn mờ. Phát hiện sớm giúp kiểm soát đường huyết và các yếu tố nguy cơ sớm hơn, qua đó hạn chế khả năng xuất hiện biến chứng ở tim mạch, thận, mắt và thần kinh.
