Ông Đăng, 63 tuổi, tầm soát tim mạch định kỳ phát hiện phình động mạch chủ dù không có triệu chứng.
TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực - mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, ghi nhận túi phình ở động mạch chủ bụng của ông Đăng đường kính 58 mm (bình thường khoảng 20 mm), loét xuyên thành trong đoạn phình. Túi phình nguy cơ vỡ đột ngột nếu vận động mạnh hoặc biến động huyết áp, người bệnh sẽ bị xuất huyết ồ ạt, nguy hiểm tính mạng. Ông có tiền sử tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu lâu năm.
Phình động mạch chủ bụng là tình trạng thành mạch máu suy yếu, giãn lớn bất thường do tác động của xơ vữa động mạch và áp lực dòng máu từ tăng huyết áp lâu ngày.
Ảnh chụp CT dựng hình 3D cho thấy túi phình lớn (khoanh đỏ) ở động mạch chủ bụng người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Người bệnh cần phẫu thuật để tránh nguy cơ vỡ túi phình. Trước can thiệp, ông Đăng uống thuốc để kiểm soát huyết áp, theo dõi sát triệu chứng bất thường, đánh giá toàn diện chức năng tim, thận. Khi các chỉ số sinh tồn về mức ổn định, bác sĩ mổ mở để thay đoạn động mạch chủ bụng tổn thương bằng mạch máu nhân tạo prothese.
Theo bác sĩ Dũng, mạch máu nhân tạo prothese được cấu tạo từ các vật liệu polymer y tế có độ bền cơ học, tính tương hợp sinh học với cơ thể cao. Mạch máu có cấu trúc vi xốp đặc biệt giúp giảm nguy cơ huyết khối, cho phép tế bào nội mạc tự nhiên của cơ thể bám vào, tạo thành một ống dẫn máu bền vững thay thế cho mạch máu thương tổn.
Sau khi mở ổ bụng, bác sĩ kẹp tạm thời mạch máu để ngăn dòng máu qua túi phình, trong khi êkíp gây mê duy trì huyết động, kiểm soát huyết áp và nhịp tim, bảo đảm tưới máu các tạng bên dưới. Phẫu thuật viên mở túi phình, làm sạch mảng xơ vữa và khâu nối đoạn mạch nhân tạo (prothese) thay thế phần động mạch chủ bụng bị giãn. Cuối cùng, êkíp kiểm tra các đầu nối không rò rỉ, không có huyết khối và tuần hoàn thông suốt trước khi đóng vết mổ.
Êkíp phẫu thuật thay đoạn động mạch chủ phình bằng mạch máu nhân tạo. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Người bệnh hồi phục nhanh, vết mổ bớt đau, có thể đi lại và ăn uống bình thường, xuất viện sau 7 ngày.
Bác sĩ Dũng lưu ý, sau phẫu thuật người bệnh cần tái khám định kỳ, tuân thủ dùng thuốc, kiểm soát huyết áp, mỡ máu, duy trì chế độ ăn phù hợp, giảm cân, tránh xa chất kích thích và bảo vệ đoạn mạch máu nhân tạo.
ThS.BS Phạm Đỗ Anh Thư, Trưởng đơn vị Bệnh Van tim, Trung tâm Tim mạch, khám cho người bệnh sau mổ. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Xơ vữa động mạch và phình động mạch là những bệnh lý diễn tiến âm thầm, có thể xuất hiện tại nhiều vị trí như mạch máu não, mạch vành hay động mạch chủ. Khi người bệnh có triệu chứng rõ rệt, bệnh thường đã ở giai đoạn nguy hiểm. Những người có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc hút thuốc lá... nên chủ động tầm soát định kỳ.
Bảo Anh
* Tên người bệnh đã được thay đổi
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp
Một người đàn ông được gọi là ông Đăng tình cờ phát hiện túi phình động mạch chủ bụng lớn, dù trước đó hầu như không xuất hiện triệu chứng cảnh báo rõ ràng.
Theo thông tin VnExpress dẫn từ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, đường kính túi phình của ông đạt 58 mm, trong khi động mạch chủ bụng bình thường chỉ khoảng 20 mm.
Hình ảnh chụp CT dựng hình ba chiều còn cho thấy tình trạng loét xuyên thành nằm trong đoạn phình, làm tăng đáng kể nguy cơ mạch máu bị tổn thương nghiêm trọng.
TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, cho biết túi phình có thể vỡ đột ngột khi người bệnh vận động mạnh hoặc huyết áp biến động.
Nếu sự cố xảy ra, máu sẽ chảy ồ ạt vào ổ bụng, khiến người bệnh nhanh chóng rơi vào tình trạng nguy kịch, thậm chí đe dọa tính mạng.
Ông Đăng vốn có tiền sử tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu kéo dài, hai yếu tố thường góp phần làm thành mạch suy yếu theo thời gian.
Phình động mạch chủ bụng hình thành khi thành mạch mất độ bền, giãn rộng bất thường dưới tác động cộng hưởng của xơ vữa và áp lực dòng máu.
Tình trạng này diễn tiến âm thầm, khiến nhiều người vẫn sinh hoạt bình thường cho đến khi túi phình phát triển lớn hoặc xuất hiện biến chứng nguy hiểm.
Với kích thước 58 mm cùng tổn thương loét xuyên thành, ông Đăng được đánh giá cần phẫu thuật nhằm loại bỏ nguy cơ vỡ túi phình bất ngờ.
Trước can thiệp, người bệnh được dùng thuốc để kiểm soát huyết áp, đồng thời theo dõi sát các dấu hiệu bất thường và đánh giá đầy đủ chức năng tim, thận.
Khi các chỉ số sinh tồn ổn định, êkíp quyết định mổ mở, thay đoạn động mạch chủ bụng bị tổn thương bằng mạch máu nhân tạo, còn gọi là prothese.
Bác sĩ Dũng cho biết vật liệu này được chế tạo từ polymer y tế, có độ bền cơ học cao và khả năng tương hợp sinh học tốt với cơ thể người.
Cấu trúc vi xốp đặc biệt của mạch nhân tạo giúp hạn chế nguy cơ hình thành huyết khối trong quá trình máu lưu thông qua đoạn thay thế.
Thiết kế này cũng tạo điều kiện để các tế bào nội mạc tự nhiên bám vào bề mặt, dần hình thành một ống dẫn máu bền vững.
Nhờ đó, đoạn mạch nhân tạo có thể đảm nhiệm chức năng thay thế phần động mạch chủ đã giãn rộng và suy yếu trước đó.
Trong ca mổ, bác sĩ mở ổ bụng rồi kẹp tạm thời động mạch chủ để ngăn dòng máu đi qua vùng túi phình đang được xử lý.
Trong thời gian này, êkíp gây mê liên tục duy trì huyết động, kiểm soát huyết áp và nhịp tim, bảo đảm các cơ quan phía dưới vẫn được tưới máu.
Phẫu thuật viên sau đó mở túi phình, làm sạch mảng xơ vữa và khâu nối đoạn mạch nhân tạo vào hai đầu động mạch lành.
Trước khi kết thúc, êkíp kiểm tra kỹ các mối nối, bảo đảm không rò rỉ, không xuất hiện huyết khối và dòng tuần hoàn qua đoạn thay thế được thông suốt.
Sau phẫu thuật, ông Đăng hồi phục thuận lợi, vết mổ giảm đau, có thể tự đi lại, ăn uống bình thường và được xuất viện sau bảy ngày.
Bác sĩ khuyến cáo người bệnh cần tái khám định kỳ, dùng thuốc đúng hướng dẫn, kiểm soát huyết áp cùng mỡ máu và bảo vệ đoạn mạch nhân tạo.
Chế độ ăn phù hợp, giảm cân, tránh thuốc lá cùng các chất kích thích cũng giúp hạn chế thêm áp lực lên hệ mạch trong thời gian dài.
Xơ vữa và phình động mạch có thể xuất hiện ở nhiều vị trí, gồm mạch máu não, mạch vành và động mạch chủ, nhưng thường tiến triển lặng lẽ.
Những người tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc hút thuốc nên chủ động tầm soát định kỳ, bởi khi triệu chứng rõ rệt, bệnh đôi khi đã nguy hiểm.