Việc kết nối công viên và hệ thống cây xanh với cấu trúc đô thị góp phần phát triển không gian công cộng, hiện thực hóa tầm nhìn trăm năm của quy hoạch tổng thể Thủ đô.
Ủy ban nhân dân phường Giảng Võ đang lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư về điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Công viên Thủ Lệ. Theo đồ án, công viên có diện tích nghiên cứu điều chỉnh khoảng 18,9 ha, hướng tới mô hình công viên chuyên đề kết hợp bảo tồn, giáo dục, vui chơi và không gian công cộng thay cho mô hình vườn thú khép kín hiện nay. Định hướng quy hoạch lấy triết lý “cộng sinh sinh thái-khơi thông di sản-đô thị đa tầng” làm nền tảng.
Khoảng 70% diện tích công viên, tương đương 13,5 ha được đề xuất dành cho không gian mở, gồm hồ Thủ Lệ, quảng trường, cây xanh cổ thụ và các khu sinh hoạt cộng đồng. Tường rào bao quanh khu vực này dự kiến được dỡ bỏ, tạo lối tiếp cận từ các phố Kim Mã, Đào Tấn và Nguyễn Văn Ngọc. Phần diện tích còn lại dành cho khu lõi nuôi dưỡng, bảo tồn và trưng bày động vật theo mô hình vườn thú sinh thái (eco-zoo), hướng tới trải nghiệm sinh cảnh bán tự nhiên với rào chắn chìm, hào sinh thái và vách kính thay cho hình thức trưng bày động vật trong lồng.
Tại phường Bạch Mai, chính quyền địa phương cũng đã lấy ý kiến về điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Công viên Võ Thị Sáu, trước đây là Công viên Tuổi trẻ Thủ đô. Anh Lê Hải Phong, sinh sống tại khu tập thể gần công viên cho biết, anh rất mong công viên sớm được hoàn thiện để người dân trong khu vực có nơi tập thể thao, dưỡng sinh, trẻ em có nơi vui chơi an toàn.
Công viên Võ Thị Sáu dự kiến được quy hoạch trên diện tích khoảng 22,45 ha, với các khu chức năng gồm khu tưởng niệm Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Võ Thị Sáu, đền thờ Bà Chúa Hồ, cây xanh công viên tĩnh, bãi đỗ xe kết hợp trạm sạc xe điện và đất giao thông. Công viên văn hóa, giải trí, thể dục thể thao Võ Thị Sáu sẽ bao gồm mặt nước và các khu chức năng, trong đó diện tích mặt nước khoảng 100.997 m², chiếm 45% tổng diện tích.
Cùng với đó, đúng dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, dự án công viên, vườn hoa quy mô 11 ha tại phường Hoàng Liệt đã được khởi công, với tổng mức đầu tư hơn 146 tỷ đồng.
Việc nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch, khởi công các dự án cải tạo, xây mới và thực hiện hạ rào đối với các công viên hiện hữu là chuỗi hành động đồng bộ, cho thấy thành phố đang chủ động mở rộng quỹ không gian công cộng thay vì duy trì hiện trạng như nhiều năm trước đây. Điều này tạo tác động tích cực đến cấu trúc không gian đô thị, khuyến khích lối sống lành mạnh và sự gắn kết cộng đồng.
Tiến sĩ, kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam nhận định: “Hướng đi của Hà Nội rất tích cực và hiệu quả. Tuy nhiên, tỷ lệ không gian công cộng, công viên của thành phố vẫn còn thấp so với yêu cầu của quy hoạch. Việc quy hoạch mới, điều chỉnh không gian, vườn hoa trong các công viên, vườn hoa cho phù hợp với công năng là rất cần thiết. Thành phố cần đẩy mạnh các giải pháp, cách thức mới để đầu tư, quản lý hiệu quả, nhất là thu hút nguồn vốn xã hội hóa trong lĩnh vực này”.
Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Công viên Cây xanh Việt Nam, cho rằng: “Cây xanh và công viên không chỉ là hạ tầng môi trường mà còn là thành tố tạo bản sắc đô thị”. Định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm cho thấy, các không gian công cộng được quy hoạch theo hướng kết nối với metro, không gian ngầm và mạng lưới đường giao thông, hình thành hệ thống liên thông đa tầng, nâng cao hiệu quả sử dụng đất theo hướng “nén-xanh”. Chẳng hạn, đồ án điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Công viên Thủ Lệ đang được nghiên cứu đề xuất xây dựng cầu đi bộ kết nối ga metro S8 (tuyến Nhổn - ga Hà Nội) với công viên, đồng thời bố trí không gian ngầm đa chức năng dưới quảng trường trung tâm, tăng cường kết nối với hệ thống giao thông công cộng.
Hà Nội đang nỗ lực từng bước kiến tạo không gian xanh, không gian công cộng, yếu tố quan trọng tạo nên đô thị đáng sống. Không chỉ thay đổi diện mạo, đây là sự thay đổi trong tư duy phát triển đô thị với mục tiêu đã xác định tại Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm - lấy con người là trung tâm của quá trình phát triển.
MINH THU