Festival quốc tế Cồng chiêng Gia Lai 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 30/10 đến 8/11 tại Pleiku, Biển Hồ và một số địa bàn lân cận. Tiếng cồng chiêng từ những buôn làng Jrai, Bahnar sẽ theo chân các nghệ nhân về Pleiku, hòa cùng tiếng chiêng của nhiều vùng miền và các quốc gia châu Á.
Gia Lai đã sẵn sàng cho một cuộc hội ngộ đặc biệt.
Để nghệ nhân và cộng đồng kể câu chuyện của mình
Điểm đặc biệt của Festival nằm ở cách Gia Lai lựa chọn giới thiệu di sản. Cồng chiêng không chỉ vang lên trên sân khấu. Một phần quan trọng của Festival được đưa về làng Ia Gri, xã Biển Hồ. Ngày 31/10 dự kiến diễn ra giao lưu, trình diễn âm nhạc, nhạc cụ các dân tộc và phục dựng lễ Mừng nhà rông mới của người Jrai.
Phiên chợ sản phẩm địa phương, ẩm thực truyền thống và triển lãm “Không gian văn hóa cồng chiêng Gia Lai” cũng được tổ chức trong không gian cộng đồng.
Đó không phải lựa chọn ngẫu nhiên.
Bởi giá trị đặc biệt của Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên không chỉ nằm ở chiếc cồng, chiếc chiêng. Di sản tồn tại trong mối quan hệ giữa con người - buôn làng - nhà rông - nghi lễ - núi rừng và đời sống cộng đồng.
Yêu cầu của Ban tổ chức đối với lễ Mừng nhà rông mới rất đáng chú ý: việc phục dựng phải bảo đảm bản sắc, nghi thức, tập tục truyền thống, hạn chế sân khấu hóa làm thay đổi bản chất nghi lễ. Các hoạt động Festival cũng phải đề cao vai trò chủ thể của nghệ nhân, già làng và cộng đồng dân cư.
Những nghệ nhân biết chỉnh chiêng, những người già thuộc nhịp chiêng của làng, những phụ nữ trong trang phục truyền thống, những chàng trai, cô gái nối vòng xoang và cả những đội cồng chiêng trẻ đang học lại thanh âm của cha ông đều góp phần vào hành trình trao truyền văn hoá truyền thống của tổ tiên.
Festival vì thế còn tạo không gian để các nghệ nhân trong nước và quốc tế gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm gìn giữ văn hóa truyền thống, đồng thời còn là dịp tạo thêm không gian sinh hoạt văn hóa cho cộng đồng dân tộc thiểu số và khẳng định nghệ nhân, cộng đồng chính là những chủ thể gìn giữ, trao truyền di sản.
Cùng với cồng chiêng là một Gia Lai nhiều sắc màu hơn: nghề thủ công, nghệ thuật dân gian, sinh hoạt cộng đồng, ẩm thực, sản phẩm OCOP, nông sản và cà phê. Chương trình “Ẩm thực Gia Lai hội tụ” dự kiến đưa những món ăn và sản vật đặc trưng đến với du khách; các không gian trải nghiệm giúp người xem không chỉ đứng ngoài quan sát mà có thể tiếp xúc trực tiếp với đời sống văn hóa địa phương.
Thông qua cồng chiêng, Gia Lai giới thiệu cả hệ sinh thái văn hóa của vùng đất: từ làng Jrai, Bahnar đến nhà rông, trang phục, ẩm thực, nghề thủ công; từ cà phê đến Chư Đang Ya, Biển Hồ và cảnh quan đại ngàn.
Từ đại ngàn, một lời chào với thế giới
Điểm hội tụ của Festival sẽ là Đêm hội cồng chiêng quốc tế tối 7/11 tại Quảng trường Đại Đoàn Kết.
Dự kiến, bên cạnh các đoàn nghệ nhân trong nước và quốc tế còn có đại diện UNESCO tại Việt Nam và cơ quan ngoại giao của những quốc gia có đoàn nghệ nhân tham dự. Chương trình được lên kế hoạch truyền hình trực tiếp, mở rộng không gian của Festival từ quảng trường Pleiku tới đông đảo công chúng.
Một chi tiết mang nhiều ý nghĩa là tại đêm hội, Ban tổ chức dự kiến trao quyết định công nhận bảo vật quốc gia đối với Bộ cồng chiêng Kơ Đơ và Sưu tập đồ thờ bằng vàng tại tháp Chăm An Phú. Trong cùng một không gian, tiếng chiêng của đại ngàn gặp những dấu tích Champa - thêm một lát cắt cho thấy chiều sâu và sự đa dạng của Gia Lai hôm nay.
Festival diễn ra trong một thời điểm đặc biệt, khi Năm Du lịch quốc gia 2026 đang đưa thông điệp “Gia Lai - Đại ngàn chạm biển xanh” đi rộng hơn. Không gian văn hóa của tỉnh giờ đây có cồng chiêng, sử thi, nhà rông và những ngôi làng Jrai, Bahnar ở phía Tây; đồng thời có Bài chòi, võ cổ truyền, Tây Sơn, những tháp Chăm và văn hóa biển ở phía Đông.
Trong bức tranh đa sắc ấy, cồng chiêng vẫn là một trong những dấu hiệu nhận diện đặc biệt của Gia Lai.
Nhưng giá trị lớn nhất mà Festival có thể mang lại chính là cơ hội để con người Gia Lai tự kể câu chuyện về mình bằng chính di sản mà nhiều thế hệ đã gìn giữ.
Một nghệ nhân đánh chiêng giữa làng, một già làng chủ trì nghi lễ, một cô gái Jrai trong vòng xoang, một em nhỏ học nhịp chiêng của cha ông - những hình ảnh đời thường ấy có sức truyền tải đôi khi mạnh hơn bất cứ khẩu hiệu quảng bá nào. Bởi ở đó, du khách nhìn thấy một vùng đất không chỉ “có” di sản, mà có những cộng đồng vẫn đang sống cùng di sản.
Và khi tiếng chiêng từ Ia Gri theo chân nghệ nhân xuống đường phố Pleiku, hòa cùng thanh âm của bạn bè trong nước và quốc tế rồi được truyền đi qua màn ảnh, “hồn đại ngàn” cũng bước vào một hành trình mới.
Đó là hành trình từ gìn giữ đến sẻ chia, từ bản sắc đến hội nhập. Một Gia Lai trân trọng cội nguồn nhưng không khép mình trong quá khứ; một Gia Lai lấy văn hóa làm lời chào với du khách; và trên hết, một Gia Lai để chính những nghệ nhân, già làng và cộng đồng trở thành những “đại sứ” gần gũi nhất đưa hình ảnh, văn hóa và con người của vùng đất đại ngàn đến với thế giới.
Gia Bình