Chung kết không phản ánh cả giải
Đội tuyển Indonesia vô địch FIFA ASEAN Cup 2026 trước hơn 70.000 khán giả ở Jakarta, trong khi chung kết Challenge Cup tại Hong Kong (Trung Quốc) thu hút hơn 30.000 người.
FIFA có hai đêm hội để giới thiệu giải đấu mới, với những màn trình diễn giải trí và nghi thức trao cúp làm tăng sức hấp dẫn.
Tuy nhiên, hai trận cuối không đại diện cho toàn giải. Cả Indonesia lẫn Hong Kong (Trung Quốc) đều tranh chức vô địch trên sân nhà. Với Garuda, cơn khát danh hiệu càng giúp biến chung kết thành sự kiện đặc biệt.
Ở phần còn lại, bức tranh khác hẳn. Ngay cuộc tái đấu giữa tuyển Thái Lan và Việt Nam, hai đội vừa tranh chức vô địch ASEAN Cup, cũng diễn ra trước nhiều khoảng khán đài bỏ trống. Các khu vực sau cầu môn gần như vắng hoàn toàn, còn khán đài dọc sân có nhiều mảng ghế không người ngồi.
Sự dè dặt còn xuất hiện trên thị trường bản quyền. FPT Play, TV360, MyTV chỉ đạt thỏa thuận vài giờ trước trận ra quân của tuyển Việt Nam ngày 26/9, khi giải đã khởi tranh. Điều đó cho thấy tên FIFA chưa đủ khiến các đơn vị truyền thông quyết định sớm ở mức giá được chào.
Thái Lan không có đơn vị trong nước nào mua bản quyền. Khán giả chỉ được DAZN - đối tác của FIFA - mở xem miễn phí từ trận cuối vòng bảng và chung kết. Diễn biến này cho thấy khoảng cách giữa mức giá chào bán và khả năng thương mại hóa giải.
Ngoài ra, tại bảng B hạng Challenge, chủ nhà Campuchia, Myanmar và Timor Leste không mua bản quyền. Trường hợp còn lại là Brunei. Trước đó, toàn bộ các quốc gia dự ASEAN Cup 2026 đều có bản quyền của giải.
Chưa có số liệu tài chính đầy đủ để kết luận giải thất bại thương mại. Nhưng cũng chưa thể lấy hai trận chung kết đông người làm bằng chứng cho thành công bền vững.
Bốn năm và sức ép từ Nations League
Khoảng cách giữa hai kỳ giải là một thách thức. FIFA ASEAN Cup dự kiến diễn ra 4 năm một lần, với kỳ tiếp theo năm 2030. Tuy nhiên, kế hoạch tương lai chưa được bảo đảm rõ ràng bằng lịch thi đấu và những cam kết tổ chức công khai.
Thời gian 4 năm giúp danh hiệu trở nên hiếm, nhưng cũng khiến một thương hiệu mới khó xây dựng thói quen theo dõi. Khi giải trở lại, FIFA có thể phải thuyết phục khán giả, nhà đài và nhà tài trợ gần như từ đầu.
Trong khoảng thời gian ấy, bóng đá châu Á có thể thay đổi. AFC đã công bố ý định xây dựng Nations League; các báo cáo mới đề cập phương án thử nghiệm vào 2028-2029 và triển khai từ 2030, gắn với vòng loại Asian Cup, World Cup. Chi tiết vẫn thuộc đề xuất, chưa phải điều lệ cuối cùng.
Nếu vận hành trong FIFA Days, Nations League sẽ cạnh tranh trực tiếp về thời gian của đội tuyển. Các trận sân nhà mang bóng đá đến gần CĐV, đồng thời tạo cơ hội bán vé và khai thác thương mại tại từng quốc gia.
Đối đầu với những đội ngoài khu vực, tranh quyền lên hạng hoặc tiến gần vòng play-off World Cup cũng có thể tạo động lực lớn hơn việc lặp lại các cuộc đấu quen thuộc.
Chiếc cúp vẫn là lợi thế
Dù vậy, Nations League chưa chắc đáp ứng được nhu cầu giành danh hiệu của đa số các nền bóng đá Đông Nam Á.
Cơ hội vô địch cấp châu lục rất xa, trong khi một chiếc cúp khu vực là mục tiêu thực tế, đủ tạo hưng phấn cho cầu thủ và người hâm mộ.
Đây là lợi thế quan trọng của FIFA ASEAN Cup. Indonesia đã cho thấy cảm xúc mà chức vô địch mang lại, bởi họ phải chờ đợi sau 35 năm và 6 trận chung kết ASEAN Cup/AFF Cup thất bại.
Một giải giúp các đội cạnh tranh ngang tầm vẫn có giá trị, ngay cả khi Nations League cung cấp đối thủ mạnh và con đường tới đấu trường lớn.
Vấn đề là nhu cầu nâng cúp vốn đã được ASEAN Cup của AFF phục vụ. FIFA cần chứng minh giải mới tạo thêm giá trị đủ lớn để nhận được thời gian, tiền bạc và sự chú ý.
Vì thế, khả năng lần đầu cũng là lần cuối có cơ sở để đặt ra. Nhưng tương lai không chỉ phụ thuộc vào Nations League, mà nằm ở khả năng FIFA biến cao trào chung kết thành sức hút xuyên suốt, và biến ý tưởng thành cam kết tổ chức lâu dài.
Xem trọn vẹn FIFA ASEAN Cup 2026 trên TV360 tại https://tv360.vn