Giải mã bí ẩn vụ máy bay lao xuống Thái Bình Dương làm 88 người chết

Máy bay bất ngờ lao xuống, phi công vật lộn giành quyền kiểm soát

Chuyến bay 261 của Alaska Airlines là chuyến bay chở khách quốc tế theo lịch trình, khởi hành từ Puerto Vallarta (Mexico) đến Seattle, bang Washington (Mỹ) với điểm dừng tại San Francisco.

Ngày 31/1/2000, chiếc máy bay cất cánh từ sân bay quốc tế Licenciado Gustavo Díaz Ordaz lúc 13h37 theo giờ địa phương. Máy bay thuộc dòng McDonnell Douglas MD-83, được đưa vào đội bay của Alaska Airlines từ năm 1992 và đã tích lũy hơn 26.500 giờ bay.

Trên máy bay có 83 hành khách và 5 thành viên tổ bay. Trong số đó, nhiều người vừa kết thúc kỳ nghỉ tại Mexico để trở về nhà, trong khi những người khác đang trên đường đi công tác hoặc thăm người thân.

Buồng lái hôm ấy có cơ trưởng Ted Thompson, 53 tuổi, với gần 18.000 giờ bay và cơ phó William Bill Tansky, 57 tuổi, đã tích lũy hơn 8.000 giờ bay. Cả hai đều là những phi công dày dạn kinh nghiệm, từng xử lý nhiều tình huống khó khăn trong sự nghiệp.

Tuy nhiên, chuyến bay tưởng chừng bình thường nhanh chóng biến thành cuộc chiến giành lại quyền kiểm soát máy bay.

Khoảng 2 giờ sau khi cất cánh, hai phi công phát hiện trục trặc ở hệ thống điều chỉnh độ cân bằng của cánh ổn định ngang. Đây là bộ phận quan trọng giúp kiểm soát góc của máy bay và duy trì sự ổn định khi bay.

Ban đầu, sự cố dường như vẫn nằm trong khả năng xử lý. Tuy nhiên, khi hệ thống tiếp tục hoạt động bất thường, cơ trưởng Thompson và cơ phó Tansky phải dùng nhiều lực hơn để giữ máy bay ổn định.

Cơ trưởng liên lạc với bộ phận điều hành của Alaska Airlines để trao đổi về tình hình và các phương án xử lý. Hai phi công cân nhắc tiếp tục bay đến San Francisco hay chuyển hướng đến Los Angeles để hạ cánh khẩn cấp. Cuối cùng, họ quyết định Los Angeles là lựa chọn an toàn hơn. 

Thế nhưng, khi bộ phận điều chỉnh cánh ổn định ngang bị kẹt bất ngờ dịch chuyển, máy bay đột ngột lao mạnh xuống dưới.

Theo Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), máy bay giảm độ cao từ khoảng 9.464m xuống 7.315m chỉ trong hơn một phút, trước khi tổ bay tạm thời ổn định được tình hình.

Dữ liệu ghi âm buồng lái cho thấy sự căng thẳng của hai phi công khi cố tìm cách khắc phục sự cố. Trong lúc chuẩn bị cho phương án hạ cánh khẩn cấp tại Los Angeles, cơ trưởng Thompson còn đề nghị được tiếp tục bay trên vùng biển Thái Bình Dương.

Nếu máy bay mất kiểm soát hoàn toàn, ông hy vọng có thể tránh gây nguy hiểm cho những người dưới mặt đất.

Sau một thời gian, hai phi công giành lại được quyền kiểm soát máy bay và tiếp tục trao đổi với kiểm soát không lưu để chuẩn bị hạ cánh.

Nhưng tình hình nhanh chóng xấu đi. Máy ghi âm buồng lái ghi nhận một tiếng động cực lớn, sau đó máy bay lại đột ngột chúi xuống. Hai phi công phải vật lộn trong nỗ lực tuyệt vọng nhằm đưa máy bay trở lại trạng thái bình thường.

Tuy nhiên, mọi nỗ lực đều không thể cứu vãn tình hình. Khoảng 16h21, chuyến bay 261 lao xuống Thái Bình Dương, khu vực nằm giữa đảo Anacapa và bờ biển California. Toàn bộ 88 người trên máy bay thiệt mạng.

Bộ phận nhỏ bị mài mòn dẫn đến thảm họa

Sau tai nạn, lực lượng điều tra phải thu thập các mảnh vỡ nằm rải rác trên vùng biển rộng khoảng 39km2. Những gì được tìm thấy gồm các bộ phận máy bay, đồ dùng cá nhân của hành khách, hai thiết bị ghi dữ liệu chuyến bay và một số thi thể nạn nhân.

Mức độ phá hủy nghiêm trọng khiến việc tìm kiếm và nhận dạng nạn nhân gặp nhiều khó khăn.

Các điều tra viên tập trung vào hệ thống điều chỉnh cánh ổn định ngang, nơi được xác định là nguồn gốc của sự cố.

Khi kiểm tra các bộ phận, điều tra viên phát hiện trục vít và đai ốc đã bị mài mòn nghiêm trọng, gần như không còn mỡ bôi trơn. Ước tính, khoảng 90% phần ren của đai ốc đã bị mài mòn trước khi máy bay cất cánh.

Theo kết luận của Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NTSB), việc bôi trơn không đầy đủ và những thiếu sót trong công tác kiểm tra đã khiến kết cấu này xuống cấp nghiêm trọng, cuối cùng không thể tiếp tục thực hiện chức năng.

Trong những ngày sau tai nạn, nhiều gia đình rơi vào cảnh mất đi người thân, từ cha mẹ, vợ chồng, con cái đến bạn bè và đồng nghiệp. Thảm kịch trở thành một trong những tai nạn nghiêm trọng nhất trong lịch sử hãng hàng không Alaska Airlines, đồng thời thúc đẩy những thay đổi nhằm ngăn ngừa sự cố tương tự.

Sau cuộc điều tra, các hãng hàng không tăng cường tần suất kiểm tra cụm trục vít, đai ốc và những hệ thống điều khiển bay quan trọng khác. FAA cũng tăng cường giám sát các chương trình bảo dưỡng của hãng hàng không, nhằm phát hiện nguy cơ hỏng hóc trước khi chúng dẫn đến tai nạn.

Cơ trưởng Ted Thompson và cơ phó William Tansky được Hiệp hội Phi công Hàng không Mỹ truy tặng Huy chương vàng vì lòng dũng cảm, ghi nhận những nỗ lực của họ trong những phút cuối cùng của chuyến bay.

Dù không thể cứu được chiếc máy bay, hai phi công vẫn kiên trì tìm cách giành lại quyền kiểm soát cho đến phút cuối. Những nỗ lực ấy trở thành một phần đáng nhớ trong câu chuyện về chuyến bay 261, đồng thời nhắc nhở ngành hàng không về tầm quan trọng của việc bảo dưỡng nghiêm ngặt và kiểm tra đầy đủ các bộ phận kỹ thuật.

Theo AIT