Bệnh hô hấp gia tăng cuối năm, trẻ nhỏ đối mặt nguy cơ nhiễm virus RSV

Thời điểm cuối năm, các bệnh viện nhi trên địa bàn TPHCM bắt đầu ghi nhận lượng bệnh nhân mắc các bệnh lý đường hô hấp gia tăng.

Theo các bác sĩ, đây là diễn biến thường gặp trong giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12 hàng năm, khi thời tiết thay đổi thất thường, độ ẩm không khí tăng cao, tạo điều kiện thuận lợi cho virus và vi khuẩn phát triển, lây lan.

Bệnh hô hấp gia tăng theo mùa

Tại khoa Hô hấp, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TPHCM), hiện có khoảng 300 trẻ đang điều trị, trung bình mỗi ngày tiếp nhận thêm 60-80 bệnh nhi mới. So với cùng kỳ năm ngoái, số lượng ca bệnh tăng nhẹ, chưa ghi nhận diễn biến bất thường.

Trong nhóm trẻ mắc bệnh hô hấp, trẻ dưới 12 tháng tuổi thường gặp tình trạng viêm tiểu phế quản do virus hợp bào hô hấp (RSV).

BS.CKII Dư Tuấn Quy, Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, cho biết RSV là một trong những tác nhân hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp, đặc biệt ở trẻ em.

Hầu hết trẻ đều từng nhiễm RSV trước 2 tuổi và người lớn có thể tái nhiễm nhiều lần. Tuy nhiên, virus này đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi, trẻ sinh non, người cao tuổi và người có bệnh nền mạn tính.

Theo BS Quy, RSV lây truyền chủ yếu qua giọt bắn đường hô hấp và tiếp xúc với các bề mặt nhiễm virus. Khi người bệnh ho hoặc hắt hơi, virus có thể phát tán ra môi trường. Mầm bệnh cũng có thể tồn tại nhiều giờ trên đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa và những bề mặt thường xuyên tiếp xúc.

Người lành có nguy cơ nhiễm bệnh khi chạm vào bề mặt chứa virus rồi đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng.

Sau thời gian ủ bệnh khoảng 4-7 ngày, người nhiễm RSV thường xuất hiện các triệu chứng như sốt nhẹ, nghẹt mũi, ho và mệt mỏi. Những biểu hiện ban đầu khá giống cảm cúm thông thường, khiến nhiều người dễ chủ quan.

"Đáng lưu ý, một số trẻ nhỏ mắc bệnh không sốt nhưng tình trạng có thể nhanh chóng tiến triển xuống đường hô hấp dưới, gây viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi. Trẻ có thể thở nhanh, khò khè, co rút lồng ngực, cần được phát hiện và xử trí kịp thời", BS Quy nhấn mạnh. 

Theo đó, nhiễm RSV trong giai đoạn đầu đời còn có thể liên quan đến những vấn đề hô hấp kéo dài. Trẻ từng bị nhiễm trùng đường hô hấp dưới nặng có nguy cơ khò khè tái diễn, cần nhập viện nhiều lần và có thể gặp các vấn đề hô hấp trong những năm tiếp theo.

Ở người cao tuổi, đặc biệt những người mắc bệnh tim mạch hoặc bệnh phổi mạn tính, nhiễm RSV có thể làm bệnh nền trầm trọng hơn, dẫn đến suy hô hấp hoặc các biến chứng nguy hiểm.

Chủ động phòng bệnh khi thời tiết thay đổi

Bên cạnh RSV, thời tiết mưa lạnh, độ ẩm thay đổi và sự chênh lệch nhiệt độ giữa môi trường bên ngoài với phòng máy lạnh cũng có thể khiến đường hô hấp nhạy cảm hơn.

TS.BS Lê Thị Thu Hương, Trưởng khoa Nội hô hấp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết khi thời tiết thay đổi, người dân có thể xuất hiện các triệu chứng như ho, đau rát họng, khàn tiếng, nghẹt mũi, chảy nước mũi, hắt hơi, nhiều đờm hoặc cảm giác nặng ngực.

Một số trường hợp còn có biểu hiện khò khè, khó thở. Với người mắc hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hoặc các bệnh lý hô hấp mạn tính khác, những yếu tố này có thể khiến triệu chứng tái phát hoặc bệnh khó kiểm soát hơn.

Theo bác sĩ, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền hô hấp cần đặc biệt chú ý khi các triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc ngày càng nặng. Thay vì chỉ tự mua thuốc để làm dịu triệu chứng, người bệnh nên đi khám để được xác định nguyên nhân và hướng điều trị phù hợp.

"Người dân nên đi khám chuyên khoa Nội hô hấp để được đánh giá triệu chứng, phát hiện bệnh lý và tư vấn cách xử trí phù hợp với tình trạng sức khỏe", BS Hương khuyến cáo. 

Để phòng ngừa RSV, BS Hương cho rằng việc tiêm vaccine cho phụ nữ mang thai theo chỉ định và khuyến cáo phù hợp có thể giúp truyền kháng thể qua nhau thai, bảo vệ trẻ trong những tháng đầu đời. Kháng thể đơn dòng tác dụng kéo dài cũng là một lựa chọn dự phòng cho trẻ đủ điều kiện, đặc biệt ở nhóm có nguy cơ cao, tùy theo khuyến cáo và khả năng tiếp cận tại cơ sở y tế.

Đối với người lớn tuổi và người có bệnh nền, việc trao đổi với bác sĩ về các biện pháp dự phòng, trong đó có vaccine phù hợp, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nặng và biến chứng.

Ngoài ra, gia đình cần duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, vệ sinh các bề mặt hay tiếp xúc, hạn chế đưa trẻ nhỏ đến nơi đông người và tránh để trẻ tiếp xúc gần với người đang có biểu hiện ho, sốt hoặc mắc bệnh đường hô hấp.

Khi trẻ có dấu hiệu thở nhanh, khó thở, co rút lồng ngực, bú kém, li bì hoặc tím tái, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay. Với người lớn, tình trạng khó thở, đau ngực hoặc các triệu chứng hô hấp diễn tiến nặng cũng cần được thăm khám khẩn cấp.