Y học bào thai là lĩnh vực khắc nghiệt bậc nhất vì bệnh nhân là những thai nhi chỉ nặng từ vài trăm gam, nằm bơi tự do trong môi trường chất lỏng và chuyển động liên tục. Mọi thao tác phẫu thuật không phải là mổ mở trực tiếp mà phải tiến hành qua một cây kim hoặc ống nội soi siêu nhỏ (chỉ vài milimet) xuyên qua thành bụng mẹ, cơ tử cung và đi thẳng vào buồng ối dưới hướng dẫn của siêu âm.
Đằng sau bước ngoặt y khoa kì diệu ấy là hành trình âm thầm nhưng bền bỉ của TS. Nguyễn Thị Sim, người đã tiên phong đưa những kĩ thuật can thiệp bào thai tiên tiến thế giới về Việt Nam, đặt gạch nối đầu tiên đưa giấc mơ cứu chữa thai nhi từ trong bụng mẹ trở thành hiện thực.
Ngay sau khi tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội, bác sĩ Nguyễn Thị Sim về công tác tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội và gắn bó với Phòng Chẩn đoán trước sinh. Nghề nghiệp đưa chị đến rất gần với những khoảnh khắc đầu tiên của một đời người. Nhưng cũng chính nơi ấy, chị chứng kiến không ít những kết thúc quá sớm.
Ngày ấy, bào thai vẫn thường được nhìn như một vùng bất khả xâm phạm, được bao bọc bởi bánh rau, dây rốn, túi ối và những bí ẩn của thai kì. Nhưng khoa học không đứng yên. Từng nghiên cứu một, các nhà khoa học dần mở cánh cửa bước vào thế giới ấy. Những cơ chế bệnh sinh được giải mã. Và những kĩ thuật can thiệp bào thai ra đời.
Năm 2014, tại một hội nghị Y học bào thai thế giới ở Pháp, bác sĩ Nguyễn Thị Sim lần đầu được tiếp cận trực tiếp với những kĩ thuật tiên tiến của lĩnh vực này.
Chị đã ngỡ ngàng bởi có những điều trước đó tưởng như không thể, nhưng giờ đây đã trở thành những kĩ thuật được nghiên cứu, thực hành và chuẩn hóa. Niềm vui nghề nghiệp đến cùng một quyết tâm - phải đưa những kĩ thuật ấy về Việt Nam.
Năm 2017, trong chương trình hợp tác quốc tế giữa Cơ quan quản lí các Bệnh viện Công của Paris (AP-HP) và UBND TP Hà Nội, bác sĩ Nguyễn Thị Sim trở thành người đầu tiên được cử sang Pháp học về những kĩ thuật mới liên quan đến Y học bào thai.
Ở đó chị học, quan sát, thực hành, trao đổi. Và học cả cách một nền y học tiên tiến tổ chức tri thức thành hệ thống để một kĩ thuật khó có thể trở thành khả năng cứu chữa cho người bệnh.
Mười năm để một điều không thể thành có thể
Khi trở về nước, TS. Nguyễn Thị Sim cùng Ban lãnh đạo bệnh viện Phụ sản Hà Nội đã xây dựng phòng mổ chuyên biệt đạt tiêu chuẩn châu Âu, đầu tư trang thiết bị đồng bộ. Sự chuẩn bị ấy, cùng sự đồng hành của ban lãnh đạo bệnh viện và đội ngũ chuyên môn, tạo nên nền móng để những kĩ thuật mới được triển khai.
Hai ca can thiệp bào thai đầu tiên được thực hiện. Rồi những đứa trẻ ra đời khỏe mạnh. Đó là khoảnh khắc mà người bác sĩ từng nhiều năm đứng trước những màn hình siêu âm với cảm giác bất lực cuối cùng đã có thể nhìn thấy điều mình hằng mong đợi: một đứa trẻ được đón ra khỏi bụng mẹ bằng tiếng khóc - thứ âm thanh mà tất cả mọi người mong chờ nhiều tháng.
Nhưng hai ca thành công đầu tiên mới chỉ là điểm bắt đầu. Một kĩ thuật mới muốn tồn tại phải đi qua nghiên cứu, kiểm chứng, chuẩn hóa và thẩm định. TS. Nguyễn Thị Sim cùng các đồng nghiệp bắt tay vào một đề tài nghiên cứu khoa học cấp quốc gia.
Sáu năm với rất nhiều buổi thăm khám, những ca can thiệp, những lần theo dõi bệnh nhân, những trang báo cáo và những hội đồng thẩm định cuối cùng 3 quy trình kĩ thuật về can thiệp bào thai được bác sĩ Sim xây dựng cho Bệnh viện Phụ sản Hà Nội được Bộ Y tế phê duyệt để áp dụng chính thức vào năm 2024.
Từ những ca đầu tiên, đến nay chị và ê-kíp đã cứu sống hàng trăm thai nhi mắc bệnh từ khi còn trong bụng mẹ. Điều đáng nói hơn cả là từ những bước đi ban đầu ấy, nhiều bệnh viện trên cả nước bắt đầu xây dựng các trung tâm Y học bào thai.
Có một câu hỏi khác cũng xuất hiện trong hành trình chinh phục cái mới của bác sĩ Sim. Nếu trước đây bác sĩ Việt Nam phải đi hàng nghìn kilomet để học những kĩ thuật mới, tại sao không đưa những người thầy, những phương pháp đào tạo và cả mạng lưới chuyên môn ấy về Việt Nam?
Giờ đây với vai trò là Phó Tổng Giám đốc Bệnh viện PhenikaaMec - Giám đốc Trung tâm Y học Bào thai, đồng thời là Hiệu phó Trường Y Dược, Đại học Phenikaa bác sĩ Nguyễn Thị Sim đang tiếp tục lan tỏa tình yêu với chuyên ngành đặc biệt này cho các bác sĩ trẻ. Đó cũng là tư duy đứng sau các hoạt động hợp tác quốc tế mà chị và đội ngũ PhenikaaMec theo đuổi. Bởi phát triển một ngành y học không thể chỉ dựa vào một vài cá nhân biết kĩ thuật. Tri thức phải được truyền lại, kinh nghiệm phải được chia sẻ.
Thay vì phải đi hàng nghìn kilômét sang các trung tâm quốc tế để học kĩ thuật Y học Bào thai, TS. Nguyễn Thị Sim cùng đội ngũ PhenikaaMec đã chọn một lối đi khác: đưa chuyên gia, phương pháp đào tạo và mạng lưới chuyên môn toàn cầu về Việt Nam.
Tư duy hợp tác của PhenikaaMec không dừng lại ở việc mời các tên tuổi lớn đến dự hội thảo, mà tập trung vào giá trị lâu dài: các bác sĩ Việt Nam sẽ học được gì sau đó. Thay cho những bài giảng lí thuyết ngắn ngủi, trung tâm hướng tới mô hình đào tạo thực hành, trao đổi ca bệnh và chuyển giao tư duy chuyên môn. Một trung tâm đạt chuẩn quốc tế không chỉ cần thiết bị hiện đại, mà quan trọng hơn là tiếp cận được quy trình, tiêu chuẩn đào tạo và văn hóa an toàn của thế giới.
Thành lập từ ngày 22/11/2024 dưới sự dẫn dắt của bác sĩ, TS. Nguyễn Thị Sim, Trung tâm Y học Bào thai (Bệnh viện Đại học Phenikaa) đang phát triển theo hướng toàn diện, liên chuyên khoa. Bệnh viện không chỉ trang bị máy móc tiên tiến mà còn được Bộ Y tế cấp phép triển khai 3 kĩ thuật chính thức cùng 8 kĩ thuật can thiệp bào thai mới (thí điểm), mở ra hi vọng sống cho nhiều thai nhi mắc bệnh lí nặng.