Xuất hiện nhóm 'Con ghét bố mẹ', phụ huynh nên ứng xử thế nào?

Trên mạng xã hội xuất hiện không ít các cộng đồng dành cho những người tự miêu tả mình là ghét cha mẹ. Họ chia sẻ những nỗi buồn, thất vọng, thậm chí trách móc đấng sinh thành vì những tổn thương tích tụ từ thời thơ ấu.

Đằng sau những chia sẻ không chỉ là sự thất vọng hay nỗi buồn, mà còn là mong muốn được thấu hiểu.

Bên cạnh những người con tìm nơi trải lòng, nhiều phụ huynh đã "tràn" vào nhóm để lắng nghe con cái, nhìn lại cách giáo dục của mình và tìm cách thu hẹp khoảng cách giữa các thế hệ.

"Mình không ghét mẹ, nhưng mình không thương"

Người dùng M.T. chia sẻ trong nhóm "Con ghét bố mẹ": "Mình không ghét mẹ nhưng cũng không thương. Mẹ mình từ nhỏ đã phân biệt đối xử giữa các con rồi. Bây giờ mình đang khó khăn, thất nghiệp không kiếm ra tiền, mà mẹ mình có tiền thà cho người ngoài đường, mua bánh mua kẹo mua đồ cho người ngoài đường, mua iPhone 17 Pro cho con rể, còn để mình túng thiếu tự xoay. Nhưng thôi, mình không ghét mẹ...".

• Cha mẹ quản lý chặt con ở nhà, canh luôn giờ ở trường vì sợ con đi chơi lêu lổng

• Nghỉ hưu sớm để được sống cuộc đời khác và được ở bên cha mẹ?

• Lúc trước cha mẹ nói chỉ mong con hạnh phúc, giờ sao lại trách con?

Những chia sẻ này cho thấy khoảng cách giữa cha mẹ và con cái đôi khi không xuất hiện từ một biến cố duy nhất mà có thể được tích tụ qua nhiều năm. Những tổn thương trong gia đình kéo dài, cảm giác thất vọng có thể dần chuyển thành sự xa cách về tình cảm.

Thay vì tìm kiếm sự đồng hành, một số người lựa chọn tự giải quyết khó khăn và thu hẹp kỳ vọng đối với gia đình, không còn muốn đòi hỏi hay chờ đợi từ cha mẹ.

Tuy nhiên, phía sau những quyết định tưởng như dứt khoát ấy vẫn có thể là nhiều cảm xúc đan xen, từ buồn bã, thất vọng đến day dứt về mối quan hệ với những bậc sinh thành.

Học làm cha mẹ không dễ dàng

Nhóm không chỉ có những người con vào trút bầu tâm sự và trải lòng, mà còn có các phụ huynh tìm đến để mong thấu hiểu con hơn. Chị Đ.H. chia sẻ: "Mình vào đây để lắng nghe các con, để dễ đồng điệu rồi đồng cảm và thấu hiểu các con hơn, xóa đi khoảng cách thế hệ, học làm cha làm mẹ một cách nhẹ nhàng nhất".

Còn chị T.L. nói: "Quan điểm của mình khi vào nhóm là: xem cách suy nghĩ, nhìn nhận của bọn trẻ thời nay, để từ đó mình có cách hành xử với con mình đúng hơn.

Hầu hết các bài đăng đều là những vấn đề tiêu cực của những người làm con cái. Mình nhìn vào đó để tránh việc hành xử không đúng mực với con, để con mình hạn chế những suy nghĩ và hành động như các bạn ấy".

Những chia sẻ của các phụ huynh cho thấy một góc nhìn khác trong những cuộc thảo luận về khoảng cách giữa cha mẹ và con cái. Thay vì chỉ tìm kiếm sự đồng cảm cho những tổn thương trong vai trò là phụ huynh, một số người chủ động tham gia để lắng nghe cách người trẻ suy nghĩ, cảm nhận và nhìn nhận về gia đình. Từ những câu chuyện được chia sẻ, họ có thêm cơ hội nhìn lại cách giao tiếp, ứng xử và giáo dục con cái trong chính gia đình mình.

Đáng chú ý, các phụ huynh cũng thừa nhận việc làm cha mẹ không phải là một vai trò dễ dàng. Mỗi đứa trẻ lớn lên trong một hoàn cảnh khác nhau, với những nhu cầu và cách tiếp nhận khác nhau, nên cùng một cách giáo dục có thể tạo ra những phản ứng khác nhau.

Những câu chuyện tiêu cực được chia sẻ trong nhóm vì thế cũng trở thành một nguồn tham khảo để phụ huynh nhận diện những cách hành xử có thể khiến con tổn thương hoặc tạo khoảng cách giữa các thành viên. Với họ, lắng nghe con cái không chỉ là hiểu thêm về thế hệ trẻ mà còn là cơ hội để nhìn lại chính mình trong vai trò cha mẹ.

Theo lịch sử hiển thị, nhóm được thành lập từ năm 2021, song chỉ vài ngày gần đây mới ghi nhận lượng thành viên tăng nhanh. Đặc biệt, sau khi thông tin nhóm được đăng trên các nền tảng mạng xã hội.

Nhu cầu được lắng nghe và nguy cơ cộng hưởng cảm xúc tiêu cực

Trao đổi với Tuổi Trẻ, thạc sĩ Hoàng Quốc Lân, chuyên gia tâm lý lâm sàng, cho rằng sự xuất hiện của những cộng đồng như vậy trước hết phản ánh nhu cầu được lắng nghe và xác nhận cảm xúc của người trẻ.

Theo chuyên gia, đằng sau tên gọi "Con ghét bố mẹ" có thể là sự thất vọng, tổn thương, tức giận, cảm giác bị kiểm soát hoặc không được thấu hiểu. Khi khó nói chuyện trực tiếp với gia đình, trẻ dễ tìm đến những người có trải nghiệm tương tự để cảm thấy mình không đơn độc.

Việc chia sẻ có thể giúp trẻ gọi tên, giải tỏa cảm xúc và giảm cảm giác cô lập. Tuy nhiên, nếu liên tục tiếp xúc với những nội dung chỉ trích, cực đoan, sự đồng cảm có thể chuyển thành cộng hưởng tức giận. Khi đó, cách nhìn về cha mẹ dễ trở nên một chiều, khiến trẻ khó nhận ra những lựa chọn khác để giải quyết mâu thuẫn.

Thạc sĩ tâm lý lâm sàng Phạm Quỳnh Trang, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cũng lưu ý cảm xúc tiêu cực có thể lan truyền trong môi trường số. Khi liên tục đọc những bài viết, bình luận mang tính phẫn nộ, chỉ trích cha mẹ, người trẻ có thể bị cuốn vào bầu không khí chung, trải nghiệm nhiều hơn cảm giác buồn bã, tức giận, căng thẳng hoặc uất hận.

• 

  'Trẻ con có gì mà stress?': Quan điểm sai lầm của nhiều gia đìnhĐỌC NGAY

Bên cạnh đó, cơ chế cá nhân hóa nội dung của các nền tảng mạng xã hội có thể khiến người dùng tiếp tục được đề xuất những nội dung tương tự sau khi thường xuyên xem hoặc tương tác với các bài viết về mâu thuẫn gia đình.

Điều này có thể tạo ra một "buồng vang" thông tin, nơi những quan điểm giống nhau liên tục được lặp lại, củng cố những bức bối ban đầu.

Nếu kéo dài, người trẻ có thể nhìn nhận phiến diện hơn về quan hệ gia đình, dễ diễn giải hành vi của cha mẹ theo hướng tiêu cực và gặp khó khăn khi đối thoại, tìm kiếm sự hòa giải. Trong những trường hợp nghiêm trọng, cảm xúc vượt quá khả năng tự điều chỉnh có thể khiến trẻ rút lui khỏi các tương tác thực tế, đứt gãy giao tiếp với cha mẹ.

Theo chuyên gia, ranh giới giữa việc giải tỏa cảm xúc và khuếch đại tiêu cực nằm ở những gì xảy ra sau khi tham gia nhóm. Nếu chia sẻ xong, người trẻ cảm thấy nhẹ nhõm, hiểu mình hơn và có thêm cách ứng xử, đó có thể là hình thức kết nối lành mạnh.

Ngược lại, nếu càng tham gia càng tức giận, ám ảnh về tổn thương, muốn trả đũa hoặc cắt đứt mọi quan hệ, môi trường đó đã bắt đầu tác động theo hướng đáng lo ngại.

Nguy cơ cần được lưu ý hơn ở trẻ vị thành niên, người đang cô lập, có xung đột gia đình kéo dài hoặc gặp khó khăn trong điều hòa cảm xúc, kiểm soát xung động. Với những người đang có ý nghĩ tự gây tổn thương, sự cổ xúy hoặc lôi kéo từ cộng đồng có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.

Cha mẹ cần làm gì?

Khi số lượng thành viên tăng nhanh, trong đó chủ yếu là các phụ huynh tham gia nhóm. Nhiều cha mẹ tham gia, chia sẻ cảm xúc, trong đó có những ý kiến đồng cảm nhưng cũng xuất hiện lời chỉ trích tiêu cực.

Sau đó một tài khoản đã đăng dòng trạng thái đề nghị xóa nhóm, cho rằng phụ huynh tràn vào đăng bài gây áp lực, khiến các thành viên cảm thấy ức chế.

Thạc sĩ Lân cho rằng khi phát hiện con tham gia nhóm, cha mẹ không nên lập tức chất vấn hoặc yêu cầu con rời nhóm. Thay vào đó, hãy tìm hiểu vì sao con tham gia, điều gì khiến con cảm thấy được đồng cảm và liệu có chuyện gì đang khiến con tổn thương.

"Thay vì tập trung vào việc con đúng hay sai, cha mẹ nên xem những chia sẻ đó như một tín hiệu để tìm hiểu điều gì đang xảy ra với con", ông nói.

Theo chuyên gia, phản ứng gay gắt của phụ huynh có thể xuất phát từ lo lắng, tò mò hoặc cảm giác tổn thương, thậm chí sốc khi đọc những lời con viết.

Tuy nhiên, việc dạy bảo, chất vấn hoặc công kích có thể khiến trẻ cảm thấy bị phán xét, từ đó thu mình và tìm kiếm sự đồng cảm ở những môi trường khác.

Thạc sĩ Trang cho rằng cha mẹ cần bình tĩnh, tránh hành động hấp tấp khi biết con tham gia những hội nhóm tiêu cực về gia đình. Việc trẻ nói ghét bố mẹ không nhất thiết phản ánh toàn bộ tình cảm của trẻ, mà có thể là cách thể hiện sự bực bội, thất vọng hoặc cảm giác không được lắng nghe khi chưa biết diễn đạt cảm xúc phù hợp.

"Cha mẹ nên thử nhìn sự việc từ góc độ của con, thay vì lập tức quy kết trẻ ương bướng, vô ơn hay hỗn láo. Việc thừa nhận cảm xúc không đồng nghĩa với chấp nhận mọi hành vi. Phụ huynh vẫn cần thiết lập những giới hạn rõ ràng, nhất quán, giúp trẻ hiểu rằng một số cách ứng xử, lời nói gây tổn thương là không phù hợp.

Khi cả hai bên đang căng thẳng, nên tạm dừng tranh luận và hẹn thời điểm khác để tiếp tục khi đã bình tĩnh. Sau đó cha mẹ có thể chủ động nối lại cuộc trò chuyện bằng những lời thể hiện sự thấu hiểu, chẳng hạn: "Bố mẹ thấy con đang tức giận, thất vọng". Một lời khẳng định yêu thương, sự quan tâm đúng lúc cũng có thể giúp hàn gắn mối quan hệ.

Đặc biệt, cha mẹ nên tránh chụp màn hình, đăng công khai nội dung của con để chỉ trích hoặc bêu riếu. Việc xâm phạm quyền riêng tư, hạ thấp trẻ trước cộng đồng có thể khiến trẻ căng thẳng, lo âu, thu mình, che giấu nhiều hơn và làm suy giảm niềm tin với cha mẹ", thạc sĩ Trang chia sẻ.

Bên cạnh việc giữ kênh giao tiếp, phụ huynh cần giúp trẻ nhận diện những nội dung kích động, lôi kéo hoặc có nguy cơ gây hại trên mạng. Việc chỉ cấm đoán hay yêu cầu con rời nhóm sẽ không giải quyết được những khó khăn nằm phía sau.

Theo chuyên gia, gia đình nên tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn nếu mâu thuẫn kéo dài, liên tục bế tắc hoặc những nỗ lực đối thoại không mang lại kết quả. Cha mẹ cũng cần chú ý khi trẻ có dấu hiệu bất ổn rõ rệt như thường xuyên lo âu, buồn bã, thu mình, rối loạn giấc ngủ, từ bỏ sở thích trước đây hoặc xuất hiện ý nghĩ tự làm hại bản thân.

Trong những trường hợp này, chuyên gia tâm lý có thể hỗ trợ trẻ và gia đình tháo gỡ những nút thắt trong giao tiếp. Mục tiêu không chỉ là đưa trẻ ra khỏi một hội nhóm, mà còn giúp trẻ có cách thể hiện cảm xúc an toàn hơn, đồng thời khôi phục sự tin tưởng và gắn kết trong gia đình.

Tưởng chỉ là trò đùa trên mạng nhưng các hội nhóm 'ghét cha mẹ' vẫn tồn tại. Từ chia sẻ bức xúc cá nhân đến tranh luận về mâu thuẫn gia đình và sử dụng ngôn từ thiếu chuẩn mực.