Hà Nội đăng cai hội nghị châu Á - Thái Binh Dương về tính xác thực di sản

Hà Nội trở thành nơi gặp gỡ của giới bảo tồn di sản khi Hội nghị châu Á - Thái Bình Dương về tính xác thực và di sản khai mạc ngày 28.9. Sự kiện được tổ chức theo đề xuất của Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO, với sự tin tưởng và ủng hộ của các quốc gia thành viên. Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hà Nội cùng Ninh Bình phối hợp tổ chức với các đơn vị UNESCO. Đây không chỉ là một cuộc họp chuyên môn, mà còn là diễn đàn đối thoại chính sách quốc tế quy tụ nhiều chuyên gia hàng đầu về bảo tồn di sản thế giới. Tham dự có Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO, Chủ tịch Ủy ban Di sản Thế giới lần thứ 49, các thành viên ủy ban và đại diện cơ quan quản lý di sản. Các chuyên gia UNESCO cùng đại biểu từ khu vực châu Á - Thái Bình Dương cũng góp mặt, tạo nên không gian trao đổi giữa nhiều kinh nghiệm và góc nhìn. Trong phiên khai mạc, ông Lazare Eloundou Assomo, Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO, thay mặt tổ chức cảm ơn Chính phủ Việt Nam đã đăng cai hội nghị. Ông đánh giá sự chu đáo và tinh thần trách nhiệm của nước chủ nhà đã giúp hàng trăm đại biểu có điều kiện gặp gỡ, lắng nghe và trao đổi. Thành phần tham dự còn có cán bộ quản lý, đại diện cộng đồng, người nắm giữ tri thức truyền thống và thanh niên đến từ khắp khu vực. Theo ông Assomo, việc Việt Nam tạo điều kiện cho cuộc gặp gỡ thể hiện mối quan hệ hợp tác chặt chẽ, hiệu quả với UNESCO trong thực hiện Công ước Di sản thế giới. Những trao đổi tại hội nghị hướng tới việc xem xét cách hiểu và áp dụng tính xác thực trong thực tiễn bảo tồn. Một điểm nhấn đáng chú ý ngay ngày khai mạc là báo cáo về nghiên cứu Điện Kính Thiên tại Khu di sản Thăng Long - Hà Nội. Ông Nguyễn Thanh Quang, Giám đốc Trung tâm Di sản Thăng Long - Hà Nội, trình bày nghiên cứu về cách công trình này gợi mở việc phân loại tính xác thực. Với dự án phục dựng Chính điện Kính Thiên thời Lê, yếu tố then chốt được xác định là bảo tồn và phát huy các dấu tích khảo cổ. Những tầng văn hóa có chiều sâu lịch sử hơn 1.300 năm được xem là thuộc tính mang giá trị nổi bật toàn cầu của di sản. Thay vì chỉ dựa vào hình thức kiến trúc, nghiên cứu đề xuất tiêu chí “giá trị tự thân của hiện vật khảo cổ phát hiện tại đây”. Các hiện vật có thể cung cấp thông tin về kỹ thuật, công nghệ, cách thức và thời gian sử dụng, đồng thời cho biết chủ nhân tạo tác. Cách tiếp cận này giúp việc phục dựng gắn với chứng cứ, thay vì dựa vào những hình dung thiếu căn cứ rõ ràng. Theo báo cáo, 50 thành phần hoặc chi tiết ở phần móng, thân và mái của Chính điện Kính Thiên được xác thực bằng một bộ công cụ. Mức độ tin cậy của thông tin sẽ được kiểm soát, để mỗi yếu tố kiến trúc có dữ liệu và phương pháp xác thực rõ ràng. Với những chi tiết có nguồn tư liệu còn yếu, nhóm nghiên cứu sẽ đối chiếu và thiết kế phù hợp với dạng thức, tính đồng đại của công trình. Bên cạnh câu chuyện Điện Kính Thiên, hội nghị hướng tới thảo luận và xây dựng “Văn kiện Hà Nội về Tính xác thực và Di sản”. Theo ban tổ chức, văn kiện là kết quả đối thoại, trao đổi và đóng góp của chuyên gia, nhà khoa học, các quốc gia cùng tổ chức quốc tế tham dự. Sáng kiến này được kỳ vọng tiếp nối tiến trình quốc tế về tính xác thực, từ Venice, Nara đến Nairobi. Văn kiện Hà Nội cũng được kỳ vọng phản ánh những yêu cầu mới nảy sinh trong thực tiễn bảo tồn di sản hiện nay. Qua đó, các bên mong muốn tăng cường hợp tác quốc tế và đóng góp thiết thực cho việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Từ nghiên cứu cụ thể ở Thăng Long đến đối thoại khu vực, hội nghị tại Hà Nội đặt trọng tâm vào việc gìn giữ di sản dựa trên chứng cứ và chia sẻ kinh nghiệm.