Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Không chờ tổng rà soát mới gỡ vướng

Tại cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật sáng 28.9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu tháo gỡ vướng mắc ngay khi phát hiện. Ông đồng thời là Trưởng ban Chỉ đạo, yêu cầu các cơ quan không chờ đến khi hoàn tất tổng rà soát hệ thống văn bản mới bắt đầu xử lý những bất cập đã thấy rõ. Theo thông tin Thanh Niên đăng tải, chỉ đạo này đặt trọng tâm vào kết quả thực tế, thay vì xem việc rà soát hay sửa đổi văn bản là mục tiêu tự thân. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng xây dựng pháp luật và tổ chức thực thi phải được nhìn nhận như hai phần thống nhất, không thể tách rời trong quá trình hoàn thiện thể chế. Hiệu quả cần thể hiện qua những điểm nghẽn được tháo gỡ, chi phí tuân thủ giảm xuống và các nguồn lực được khơi thông cho đời sống kinh tế, xã hội. Cùng với đó, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp phải được bảo đảm, qua đó làm căn cứ đánh giá chính sách có thực sự phát huy tác dụng hay không. Trong quá trình tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật, các cơ quan được yêu cầu tập trung vào những quy định đang cản trở hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh hoặc khiến chi phí tuân thủ tăng lên. Những quy định có thể ảnh hưởng đến quyền của người dân cũng cần được xem xét, thay vì chỉ chú ý tới các vướng mắc của doanh nghiệp. Với từng kiến nghị, cơ quan đề xuất phải nêu rõ quy định bất cập, tác động phát sinh, nguyên nhân và phương án xử lý cụ thể. Thông điệp được nêu tại cuộc họp là nếu vướng mắc bắt nguồn từ quy định thì cần sửa quy định, còn nếu khâu thực thi yếu thì phải chấn chỉnh cách thực hiện. Với những vấn đề liên quan nhiều ngành, các cơ quan cần phối hợp xử lý đồng bộ để tránh mỗi nơi sửa một phần nhưng vướng mắc thực tế vẫn tồn tại. Cách tiếp cận này hướng đến việc giải quyết nguyên nhân của vấn đề, thay vì chỉ điều chỉnh riêng lẻ từng văn bản mà chưa tạo chuyển biến trên thực tế. Ban Chỉ đạo dự kiến xem xét báo cáo kết quả tổng rà soát cùng giải pháp xử lý tổng thể tại phiên họp thứ hai, dự kiến tổ chức vào tháng 12.2026. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu hoàn thành báo cáo để trình Ban Chỉ đạo tại phiên họp này, trong đó cần làm rõ hướng xử lý các bất cập đã được nhận diện. Mốc thời gian nói trên gắn với yêu cầu tổng hợp kết quả rà soát, nhưng chỉ đạo tại cuộc họp cũng nhấn mạnh các vướng mắc đã rõ cần được tháo gỡ ngay, không phải đợi đến khi báo cáo hoàn tất. Với Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”, mục tiêu đến năm 2030 là tạo chuyển biến rõ nét trong việc thực thi pháp luật. Một yêu cầu đáng chú ý là khắc phục căn bản tình trạng thực thi còn là khâu yếu, đồng thời xử lý dứt điểm việc chậm ban hành hoặc còn nợ văn bản quy định chi tiết. Định hướng này cho thấy việc hoàn thiện pháp luật không dừng ở khâu xây dựng quy định, mà còn đòi hỏi các văn bản cần thiết được ban hành và áp dụng hiệu quả. Tầm nhìn đến năm 2045 là xây dựng hệ thống pháp luật hiện đại, vận hành trên nền tảng dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo, cùng nền tư pháp dân chủ, liêm chính, chuyên nghiệp. Trong xử lý vi phạm hành chính, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chuyển trọng tâm từ phát hiện vi phạm để xử phạt sang quản lý rủi ro và phòng ngừa vi phạm. Cùng với việc hướng dẫn, nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật, cách tiếp cận này cần gắn với chuyển đổi số và quản trị dựa trên dữ liệu. Đối với việc sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2015 và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015, yêu cầu đặt ra là tiếp tục hoàn thiện hồ sơ. Hồ sơ cần được chuẩn bị để trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai, theo chỉ đạo được nêu tại cuộc họp. Những nội dung này nằm trong chương trình hoàn thiện thể chế được đề cập, bên cạnh yêu cầu xử lý vướng mắc, nâng chất lượng thực thi và hướng tới các mục tiêu dài hạn.