Hơn 700 hồ thủy điện có nguy cơ không tích đủ nước do El Nino

Thông tin được ông Ngô Mạnh Hà, Cục phó Quản lý tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết tại họp báo ngày 16/9.

Theo Cục Quản lý tài nguyên nước, từ tháng 5, nguồn nước trên phần lớn sông, suối bắt đầu chịu ảnh hưởng của El Nino và có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm. Trong tháng 6-8, dòng chảy trên hầu hết sông, suối thuộc 12 lưu vực lớn thấp hơn 10-75%, ngoại trừ lưu vực sông Hồng và dòng chính sông Mã.

Trước đó, hồi tháng 6, Cục Thủy văn cho biết El Nino 2026 có thể mạnh nhất trong hơn 70 năm. Nếu kịch bản El Nino rất mạnh xảy ra, Việt Nam có nguy cơ đối mặt với nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm, số đợt không khí lạnh giảm và lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng, đặc biệt tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.

Với mức thiếu hụt dòng chảy trong các tháng mùa lũ, hơn 700 hồ thủy điện được đánh giá có nguy cơ không tích đủ nước, đặc biệt tại miền Trung, Tây Nguyên và lưu vực sông Đồng Nai. Theo ông Hà, nguy cơ các hồ chứa không đủ nước phục vụ cho sản xuất, kinh doanh trong mùa khô 2026-2027 ở mức khá cao.

Cụ thể, cả 43 hồ thủy điện lớn thuộc quy trình vận hành liên hồ chứa trên 11 lưu vực sông đều có nguy cơ không tích đủ nước theo thiết kế, với tổng dung tích thiếu khoảng 7,73-11 tỷ m3. Trong đó, 32 hồ, tương đương 74%, có thể thiếu 15-80% dung tích thiết kế, tập trung tại các lưu vực sông Hồng, Mã, Cả, Vu Gia - Thu Bồn, Ba, Sê San và Đồng Nai.

Nguồn nước cuối mùa lũ thấp cũng làm giảm dư địa tích nước cho phát điện trong mùa cạn. Đối với các hồ thủy điện vừa và nhỏ, khả năng điều tiết hạn chế khiến sản lượng có thể giảm đáng kể khi dòng chảy về hồ suy giảm.

Theo Cục Quản lý tài nguyên nước, các hồ thủy điện trên những lưu vực có nguy cơ thiếu nước chiếm khoảng 46,1% công suất phát điện cả nước. Đây cũng là nhóm công trình có vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng và vận hành an toàn hệ thống điện.

Đặc biệt, các hồ trên lưu vực sông Hồng cùng những công trình lớn như Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu, Tuyên Quang giữ vai trò trong điều tần, điều áp, dự phòng công suất và hỗ trợ vận hành ổn định hệ thống điện quốc gia. Khi lượng nước về hồ thấp, việc huy động thủy điện sẽ phải cân đối giữa nhu cầu phát điện và yêu cầu duy trì mực nước phục vụ các mục tiêu vận hành khác.

Lưu vực Đồng Nai có tổng công suất thủy điện khoảng 13,8% công suất thủy điện cả nước, với các công trình lớn như Hàm Thuận - Đa Mi, Trị An, Thác Mơ. Suy giảm nguồn nước tại lưu vực này, theo đại diện Cục Quản lý tài nguyên nước, có thể ảnh hưởng khả năng phát điện và làm tăng yêu cầu điều phối nguồn điện trong mùa khô.

Thủy điện hiện chiếm công suất khoảng hơn 28% trong cơ cấu nguồn hệ thống điện quốc gia, là nguồn cấp điện lớn thứ hai trong cơ cấu huy động thực tế, sau điện than. Tính tới cuối tháng 6, theo số liệu của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) , sản lượng huy động từ thủy điện đạt hơn 36 tỷ kWh, chiếm trên 21% tổng sản lượng điện sản xuất, nhập khẩu toàn hệ thống.

Trước nguy cơ thiếu nước ảnh hưởng tới phát điện trong mùa khô tới, Cục Quản lý tài nguyên nước đề nghị các địa phương và đơn vị quản lý hồ chủ động tích nước trong mùa lũ, đồng thời vận hành linh hoạt theo diễn biến nguồn nước. Ngành điện được đề nghị xây dựng phương án huy động các nguồn điện khác để giảm áp lực lên thủy điện, nhất là trong trường hợp phải giữ nước cho hạ du vào mùa khô 2027.

"Có tích được nước trong mùa lũ thì mới đủ nước cho mùa khô. Nếu mùa lũ hạ thấp mực nước quá hoặc vận hành không hợp lý, mùa cạn đến ngay sau đó sẽ hoàn toàn thiếu nước", ông Hà nói.

Gia Chính