'Khoa học công nghệ cần gắn với bài toán phát triển địa phương'

Định hướng được Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh trong chuyến công tác, làm việc với các tỉnh Vĩnh Long, Cà Mau và Đồng Tháp ngày 1-2/11. Tại các buổi làm việc, Bộ trưởng đề nghị địa phương xác định bài toán phát triển cụ thể, khai thác lợi thế riêng và tăng cường phối hợp với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học để đưa kết quả khoa học công nghệ vào sản xuất, kinh doanh.

Cà Mau đặt bài toán nâng giá trị tôm cua bằng khoa học công nghệ

Tại Cà Mau, câu chuyện ứng dụng khoa học công nghệ được cụ thể hóa qua những ngành kinh tế có thế mạnh của địa phương, đặc biệt tôm và cua. Đây cũng là những lĩnh vực còn nhiều dư địa nâng cao giá trị thông qua cải thiện chất lượng con giống, công nghệ nuôi, chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc.

Cà Mau đã triển khai một số mô hình ứng dụng công nghệ nuôi tôm, trong đó có mô hình R-Amita siêu thâm canh, kết hợp điện mặt trời với sản xuất. Tuy nhiên, tiến độ giải ngân nguồn lực còn chậm, dữ liệu phân tán và liên kết giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp chưa đủ mạnh.

Với ngành cua, nguồn cua bố mẹ hiện chủ yếu khai thác tự nhiên, khiến chất lượng con giống chưa đồng đều, tỷ lệ chế biến sâu còn thấp. Tỉnh đề xuất Bộ hỗ trợ nghiên cứu, chọn tạo cua bố mẹ chất lượng cao, ứng dụng công nghệ bảo quản, chế biến, xây dựng cơ sở dữ liệu và truy xuất nguồn gốc nhằm phát triển thương hiệu cua Cà Mau.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh các nhiệm vụ khoa học công nghệ phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, có đơn vị sẵn sàng tham gia và cam kết ứng dụng kết quả, thay vì dừng ở đề xuất của cơ quan quản lý.

Chương trình phối hợp giữa Bộ Khoa học và Công nghệ và tỉnh Cà Mau xác định chín nhiệm vụ ưu tiên, trong đó tập trung nghiên cứu, ứng dụng công nghệ nâng cao chất lượng con giống, năng suất, kiểm soát môi trường và dịch bệnh trong nuôi tôm; thử nghiệm mô hình nuôi tuần hoàn, nuôi đa loài, ứng dụng IoT, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu số. Với ngành cua, hai bên phối hợp hoàn thiện tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc, bảo hộ sở hữu trí tuệ và phát triển thị trường.

Hai bên cũng đặt mục tiêu ứng dụng công nghệ theo dõi, cảnh báo sụt lún, sạt lở, xâm nhập mặn và tác động của biến đổi khí hậu, đồng thời thí điểm chuyển đổi số toàn diện tại hai xã, phường trong giai đoạn 2026-2027.

Vĩnh Long ứng dụng công nghệ vào chuỗi giá trị nông, thủy sản

Tại buổi làm việc chiều 1/11, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Trần Trí Quang cho biết thời gian qua, việc ứng dụng khoa học và công nghệ trên địa bàn đã đạt được kết quả tích cực. Một số doanh nghiệp chủ động ứng dụng công nghệ trong chế biến sâu, quản lý vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường xuất khẩu. Nhiều mô hình đưa công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản từng bước được triển khai, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế.

Tuy nhiên, ông nhìn nhận tiềm năng và dư địa phát triển của địa phương còn rất lớn nhưng kết quả ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo chưa tương xứng. Tỉnh đề nghị Bộ hỗ trợ chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, kết nối nghiên cứu với sản xuất và thị trường; đồng thời giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận công nghệ mới, đổi mới quản trị và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo cần tập trung gắn kết, hỗ trợ doanh nghiệp, lấy doanh nghiệp làm trung tâm triển khai các chương trình, nhiệm vụ cụ thể.

Chương trình phối hợp giữa Bộ Khoa học và Công nghệ và UBND tỉnh Vĩnh Long được triển khai đến năm 2030, tập trung phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ các lĩnh vực trọng điểm. Hai bên cũng hướng đến nâng cao năng lực quản trị dựa trên dữ liệu, phát triển chính quyền số, kinh tế số và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ.

Ông đề nghị sau khi ký kết chương trình phối hợp, Bộ và tỉnh Vĩnh Long thành lập tổ công tác chung để kiểm tra, đánh giá hiệu quả thực hiện các mục tiêu, lựa chọn mô hình có hiệu quả để nhân rộng.

Đồng Tháp: Cần đưa KHCN, ĐMST, CĐS vào toàn bộ quy trình sản xuất

Tại buổi làm việc sáng 2/11, Chủ tịch Đồng Tháp Nguyễn Thanh Nhàn cho biết, tỉnh xác định bốn ngành hàng chủ lực gồm lúa gạo, cá tra, xoài và sầu riêng để ưu tiên ứng dụng công nghệ vào các khâu như chọn tạo giống, sản xuất thông minh, truy xuất nguồn gốc, bảo quản và chế biến sâu.

Tỉnh cũng đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp 30% GRDP vào năm 2030, đề nghị Bộ hỗ trợ phát triển Khu công nghệ số tập trung Mekong. Trong khi đó, đại diện doanh nghiệp, bà Trương Thị Lệ Khanh, Chủ tịch công ty Vĩnh Hoàn, kiến nghị xây dựng chương trình quốc gia về cơ sở dữ liệu gene, rà soát quy trình chuẩn về nước thải, đồng thời hướng dẫn thu gom, tái chế bùn thải.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân đánh giá bằng sông Cửu Long có thế mạnh về lúa gạo, hải sản nhưng giá trị gia tăng trên một đơn vị diện tích và sản phẩm nông nghiệp nhìn chung còn hạn chế. Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần khẩn trương đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào toàn bộ quy trình sản xuất. Ông nhấn mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo phải xuất phát từ nhu cầu doanh nghiệp, bởi đây là lực lượng đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Bộ trưởng cũng đề nghị địa phương chủ động phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ để tháo gỡ khó khăn, bảo đảm giải ngân đúng tiến độ, hiệu quả, không chạy theo thành tích. Với nguồn lực nghiên cứu, Bộ trưởng đề nghị nghiên cứu cơ chế hỗ trợ các trường thông qua Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia.

Ông cũng đề xuất mời các doanh nghiệp địa phương vào nhóm công tác với các viện nghiên cứu, trường đại học nhằm thảo luận chuyên sâu về ngành cá tra, tập trung vào các công đoạn giống, vaccine và thuốc kháng sinh, công nghệ nuôi, chế biến.

Chúc Ly - An Bình - Hoàng Nam