Khát vọng chinh phục là tố chất của con người
Qua bao thế hệ, cha ông ta hiểu rằng phẩm chất và bản lĩnh của con người chỉ thật sự được thử thách trong gian khó. “Trèo non những ước non cao/Anh đi đò dọc ước ao sông dài”. Đó là khát vọng muốn chinh phục mọi đỉnh cao để hướng tới những chân trời mới. Với một đất nước lắm thiên tai, địch họa, tinh thần dấn thân là một phần sức sống dân tộc. Những dấu ấn như vậy có thể tìm thấy không ít qua các thời kỳ trên đất nước mang dáng hình chữ S kiên trung.
Đồng chí Kim Ngọc, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Phúc, đã mạnh dạn thực hiện khoán hộ trong sản xuất nông nghiệp. Dù khi đó có nhiều cách nhìn khác nhau, thậm chí là phê phán, nhưng cách làm ấy cho thấy giá trị của việc xuất phát từ đòi hỏi của thực tiễn, dám tìm hướng đi mới, giải quyết vấn đề đang đặt ra. Đó là một trong những căn cứ để sau hơn 20 năm, Bộ Chính trị ra Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 5/4/1988 về đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp, khẳng định hộ gia đình là đơn vị kinh tế tự chủ, làm thay đổi căn bản nền kinh tế nông nghiệp của cả nước.
Với đường dây 500 kV bắc - nam, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã thể hiện quyết tâm lớn trước một nhiệm vụ gian nan, phức tạp, có nhiều ý kiến trái chiều. Việc tổ chức thực hiện công trình ấy cho thấy bản lĩnh của người lãnh đạo, dám quyết và chịu trách nhiệm đến cùng. Kết quả vận hành đường dây siêu cao áp 500 kV dọc chiều dài đất nước không chỉ mang lại giá trị kinh tế - xã hội mà còn là minh chứng cho tinh thần dám nghĩ, dám làm trong công cuộc đổi mới đất nước.
Tinh thần dám làm của những người cán bộ cách mạng tiêu biểu ấy không phải để tạo dấu ấn cá nhân, mà do họ nhìn thấy việc cần làm có lợi cho đất nước, từ đó tìm cách hành động. Dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, suy cho cùng, là yêu cầu cấp thiết của cuộc sống và cũng là khát vọng cống hiến của những cán bộ có năng lực, toàn tâm, toàn ý vì sự nghiệp chung.
Kiến tạo môi trường để cán bộ dấn thân
Bước vào kỷ nguyên mới, yêu cầu ấy càng trở nên cấp thiết. Đại hội XIV của Đảng xác định, đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hướng tới năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Trong giai đoạn 2026 - 2030, tăng trưởng GDP bình quân đạt từ 10%/năm trở lên. Các mục tiêu lớn ấy không thể đạt nếu không có môi trường cho cán bộ dám nghĩ, dám làm, dấn thân vào việc khó. Trong khi đó, vẫn còn một bộ phận cán bộ làm việc theo lối cũ, muốn an toàn cho bản thân.
Vì vậy, không chỉ khuyến khích tinh thần dám nghĩ, dám làm, mà phải tạo chuyển biến thật sự trong chính trách nhiệm hành động của cán bộ. Nghị quyết 24 mang một tinh thần mới. Đã là cán bộ phải tiên phong, đi trước trong nhận thức và hành động; dám nhận việc khó, dám quyết việc thuộc thẩm quyền, dám chịu trách nhiệm về quyết định của mình và coi đó là chuẩn mực của cán bộ. Việc khó khăn thì chủ động tìm cách tháo gỡ; vượt thẩm quyền thì báo cáo cấp trên kèm theo phương án đề xuất, không “ngồi chờ chỉ đạo”.
Không chỉ khi quyết định sai mới phải chịu trách nhiệm, mà không dám quyết, không làm, làm chậm để công việc đình trệ, hay bỏ lỡ cơ hội, làm nguồn lực bị lãng phí, cũng phải chịu trách nhiệm. Từ giải quyết tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm sang hình thành văn hóa hành động, năng lực thực thi công vụ. Né tránh, đùn đẩy sẽ không còn là sự lựa chọn an toàn.
Muốn làm được như vậy, trước hết cần kiến tạo một môi trường bình đẳng, minh bạch để cán bộ có năng lực, khát vọng cống hiến được trao cơ hội thể hiện mình. Nghị quyết đặt yêu cầu giao rõ việc, giao đủ quyền, bảo đảm nguồn lực, xác định giới hạn thẩm quyền, đồng thời theo dõi, hỗ trợ cán bộ trong quá trình thực hiện. Bảo vệ cán bộ bằng thể chế, bằng tổ chức và bằng quản trị rủi ro ngay trong quá trình hành động. Đối với vấn đề mới, pháp luật chưa quy định hoặc thực tiễn đòi hỏi cách làm mới, cần có không gian thử nghiệm có kiểm soát, với phạm vi, đối tượng, thời hạn, nguồn lực, giới hạn rủi ro và trách nhiệm giám sát rõ ràng; từ thử nghiệm đến đánh giá, hoàn thiện, nhân rộng và luật hóa.
Một môi trường như vậy luôn đòi hỏi trách nhiệm đồng bộ của đội ngũ cán bộ, tổ chức và người đứng đầu. Không thể chỉ yêu cầu cấp dưới dám làm, mà người có thẩm quyền không dám quyết; không thể giao việc mà không giao quyền, không bố trí nguồn lực, không tháo gỡ khó khăn và bảo vệ người làm đúng. Người đứng đầu tiên phong nhận việc khó, tháo gỡ điểm nghẽn cũng là cách truyền cảm hứng cho cán bộ các cấp đồng hành vì việc chung.
Dám nghĩ, dám làm theo tinh thần của Nghị quyết hoàn toàn không phải là tùy tiện làm đại, làm lấy được, mà là tinh thần dấn thân trên cơ sở nắm chắc thực tiễn, biết lượng sức mình, dự báo được khả năng diễn biến sau đó và hạn chế mức cao nhất rủi ro nếu xảy ra. Đổi mới, sáng tạo, linh hoạt trong giải quyết công việc, nhất là việc hệ trọng, phải đặt trong nguyên tắc hoạt động của Đảng, khuôn khổ pháp luật, kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Rủi ro khách quan, sai sót không cố ý trong quá trình thực hiện phải được phân biệt rõ và xử lý khác với hành vi cố ý vi phạm, vụ lợi, tham nhũng, lãng phí, che giấu sai phạm hoặc lợi dụng đổi mới để phục vụ lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm. Chính sự rõ ràng, minh bạch ấy sẽ tạo niềm tin và động lực cho cán bộ hành động.
Lấy đào tạo, trọng dụng hiền tài làm nền tảng
Muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém, như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói. Vì vậy, phát huy tính tiên phong, gương mẫu, dám nghĩ, dám làm không thể tách rời đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ, thực chất công tác cán bộ. Trước hết là đổi mới khung tiêu chuẩn cán bộ theo yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, coi trọng không chỉ phẩm chất, bản lĩnh mà đặc biệt là năng lực hành động, khả năng giải quyết việc khó, trình độ công nghệ, quản trị rủi ro,…
Nghị quyết 24 xác định rất rõ tinh thần đột phá mạnh mẽ trong công tác cán bộ, lấy hiệu quả đổi mới, sáng tạo làm thước đo cốt lõi, tạo động lực, tôn vinh và trọng dụng cán bộ. Phương châm là chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy kết quả để đánh giá, lấy thực tiễn để phát hiện, trọng dụng và sàng lọc cán bộ. Cùng với phát hiện người có năng lực trong đội ngũ hiện có, cần có cơ chế thu hút người hiền tài từ nhiều nguồn, tạo điều kiện để họ phát huy sở trường và cống hiến. Đào tạo gắn với thực tiễn, yêu cầu, nhiệm vụ mới, để cán bộ được rèn luyện trong công việc chứ không chỉ qua lớp học.
Đích đến của đổi mới công tác cán bộ là hình thành một đội ngũ có khát vọng cống hiến, dám dấn thân, dám chịu trách nhiệm, liêm chính,... Khi người có tài, có tâm được trao cơ hội, người làm được việc được trọng dụng thì sẽ không còn “đất diễn” cho sự né tránh, đùn đẩy.
Nghị quyết 24 vì thế cần được nhìn nhận sâu xa hơn, đó là yêu cầu xây dựng văn hóa hành động trong Đảng và hệ thống chính trị. Coi tính tiên phong trong nhận việc, gương mẫu trong hành động, đổi mới trong cách làm, chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện là khát vọng hành động của mọi cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới ■
BẮC VĂN