Sáng 20/9, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức phiên giải trình đối với Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo về một số nội dung, chính sách lớn ngành đang thực hiện.
Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia TP HCM, nói kỳ thi tuyển sinh lớp 10 hàng năm cực kỳ áp lực, cạnh tranh gay gắt hơn cả kỳ thi đại học. "Một số đô thị lớn, chúng ta thiếu nghiêm trọng chỗ học cho học sinh trung học phổ thông tại các trường công lập", bà nêu lý do.
Bên cạnh giải pháp bảo đảm đủ chỗ học, bà cho rằng ngành cần thu hẹp khoảng cách chất lượng giữa các trường. Nữ đại biểu lấy ví dụ ở TP HCM, hàng năm đều công bố danh sách các trường top 1, top 3 về điểm thi và năng lực của học sinh. "Khi có sự phân loại giữa các trường chắc chắn sẽ có sự cạnh tranh", bà nói.
Nữ đại biểu đề xuất ngành giáo dục nghiên cứu theo hướng chỉ tổ chức thi tuyển đối với các trường chuyên cũng như những chương trình thực sự cần tuyển chọn năng khiếu, tài năng. Bộ Giáo dục và Đào tạo cần quy hoạch lại, phân bố hợp lý đội ngũ giáo viên và đầu tư cơ sở vật chất ở các trường công lập để tránh sự phân hóa giữa các trường.
Bà cho rằng việc xây mới trường THPT công lập là giải pháp dài hạn, nhưng cần thời gian để triển khai. Trong ngắn hạn, Nhà nước nên ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất cho những trường đang có chất lượng thấp hơn, qua đó cải thiện điều kiện dạy và học, thu hẹp khoảng cách giữa các trường.
Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia TP HCM. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Đại biểu cũng đề nghị cân nhắc cơ chế sử dụng hệ thống trường tư thục để giải quyết nhu cầu học tập. Khi học sinh không trúng tuyển vào trường công lập, cần nghiên cứu phương án Nhà nước đặt hàng, mua dịch vụ giáo dục hoặc hỗ trợ học phí cho các em theo học tại trường tư.
"Thay vì đặt mục tiêu mọi học sinh đều phải có chỗ học trong trường công, chính sách nên hướng tới rộng hơn là mọi học sinh có nhu cầu và phù hợp đều có cơ hội tiếp tục học tập trung học phổ thông với chi phí hợp lý", bà nói.
Cách tiếp cận này phù hợp với định hướng huy động nguồn lực xã hội, đồng thời xác định giáo dục ngoài công lập là thành phần quan trọng trong hệ thống giáo dục.
Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đồng tình cần bổ sung, nâng cao chất lượng cơ sở giáo dục và sớm bổ sung biến chế giáo viên đang thiếu. Nếu cấp có thẩm quyền giao bổ sung số biên chế chưa sử dụng, địa phương có thể tổ chức tuyển dụng, qua đó cơ bản giải quyết tình trạng thiếu giáo viên.
Với những môn học khó tuyển như Tiếng Anh, Nghệ thuật, Âm nhạc, Bộ đã hướng dẫn địa phương các giải pháp như ký hợp đồng với giáo viên, huấn luyện viên bên ngoài. Việc ứng dụng công nghệ cũng được xác định là giải pháp quan trọng trong dạy học Tiếng Anh, Tin học.
Theo ông Sơn, các chính sách, cơ chế cơ bản đã được ban hành, vấn đề cốt lõi hiện nay nằm ở khâu tổ chức thực hiện của địa phương. Việc điều động, thuyên chuyển giáo viên giữa các trường, địa bàn sẽ góp phần cân đối đội ngũ, đồng bộ chất lượng giáo dục. Những chính sách này được kỳ vọng thu hẹp khoảng cách giữa các trường, qua đó giảm áp lực chọn trường, chọn lớp và dạy thêm.
Tiếp xúc cử tri hồi tháng 5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nêu thực trạng thi vào lớp 10 gây áp lực lớn hơn cả đại học. Điều này tạo tâm lý bất an cho phụ huynh, nặng nề cho học sinh và gây khó khăn cho thầy, cô.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt vấn đề vì sao lại để tồn tại áp lực này, trong khi chủ trương là phổ cập giáo dục đến hết lớp 12 và thi cử phải nhằm đánh giá chất lượng chứ không phải để loại học sinh khỏi trường học. Nguyên nhân trực tiếp là thiếu trường, thiếu lớp, thiếu giáo viên, dẫn đến việc phải dùng giải pháp hành chính để sàng lọc.
Hà Nội hiện còn thiếu khoảng 1.000 trường học. Với quy mô hơn 9 triệu dân, trong đó hơn 3 triệu dưới 18 tuổi, học sinh chiếm gần 1/3, áp lực lên hệ thống giáo dục là rất lớn. Cả nước có 1,8-1,9 triệu công chức, viên chức, trong đó ngành giáo dục chiếm hơn 80%, tương đương khoảng 1,5 triệu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu rà soát toàn bộ hệ thống để bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên cho học sinh đến trường. Khi bảo đảm đủ điều kiện học tập, áp lực thi cử sẽ giảm theo. Học sinh chưa đạt yêu cầu cần được bồi dưỡng để tiến bộ, học sinh khá giỏi cần được phát triển thành nhân lực chất lượng cao, thay vì tạo áp lực dồn nén trong mỗi mùa thi. Nếu không bảo đảm cơ hội học tập, học sinh sau lớp 9 hoặc 10 có thể phải ở nhà, kéo theo nhiều hệ lụy xã hội.
Sơn Hà