Làng xóm trong quy hoạch đô thị sông Hồng sẽ được tái thiết thế nào?

UBND TP Hà Nội đang lấy ý kiến nhân dân về điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000 để thực hiện Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Phạm vi nghiên cứu trải dài 40 km theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, đi giữa đô thị trung tâm, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, thuộc địa giới hành chính của 16 xã, phường ven sông Hồng. Quy mô tổng diện tích nghiên cứu khoảng 11.418 ha với dân số dự báo 800.000 đến 1,2 triệu người.

2 cụm làng di dời, 2 cụm tái thiết, 8 cụm chỉnh trang có chọn lọc

Quy hoạch phân khu xác định 12 cụm làng xóm truyền thống, tồn tại lâu đời sẽ được di dời, tái thiết hoặc cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc theo nguyên tắc. Tổng diện tích khoảng 1.067 ha với dân số 160.400 thuộc 46.689 hộ gia đình.

Trong đó, diện tích làng xóm di dời theo Quyết định 257/2016 của Thủ tướng phê duyệt Quy hoạch phòng chống lũ và quy hoạch đê điều hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình khoảng 67 ha; do ảnh hưởng của trục đại lộ cảnh quan khoảng 50 ha; thuộc diện tái thiết 108 ha và diện tích cải tạo, chỉnh trang khoảng 842 ha.

Nguyên tắc di dời, tái thiết áp dụng với các nhóm: làng xóm không đảm bảo an toàn phòng, chống, thoát lũ; phần diện tích các làng nằm trong phạm vi mở đường giao thông của trục đại lộ cảnh quan, nút giao thông. Ngoài ra, còn có các làng xóm, khu dân cư nằm trong khu vực quy hoạch "phòng khách đô thị" - tức bên trong vành đai II, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy, ngoài đê Hữu sông Hồng; làng xóm nằm trong khu vực xây dựng các khu đô thị định cư, đô thị đa mục tiêu được UBND thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư.

Theo đó, hai cụm làng thuộc diện di dời theo Quyết định 257 là một phần Võng La - Hải Bối thuộc xã Thiên Lộc, Vĩnh Thanh và toàn bộ làng Bắc Cầu thuộc phường Bồ Đề (35,5 ha). Tại Võng La - Hải Bối, thành phố sẽ di dời một phần diện tích khu dân cư trong phạm vi không đảm bảo an toàn phòng chống lũ và nằm trong phạm vi xây dựng Trục đại lộ cảnh quan thuộc các thôn Võng La, Yên Hà, Hải Bối (27 ha).

Hai cụm làng thuộc diện tái thiết để phục vụ mục tiêu quy hoạch kiến tạo khu vực "phòng khách đô thị" của Thủ đô gồm: Nhật Tân - Tứ Liên thuộc phường Hồng Hà với tổng diện tích 96 ha; cụm làng Thống Nhất (Hạ Trại, Trung Thôn) thuộc phường Long Biên với diện tích 12 ha.

8 cụm làng thuộc diện cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc, không bao gồm diện tích di dời theo quy hoạch phòng chống lũ, giải phóng mặt bằng để xây dựng hai tuyến trục đại lộ cảnh quan, các nút giao thông. Đó là các cụm làng Văn Quán- Đông Cao - Tráng Việt của xã Mê Linh; Ngọc Giang - Lực Canh - Văn Tinh thuộc xã Vĩnh Thanh, Đông Anh; Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan thuộc xã Bát Tràng (di dời một phần khoảng 4,5 ha theo quy hoạch phòng chống lũ); Văn Đức thuộc xã Bát Tràng; Thúy Lĩnh thuộc phường Lĩnh Nam; Yên Mỹ thuộc xã Thanh Trì; Đại Lan của xã Nam Phù; cụm Tranh Khúc - Vạn Phúc thuộc xã Nam Phù.

Thành phố xác định nguyên tắc bảo tồn, giữ lại, cải tạo chỉnh trang các làng xóm lâu đời, cụ thể bảo tồn di tích lịch sử văn hóa và địa điểm lưu niệm, sự kiện cách mạng kháng chiến với 123 công trình di tích bao gồm xếp hạng và chưa xếp hạng gắn liền cộng đồng dân cư; khu vực lõi - tức nơi có các thành tố cấu thành làng xóm gắn với quá trình hình thành và phát triển của làng nghề truyền thống, có giá trị kiến trúc, lịch sử, văn hóa vật thể và phi vật thể đã công nhận, xếp hạng; giữ lại và cải tạo chỉnh trang vùng lõi của làng xóm lâu đời tại khu vực ngoài "phòng khách đô thị" - tức ngoài vành đai II.

Với nhóm này, giải pháp tổ chức không gian đảm bảo không làm tăng quy mô diện tích, dân số cơ học, có giải pháp kiểm soát mật độ xây dựng và tầng cao công trình thấp phục vụ cho bảo tồn không gian làng xã. Đồng thời, thành phố lựa chọn hình thức kiến trúc cảnh quan phù hợp với không gian làng xã, di tích lịch sử, đảm bảo vùng bảo vệ di tích theo quy định.

Bố trí tái định cư với trường hợp di dời ra sao?

Thành phố nêu phương án với trường hợp di dời giải phóng mặt bằng để thực hiện dự án là đa dạng hóa địa điểm và loại hình nhà, đất tái định cư nhằm đáp ứng nguyện vọng của đa số cộng đồng; ưu tiên tối đa duy trì địa bàn sinh sống, sinh kế, gắn kết cộng đồng, đảm bảo nơi tái định cư có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi cũ.

Thứ tự ưu tiên bố trí tái định cư được thực hiện theo nguyên tắc: bố trí tái định cư ngay trên cùng địa bàn phường, xã, ưu tiên chuyển người dân khu vực ngoài bãi sông vào phía trong đê hoặc nơi an toàn hơn nếu có quỹ đất, phù hợp quy hoạch và đáp ứng điều kiện triển khai dự án đầu tư.

Nếu quỹ đất trên địa bàn không đủ đáp ứng thì thành phố nghiên cứu bố trí tại khu vực lân cận với khoảng cách hợp lý, thuận lợi cho người dân tiếp tục làm việc, duy trì sinh kế, quan hệ cộng đồng hiện có.

Thành phố bố trí tại các khu định cư tập trung đã hoặc có khả năng hoàn thành đồng bộ hệ thống hạ tầng, kỹ thuật, hạ tầng xã hội, đảm bảo giao thông kết nối, trường học, cơ sở y tế, chợ dân sinh, không gian sinh hoạt cộng đồng, khu thương mại dịch vụ và các điều kiện tạo sinh kế.

Các khu đô thị đa mục tiêu được xác định là quỹ bổ sung, đáp ứng nhu cầu tái định cư còn thiếu, đồng thời tạo thêm lựa chọn cho người dân về đất ở thấp tầng, căn hộ chung cư, nhà ở xã hội và các điều kiện dịch vụ đô thị đồng bộ.

Trên cơ sở rà soát của sở ngành, ý kiến xã phường liên quan, quỹ đất tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng trục cảnh quan dự kiến bố trí tại khu vực cùng địa bàn xã phường hoặc lân cận với quy mô khoảng 265 ha. Cụ thể, Mê Linh 72 ha; Vĩnh Thanh và Đông Anh 30 ha; xã Bát Tràng 35 ha; xã Ô Diên 11 ha; phường Thượng Cát và Đông Ngạc 12 ha; phường Yên Sở 10 ha; xã Nam Phù 72 ha; xã Hồng Vân 23 ha.

Nơi không còn quỹ đất sắp xếp vào khu đô thị đa mục tiêu, khu định cư

5 xã phường Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên không có quỹ đất tái định cư bên trong đê cho người dân, khi bố trí tái định cư dự kiến sắp xếp vào khu đô thị đa mục tiêu, khu định cư tập trung. Đây đồng thời là quỹ bổ sung chung của dự án, phục vụ địa bàn khác khi quỹ tái định cư tại chỗ hoặc lân cận không đáp ứng đủ nhu cầu và tạo thêm lựa chọn về loại hình tái định cư cho người dân.

Thành phố có 6 khu đô thị đa mục tiêu, khu định cư dự kiến. Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh khoảng 736,84 ha tại hai xã Thư Lâm, Đông Anh, phục vụ nhu cầu tái định cư bằng đất và chung cư, dự kiến bố trí khoảng 9.000 lô đất thấp tầng và khoảng 23.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.

Về tiến độ, dự kiến chậm nhất quý II/2027, thành phố hoàn thành hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư thấp tầng; chậm nhất quý IV/2029 bàn giao công trình nhà ở tái định cư và nhà ở xã hội cao tầng. Toàn bộ dự án hoàn thành năm 2030, bố trí tái định cư cho người dân thuộc phường Hồng Hà, Long Biên, Bồ Đề, Thượng Cát, Phú Thượng, xã Đông Anh và khu vực lân cận.

Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long (Urban City), quy mô khoảng 474 ha tại xã Phúc Thịnh và xã Thiên Lộc. Nơi này phục vụ nhu cầu tái định cư bằng đất và chung cư, dự kiến bố trí khoảng 5.000 lô đất thấp tầng và 5.000-10.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.

Dự kiến chậm nhất quý II/2028, thành phố hoàn thành hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư; hoàn thành đầu tư công trình hạ tầng kỹ thuật, nhà ở tái định cư cao tầng vào năm 2030, bố trí tái định cư cho người dân thuộc xã Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh và khu vực lân cận.

Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Lĩnh Nam quy mô 169,5 ha, dự kiến bố trí khoảng 20.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội. Dự kiến chậm nhất quý I/2030, thành phố hoàn thành các công trình hạ tầng kỹ thuật, nhà ở tái định cư cao tầng, bố trí tái định cư cho người dân các phường Hồng Hà, Lĩnh Nam, Phú Thượng, xã Thanh Trì, Nam Phù và khu vực lân cận.

Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Bồ Đề, Long Biên, xã Bát Tràng quy mô 270,68 ha, dự kiến bố trí khoảng 10.500 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội, hoàn thành toàn bộ dự án trong năm 2030; bố trí tái định cư cho người dân thuộc các phường Hồng Hà, Long Biên, Bồ Đề, Thượng Cát, Phú Thượng và khu vực lân cận.

Khu định cư Long Biên - Bồ Đề quy mô khoảng 201 ha, dự kiến bố trí khoảng 25.000 căn hộ chung cư; hoàn thành đầu tư các công trình hạ tầng kỹ thuật, nhà ở tái định cư cao tầng chậm nhất vào quý I/2030, bố trí tái định cho người dân các phường Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Phú Thượng và khu vực lân cận.

Cuối cùng là khu định cư Lĩnh Nam quy mô khoảng 101 ha, dự kiến 20.500 căn hộ chung cư. Chậm nhất quý I/2030, thành phố hoàn thành đầu tư các công trình hạ tầng kỹ thuật, nhà ở tái định cư cao tầng, bố trí tái định cư cho người dân các phường Hồng Hà, Lĩnh Nam, Phú Thượng, xã Thanh Trì, Nam Phù và lân cận.

Di chuyển 109.000 ngôi mộ

Với tổng số mồ mả cần di dời khoảng 109.000, UBND TP Hà Nội cho biết đã chỉ đạo các đơn vị liên quan tập trung nguồn lực, đẩy tiến độ chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng và xây dựng hạ tầng kỹ thuật các dự án đầu tư nghĩa trang tập trung (Yên Kỳ, Thanh Tước, Chuyên Mỹ...).

Các dự án sẽ sớm đưa vào sử dụng đáp ứng nhu cầu tiếp nhận mộ, phục vụ giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm, với khả năng đáp ứng 116.000 mộ đến năm 2027 và 330.000 mộ đến năm 2035.

Phương án điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000 để thực hiện dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng đang được lấy ý kiến người dân trong vòng 20 ngày, từ 7/9 đến 27/9.

Hồng Chiêu