Liên hợp quốc: Đóng cửa eo biển Hormuz có thể đẩy 45 triệu người vào nạn đói

Theo Tuổi Trẻ, Liên hợp quốc cảnh báo việc eo biển Hormuz bị phong tỏa có thể tạo ra cú sốc lương thực nghiêm trọng trên phạm vi toàn cầu. Cảnh báo được Đài NHK của Nhật Bản dẫn ngày 26-9, dựa trên nhận định của ông Jorge Moreira da Silva, Giám đốc điều hành Văn phòng Dịch vụ Dự án Liên hợp quốc. Tâm điểm lo ngại nằm ở nguồn phân bón, mặt hàng thiết yếu quyết định năng suất mùa vụ tại nhiều quốc gia đang phát triển. Ông Jorge Moreira da Silva cho biết khoảng 45 triệu người có nguy cơ bị đẩy vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng nếu hoạt động vận chuyển tiếp tục đình trệ. Nguyên nhân là khoảng một phần ba lượng phân bón được giao dịch trên toàn thế giới đi qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải nằm giữa Iran và các quốc gia vùng Vịnh. Khi dòng vận chuyển bị chặn, nông dân thiếu vật tư, mùa vụ bị đe dọa, giá lương thực có thể chịu thêm sức ép. Trong cuộc trả lời phỏng vấn truyền thông Nhật Bản, ông Jorge Moreira da Silva cho rằng khủng hoảng nhân đạo vẫn có thể tránh được bằng một giải pháp tương đối cụ thể. Theo ông, mỗi ngày cần khoảng năm hoặc bảy tàu chở phân bón được phép đi qua eo biển Hormuz dưới cơ chế an toàn và giám sát phù hợp. Số chuyến này không lớn so với hoạt động hàng hải thông thường, nhưng có thể tạo khác biệt quan trọng đối với những nước phụ thuộc nguồn cung bên ngoài. Vị quan chức Liên hợp quốc nhấn mạnh vấn đề vận chuyển phân bón đặc biệt quan trọng với các quốc gia đang phát triển, nơi khả năng dự phòng lương thực thường hạn chế. Nếu nguồn phân bón không đến đúng thời điểm, các nước này có thể phải lựa chọn giữa bảo đảm an ninh lương thực và đối mặt một cuộc khủng hoảng nhân đạo sâu rộng. Nhận định ấy cho thấy một điểm nghẽn hàng hải tại Trung Đông có thể nhanh chóng trở thành vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến bữa ăn của hàng chục triệu người. Trước nguy cơ đó, Liên hợp quốc kêu gọi Iran và Mỹ sớm tìm giải pháp riêng cho hoạt động vận chuyển phân bón, thay vì chờ đợi kết quả từ các cuộc đàm phán toàn diện về lệnh ngừng bắn. Cách tiếp cận được đề xuất là tách hàng viện trợ nhân đạo và vật tư thiết yếu khỏi những bất đồng chính trị, quân sự đang bao trùm tình hình khu vực. Ông Jorge Moreira da Silva khẳng định chiến tranh không thể trở thành lý do ngăn cản hoạt động vận chuyển hàng viện trợ nhân đạo. Liên hợp quốc cho biết công tác chuẩn bị cho một cơ chế vận chuyển an toàn đã được triển khai, gồm việc đăng ký tàu thuyền và xây dựng quy trình giám sát. Những bước này nhằm xác định rõ phương tiện, hành trình, hàng hóa, đồng thời giảm nguy cơ xảy ra nhầm lẫn hoặc sự cố trong khu vực nhạy cảm. Tuy nhiên, theo ông Jorge Moreira da Silva, phần còn thiếu hiện nay là ý chí chính trị để Liên hợp quốc có thể chính thức triển khai công việc. Trong khi các cảnh báo nhân đạo liên tục được đưa ra, triển vọng Mỹ và Iran đạt đồng thuận về việc mở lại eo biển Hormuz vẫn chưa sáng rõ. Cơ quan Quản lý eo biển vịnh Ba Tư của Iran ngày 26-9 tuyên bố tàu thuyền đi qua những tuyến đường không được cho phép sẽ phải đối mặt với các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt. Tuyên bố này cho thấy hoạt động hàng hải vẫn chịu sự kiểm soát chặt chẽ, bất chấp sức ép quốc tế yêu cầu duy trì dòng vận chuyển thiết yếu. Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo ông đã bác bỏ kế hoạch do Iran đề xuất nhằm mở lại tuyến hàng hải huyết mạch trong vòng bảy ngày. Theo Hãng tin Kyodo News, Tehran đã chuyển đề xuất này tới Washington thông qua các bên trung gian, với mục tiêu thúc đẩy một giải pháp ngoại giao. Khi bất đồng giữa hai bên chưa được tháo gỡ, nguy cơ thiếu phân bón vẫn tiếp diễn, còn lời cảnh báo về 45 triệu người đứng trước mất an ninh lương thực ngày càng đáng chú ý.