Giới chức Tennessee tối 30/9 thi hành án tử hình bằng hình thức tiêm thuốc độc với Christa Pike, 50 tuổi, phụ nữ đầu tiên bị đưa ra hành hình ở bang này trong hơn hai thế kỷ. Tuy nhiên, sau khoảng 90 phút "như tra tấn" với hai mũi tiêm pentobarbital liều lượng gây tử vong, Pike vẫn thở và được đưa đi cấp cứu.
Sự việc đặt ra câu hỏi về cách thuốc được đưa vào cơ thể, khả năng phát hiện sự cố và năng lực xử lý của đội ngũ hành quyết.
"Vấn đề của phương pháp tiêm thuốc độc là những người có đủ chuyên môn nhất để thực hiện lại không thể tham gia bởi các quy tắc đạo đức", Jonathan Groner, chuyên gia về khía cạnh y khoa của án tử hình, nói với Newsweek.
Tử tù Christa Pike. Ảnh: Sở Cải huấn bang Tennessee
Một giả thiết Groner đưa ra là thuốc có thể đã không đi vào máu Pike như dự kiến. Ông nghi ngờ đường truyền tĩnh mạch gặp vấn đề, khiến pentobarbital thoát ra các mô xung quanh thay vì được đưa trực tiếp vào hệ tuần hoàn. Hiện tượng này được gọi là thoát mạch.
"Các bên dường như đã biết việc tìm ven để truyền thuốc rất khó khăn, nhưng vẫn giao nhiệm vụ này cho người không đủ năng lực", ông Groner nói.
Nếu thuốc được tiêm vào dưới da thay vì trực tiếp vào tĩnh mạch, nó sẽ chỉ được hấp thụ từ từ qua các mô, giống như dùng một chế phẩm giải phóng thuốc kéo dài.
"Về cơ bản, bà ấy đã nhận một lượng thuốc được truyền chậm và liên tục", cựu bác sĩ chấn thương tại Bệnh viện Nhi Nationwide ở Columbus, bang Ohio, lý giải.
Những tổn thương ở tay Pike khiến giả thiết này cần được xem xét. Sau vụ hành quyết bất thành, luật sư của Pike mô tả hai cánh tay bà bị bỏng nghiêm trọng, phồng rộp và sưng tấy "như một chiếc găng phẫu thuật được thổi căng".
Jonathan Groner, giáo sư danh dự ngành phẫu thuật tại Trường Y, Đại học bang Ohio. Ảnh: Bệnh viện Nhi Nationwide
Khả năng phát hiện sự cố ngay trong quá trình thực hiện cũng là vấn đề được chuyên gia này đề cập. Trong phòng phẫu thuật, nhân viên gây mê thường ở gần bệnh nhân, có thể quan sát vị trí tiêm và nhận biết sức cản khi bơm thuốc qua đường truyền. Người có kinh nghiệm có thể nhận ra dấu hiệu cho thấy thuốc không đi vào tĩnh mạch.
Trong quy trình hành quyết, người thực hiện có thể bị ngăn cách với tù nhân bằng màn chắn hoặc ở phòng khác, sử dụng hệ thống dây nối với vị trí tiêm. Cách bố trí này có thể hạn chế khả năng quan sát trực tiếp và nhận biết những dấu hiệu bất thường.
"Đây là kỹ năng có được thông qua thực hành. Những người làm tốt việc này là những người thực hiện nó thường xuyên", ông Groner nói.
Điều này dẫn đến tình thế mà ông Groner mô tả là "nghịch lý Hippocrates", khi một quy trình cần chuyên môn y tế nhưng những người được đào tạo để thực hiện và xử lý biến chứng lại bị ngăn tham gia bởi các nguyên tắc nghề nghiệp.
Hiệp hội Y khoa Mỹ cấm bác sĩ tham gia hành quyết theo Bộ quy tắc đạo đức y khoa. Tuy nhiên, đây chỉ là quy tắc đạo đức nghề nghiệp, không phải lệnh cấm theo luật liên bang.
Bên trong phòng hành quyết tại nhà tù Riverbend ở Nashville, bang Tennessee. Ảnh: Tennessean
Theo Trung tâm Thông tin về Án tử hình, tổ chức công bố dữ liệu và phân tích về án tử hình tại Mỹ, Pike là tù nhân đầu tiên sống sót sau khi được tiêm những liều thuốc gây tử vong được sử dụng trong các vụ hành quyết. Nguyên nhân khiến vụ hành quyết thất bại vẫn chưa được kết luận.
Hiện chưa rõ điều gì sẽ xảy ra với Pike tiếp theo. Pike bị kết án tử hình vì tham gia tra tấn và sát hại Colleen Slemmer, 19 tuổi, bạn học tại chương trình Job Corps ở Knoxville, Tennessee, năm 1995.
Các luật sư của Pike ngày 7/10 cho rằng nữ tử tù đã phải chịu đựng quá nhiều và đề nghị Thống đốc Tennessee Bill Lee giảm án tử hình xuống tù chung thân không ân xá. Trong khi đó, những người ủng hộ án tử hình tại Tennessee đang kêu gọi đề xuất sử dụng phương pháp khác với Pike, như dùng ghế điện.
Như Tâm (Theo Newsweek, AFP, Reuters)