Đài CBS News hôm 7/10 công bố video cho thấy khoảnh khắc hai máy bay không người lái (UAV) Iran hồi tháng 3 lao xuống căn cứ Buehring có lực lượng Mỹ đồn trú ở Kuwait. Buehring được coi là một "siêu căn cứ" bởi nó đóng vai trò là huyết mạch hậu cần của quân đội Mỹ ở Trung Đông, là nơi tập kết chính lực lượng, khí tài để tiến hành hoạt động quân sự trong khu vực.
Với tầm quan trọng như vậy của căn cứ Buehring, Mỹ đã triển khai ở đây mạng lưới phòng không đa tầng, trong đó có lá chắn tầm xa Patriot và nhiều hệ thống phòng không tầm ngắn.
Xuất hiện video UAV Iran tập kích, khiến căn cứ Mỹ chìm trong khói lửa
Căn cứ Buehring bị tấn công hồi đầu tháng 3. Video: CBS News
Tuy nhiên, những hệ thống phòng không tỷ USD này đã không ngăn được UAV Iran đánh trúng đường băng và kho đạn ở căn cứ Buehring, gây thiệt hại nặng nề đến mức lực lượng Mỹ đóng quân ở đây phải vội vã rút đi ngay trong đêm bị tấn công.
Tổng thống Donald Trump nhiều lần tuyên bố rằng không quân, hải quân của Iran đã bị xóa sổ, các lực lượng khác đã bị "triệt tiêu", nhưng UAV Shahed giá rẻ mới là thứ vũ khí gây thiệt hại hàng đầu với lực lượng Mỹ và đồng minh ở Trung Đông.
Nghịch lý tên lửa triệu USD đánh chặn UAV giá rẻ
Một quan chức quốc phòng Mỹ giấu tên cho hay với dàn UAV giá rẻ, Tehran đang "gây áp lực phi đối xứng" lên Washington theo cách chưa từng có.
Theo ông, một chiếc UAV tự sát dòng Shahed-136 có giá chỉ khoảng 20.000 - 40.000 USD. Để đánh chặn chúng, Mỹ phải khai hỏa các hệ thống tên lửa phòng không Patriot, có giá khoảng 3-4 triệu USD mỗi quả, hoặc tên lửa SM-2, SM-6, với giá 2-4 triệu USD mỗi quả.
Loạt căn cứ quân sự ở Trung Đông từng bị Iran tập kích. Đồ họa: CNN
Mức độ chênh lệch chi phí hàng trăm lần này đã biến cuộc chiến tiêu hao phòng không thành "gót chân Achilles" làm cạn kiệt kho đạn của Lầu Năm Góc. Các quan chức quốc phòng Mỹ đã công khai thừa nhận về tình trạng thiếu hụt kho đạn Patriot dự trữ sau những đòn tập kích liên tiếp của Iran.
Đà bùng nổ của các công nghệ giá rẻ lắp ráp từ linh kiện thương mại phổ thông, như UAV Shahed hay các thiết bị tích hợp AI, đang buộc Lầu Năm Góc phải nhìn nhận lại thực tế để nhanh chóng mua sắm, phát triển những loại vũ khí chống UAV cùng tên lửa đánh chặn mới.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth gần đây quyết định thành lập một bộ tư lệnh tác chiến mới chuyên về UAV, song nhiều khả năng phải mất nhiều năm nữa nỗ lực này mới mang lại kết quả trên chiến trường.
Một mẫu UAV của Iran được trưng bày tại Quảng trường Baharestan ở Tehran ngày 28/9. Ảnh: AFP
Ngay cả các công ty quốc phòng chuyên về đổi mới sáng tạo cũng chưa chứng minh được khả năng sản xuất hàng loạt những vũ khí đủ độ tin cậy và hiệu quả về mặt kinh tế để chống lại mối đe dọa này.
Mối đe dọa thường trực với các siêu căn cứ
Nguy cơ từ UAV cũng đặt quân đội Mỹ trước bài toán về duy trì và bảo vệ các "siêu căn cứ quân sự" quy mô lớn tại những điểm nóng xung đột như Trung Đông, khi chi phí phòng thủ ngày càng trở nên đắt đỏ.
Trụ sở Hạm đội 5 Mỹ tại Bahrain đã bị "đánh tan tành" sau các cuộc tập kích bằng tên lửa đạn đạo và UAV của Iran, quyền Bộ trưởng Hải quân Hùng Cao thừa nhận. Một số đơn vị phải chuyển về trụ sở Bộ chỉ huy Trung tâm ở Tampa, Florida, và chưa thể trở lại do mối đe dọa thường trực từ Iran.
Những đơn vị khác từ căn cứ ở Qatar cũng đã phải rút về làm việc tại căn cứ không quân Shaw ở Nam Carolina kể từ khi các đợt tập kích đe dọa từ Tehran bắt đầu.
"Bạn phải tự đặt câu hỏi 'liệu chúng ta nên đổ nhiều tiền vào tái thiết những nơi đó hay chuyển sang phương án khác?'", một quan chức Mỹ giấu tên cho hay. "Tôi không chắc hiện tại chúng ta có đủ thông tin để trả lời câu hỏi này".
UAV Shahed-136 của Iran trưng bày tại Đồi Capitol hồi tháng 5/2025. Ảnh: AFP
Ngoài các căn cứ khổng lồ trên bộ, quân đội Mỹ còn sở hữu loạt tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân, máy bay ném bom tầm xa và máy bay tiếp dầu trên không, giúp họ có thể hoạt động ở bất kỳ đâu trên toàn cầu.
Song trong cuộc chiến với Iran, những chiến hạm uy lực đó gần như bị bật khỏi vịnh Ba Tư do không thể tiếp nhiên liệu tại căn cứ ở Bahrain. Họ phải lấy nhu yếu phẩm và nhiên liệu từ căn cứ Diego Garcia ở Ấn Độ Dương, cách đó tới hơn 3.000 km.
Các trung tâm hậu cần của lục quân Mỹ ở Kuwait và sở chỉ huy tại Al Udeid, Qatar, ngày càng dễ bị tổn thương trước UAV Iran, trong bối cảnh kho dự trữ phòng không suy giảm và thiếu các công trình bảo vệ kiên cố.
Stacie Pettyjohn, giám đốc chương trình quốc phòng tại Trung tâm An ninh Mỹ mới (CNAS), cho rằng để bố trí quân trở lại các căn cứ đó, Mỹ sẽ phải giảm bớt lực lượng đồn trú, đồng thời gia cố chúng thành các "pháo đài", tăng cường lưới phòng không và các công trình ngầm.
"Nhưng câu hỏi hóc búa là phải duy trì hiện diện ở đâu? Vì sao? Với lực lượng nào? Mật độ ra sao?", Pettyjohn nói.
Vũ Hoàng (Theo Politico, AFP, Reuters)