Thẩm phán người Nam Phi Navi Pillay phát biểu tại một cuộc họp báo ở Geneva, Thụy Sĩ ngày 16-9-2025 - Ảnh: AFP
Ủy ban Nobel Na Uy quyết định trao Giải Nobel Hòa bình năm 2026 cho bà Navi Pillay (người Nam Phi) "vì những nỗ lực thúc đẩy hòa bình và luật pháp quốc tế".
"Cam kết của bà Navi Pillay đối với các nguyên tắc pháp lý mang tính phổ quát cùng la bàn đạo đức vững vàng là những điều xuyên suốt sự nghiệp lâu dài của bà.
Sợi chỉ xuyên suốt sự nghiệp ấy là quá trình từ những ngày đầu bảo vệ Nelson Mandela và những người khác đứng lên chống chế độ phân biệt chủng tộc apartheid, đến khi bà đảm nhiệm vai trò thẩm phán trong một số vụ án quốc tế quan trọng của thời đại chúng ta" - Ủy ban Nobel Na Uy chỉ ra.
Họ nhấn mạnh: "Trong mọi cương vị từng đảm nhiệm, bà đều nhấn mạnh trách nhiệm của các cá nhân và quốc gia trong việc tuân thủ pháp luật".
Bà Navanethem "Navi" Pillay (hay thường gọi Navi Pillay) sinh năm 1941, là một luật gia người Nam Phi, từng giữ chức Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc từ năm 2008 - 2014.
Bà là nữ thẩm phán da màu đầu tiên của Tòa Thượng thẩm Nam Phi. Bà cũng từng là thẩm phán Tòa án Hình sự quốc tế (ICC).
Giải Nobel Hòa bình năm 2026 được công bố lúc 11h ngày 9-10 theo giờ Na Uy (16h cùng ngày theo giờ Việt Nam). Đây là giải thưởng được mong chờ nhất trong số các giải Nobel danh giá.
Năm nay có 287 cá nhân và tổ chức được đề cử cho giải Nobel Hòa bình, bao gồm 208 cá nhân và 79 tổ chức. Năm ngoái có 338 cá nhân và tổ chức được đề cử.
Toàn bộ danh sách đề cử được giữ bí mật trong 50 năm.
Các chuyên gia cho biết Ủy ban Nobel Na Uy tại Oslo thường chú trọng đến khả năng duy trì hòa bình lâu dài, việc thúc đẩy tình đoàn kết quốc tế và những nỗ lực thầm lặng của các tổ chức nhằm củng cố các mục tiêu đó.
Giải thưởng năm 2025 - được trao cho lãnh đạo phe đối lập Venezuela Maria Corina Machado - là một trường hợp đặc biệt trong lịch sử 125 năm của giải Nobel, khi ông Trump liên tục vận động để được trao giải. Vài tuần sau, bà Machado đã tặng huy chương Nobel bằng vàng cho ông Trump, nhằm giành được sự ủng hộ từ ông chủ Nhà Trắng cho những nỗ lực của bà tại Venezuela.
Năm 2024, Nihon Hidankyo - tổ chức của Nhật Bản - đã được Ủy ban Nobel Na Uy trao giải Nobel Hòa bình. Họ là những người sống sót sau vụ ném bom nguyên tử ở Hiroshima và Nagasaki, đang vận động chống lại vũ khí hạt nhân.
Những ứng viên lúc đầu được dự đoán
Từ trước lúc công bố, Hãng tin Reuters đã dẫn nhận định của các chuyên gia cho rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ không đoạt giải Nobel Hòa bình năm nay khi đang dính vào cuộc chiến với Iran, nhưng ảnh hưởng của ông vẫn sẽ tác động đến cơ quan lựa chọn người đoạt giải.
Theo các thông tin được công bố, ông Trump đã được lãnh đạo Campuchia, Israel và Pakistan đề cử.
Tuy nhiên, giới quan sát đã dự đoán một số cái tên có thể được trao như: Giáo hoàng Leo XIV, Thủ tướng Canada Mark Carney, Tòa án Hình sự quốc tế (ICC), Tòa án Công lý quốc tế (ICJ), Báo cáo viên đặc biệt của Liên hợp quốc về các vùng lãnh thổ Palestine Francesca Albanese, ông Mykola Kuleba (người sáng lập tổ chức Save Ukraine).
Mạng lưới các nhóm ứng phó khẩn cấp (Emergency Response Rooms) của Sudan, Tổ chức cứu trợ trẻ em (Save the Children), Trạm Vũ trụ quốc tế (ISS)... cũng được nhắc đến.
Sắp công bố Nobel Hòa bình, chuyên gia nhận định về khả năng ông Trump đoạt giảiNgười đoạt giải Nobel Hòa bình năm 2026 sắp được công bố vào ngày 9-10 tới. Ông Trump đã được lãnh đạo Campuchia, Israel và Pakistan đề cử, nhưng liệu ông có đoạt giải?