“Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp dẫn dắt, cộng đồng cùng sáng tạo và hưởng lợi”, bà Lâm Thị Phương Thanh, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết khi đề cập mô hình “1+1+N” trong thông điệp gửi cộng đồng doanh nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 2026.
Thông điệp được đưa ra tại sự kiện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố Mạng lưới Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam và 17 bài toán trọng tâm năm 2026 được tổ chức ngày 12/10 tại Hà Nội.
Bà Lâm Thị Phương Thanh - Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch - phát biểu tại sự kiện.
Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, mô hình “1+1+N” xác định Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, đầu tư hạ tầng nền tảng và tháo gỡ rào cản phát triển.
Doanh nghiệp dẫn dắt bằng nguồn lực, công nghệ, năng lực quản trị và kinh nghiệm thị trường. Cộng đồng sáng tạo, gồm nghệ sĩ, nghệ nhân, nhà khoa học và người dân, đóng góp tri thức, tài năng, bản sắc và cùng thụ hưởng thành quả.
Cách tiếp cận này hướng tới thay đổi phương thức phát triển công nghiệp văn hóa, từ triển khai những dự án riêng lẻ sang hình thành hệ sinh thái có sự tham gia của nhiều chủ thể.
Bộ trưởng cho rằng Việt Nam có nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, song việc chuyển một ý tưởng sáng tạo thành sản phẩm có thị trường vẫn gặp nhiều trở ngại. Người sáng tạo cần công nghệ và vốn đầu tư; doanh nghiệp cần dữ liệu, cơ chế hợp tác và thị trường; tài sản trí tuệ cần được bảo vệ, khai thác lâu dài.
Trong khi đó, công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang mở rộng khả năng phát triển sản phẩm văn hóa. Một di sản có thể trở thành chất liệu cho phim ảnh, trò chơi điện tử, thiết kế và du lịch. Một chương trình nghệ thuật hoặc giải đấu thể thao có thể kéo theo nhu cầu lưu trú, vận tải, ẩm thực và mua sắm.
Bộ trưởng Thanh cho rằng điều cần thay đổi không chỉ là cách tạo ra sản phẩm văn hóa, mà còn là cách tổ chức hệ sinh thái để sản phẩm tiếp cận thị trường và tiếp tục phát triển.
Toàn cảnh Lễ ra mắt Mạng lưới phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam.
Công bố 16 bài toán phát triển công nghiệp văn hóa
Cùng với mô hình “1+1+N”, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố 17 bài toán trọng tâm năm 2026, kêu gọi doanh nghiệp, nhà đầu tư, viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng sáng tạo cùng tham gia.
Một trong những nhiệm vụ là xây dựng Kho dữ liệu văn hóa số quốc gia, hướng tới số hóa, chuẩn hóa tài nguyên văn hóa và mở cổng kết nối thử nghiệm trong năm 2026. Nguồn dữ liệu này được kỳ vọng phục vụ nghiên cứu, giáo dục, sản xuất nội dung và phát triển AI về văn hóa Việt Nam.
Bộ cũng định hướng phát triển sàn giao dịch công nghiệp văn hóa để kết nối người sáng tạo, chủ sở hữu bản quyền với nhà đầu tư và thị trường; đồng thời xây dựng phim trường số dùng chung, hỗ trợ sản xuất điện ảnh hiện đại.
Trong lĩnh vực giải trí, hai trò chơi điện tử mang nội dung lịch sử, văn hóa Việt Nam là Hào khí Đông A và Sơn Hà Dị lục được đặt mục tiêu phát hành năm 2027. Hai nhà thi đấu thể thao điện tử tại TP.HCM và Huế cũng nằm trong danh mục định hướng phát triển.
Ở lĩnh vực du lịch, sáng kiến Vietnam.Travel và Visit Vietnam hướng tới xây dựng cửa ngõ du lịch số ứng dụng AI, kết nối dữ liệu, điểm đến và dịch vụ. Những bài toán khác tập trung vào phát triển thương hiệu áo dài, phở, trà Việt Nam, nghệ thuật biểu diễn và các sản phẩm văn hóa truyền thống.
Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, 17 bài toán không phải những công việc Nhà nước tự thực hiện, mà là lời mời hợp tác để các bên lựa chọn lĩnh vực phù hợp với năng lực, cùng xác định sản phẩm, người sử dụng, mô hình kinh doanh và lộ trình triển khai.
Ông Nguyễn Huy Dũng, Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch, công bố 17 sáng kiến phát triển công nghiệp văn hóa.
Hiệu quả phải được đo bằng sản phẩm và thị trường
Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, chủ trương dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách Nhà nước hằng năm cho văn hóa từ năm 2026 được kỳ vọng tạo thêm điều kiện huy động nguồn lực.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh nguồn lực chỉ phát huy hiệu quả khi tạo ra kết quả có thể đo lường.
“Thước đo thành công là sản phẩm có người dùng, tác phẩm có công chúng, thương hiệu có thị trường, người sáng tạo có thu nhập và cộng đồng sở hữu di sản được hưởng lợi”, Bộ trưởng Thanh nêu quan điểm.
Theo đó, Mạng lưới Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam được kỳ vọng trở thành nơi kết nối cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà đầu tư và cộng đồng sáng tạo, hỗ trợ giải quyết các vấn đề về bản quyền, dữ liệu số, tài sản trí tuệ và mở rộng thị trường.
Mục tiêu cuối cùng là chuyển những giá trị văn hóa Việt Nam thành sản phẩm, dịch vụ có sức cạnh tranh, đồng thời tạo thêm việc làm, thu nhập và cơ hội phát triển cho cộng đồng sáng tạo.