Mỡ máu cao âm thầm gây hại mạch máu não như thế nào?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Mỡ máu cao là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ. Thế nhưng, điều đáng lo ngại là tình trạng này thường không gây ra triệu chứng rõ ràng.

Một người vẫn có thể đi làm, đi học, tập thể dục và sinh hoạt bình thường trong khi cholesterol "xấu" LDL đã âm thầm tích tụ và hình thành các mảng xơ vữa trong thành động mạch, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).

Nguyên nhân là cholesterol tích tụ trong thành động mạch thường không tạo ra cảm giác đau hoặc khó chịu. Trong giai đoạn đầu, khi mảng xơ vữa chưa đủ làm hẹp mạch máu, dòng máu vẫn lưu thông và đáp ứng nhu cầu hoạt động bình thường của cơ thể. Người bệnh vì thế khó nhận biết nguy cơ nếu chỉ dựa vào cảm giác cơ thể.

Ngay cả khi xơ vữa đã tiến triển, triệu chứng vẫn chưa xuất hiện cho đến khi xảy ra biến chứng. Một số người chỉ phát hiện bệnh sau khi xuất hiện cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ.

Điều này lý giải vì sao không nên đợi đến khi cơ thể có dấu hiệu bất thường mới đi kiểm tra mỡ máu. Ngay cả người không thừa cân, ăn uống tương đối lành mạnh và cảm thấy khỏe mạnh vẫn có thể có nồng độ cholesterol "xấu" LDL cao do di truyền, tuổi tác hoặc các yếu tố khác.

Mảng xơ vữa có thể gây vấn đề nghiêm trọng

Một trong những nguy cơ lớn nhất của cholesterol cao là hình thành mảng xơ vữa trong động mạch. Khi mảng xơ vữa lớn dần, lòng mạch bị thu hẹp, khiến máu lưu thông khó khăn hơn. Nếu dòng máu đến não bị gián đoạn, các tế bào não sẽ không nhận đủ ô xy và dưỡng chất để hoạt động bình thường.

Nguy hiểm hơn, bề mặt mảng xơ vữa đôi khi bị nứt vỡ, dẫn đến hình thành cục máu đông. Cục máu đông có khả năng gây tắc nghẽn mạch máu hoặc di chuyển theo dòng máu đến một động mạch nhỏ hơn trong não. Khi mạch máu bị tắc, vùng não liên quan sẽ bị tổn thương, dẫn đến đột quỵ thiếu máu não, bác sĩ Oana Dumitrascu, chuyên gia thần kinh mạch máu não và đột quỵ tại tổ chức y tế phi lợi nhuận Mayo Clinic (Mỹ), giải thích.

Điều đáng lo ngại là mảng xơ vữa tồn tại trong thời gian dài mà không gây ra biểu hiện rõ ràng. Người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường cho đến khi cục máu đông đột ngột làm tắc mạch.

Mỡ máu cao kết hợp với huyết áp cao, tiểu đường

Cholesterol cao không phải yếu tố duy nhất gây tổn thương mạch máu. Khi tình trạng này kết hợp với huyết áp cao hoặc tiểu đường, nguy cơ xơ vữa và các biến cố tim mạch, trong đó có đột quỵ, sẽ tăng lên.

Huyết áp cao kéo dài làm tổn thương lớp lót bên trong động mạch, kích thích quá trình xơ vữa. Trong khi đó, đường huyết cao kéo dài cũng gây tổn thương mạch máu và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, theo Medical News Today.

Mỡ máu cao, đặc biệt là sự gia tăng của cholesterol xấu LDL, được y học xem là sát thủ thầm lặng đe dọa trực tiếp đến hệ thống mạch máu não. Theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today của Anh, một cá nhân hoàn toàn có thể duy trì nhịp sinh hoạt và thể lực bình thường trong khi các mảng xơ vữa đang âm thầm hình thành trong thành động mạch. Quá trình tích tụ này giai đoạn đầu không gây đau đớn hay khó chịu, do đó ngay cả những người không thừa cân và ăn uống lành mạnh vẫn đối mặt rủi ro vì yếu tố tuổi tác hoặc di truyền. Mối nguy hiểm cốt lõi nằm ở cơ chế tiến triển của các mảng xơ vữa khi chúng dần thu hẹp lòng mạch và cản trở dòng máu nuôi não. Bác sĩ Oana Dumitrascu, chuyên gia thần kinh mạch máu não và đột quỵ tại Mayo Clinic ở Mỹ, nhận định biến chứng nghiêm trọng nhất xuất hiện khi bề mặt mảng xơ vữa nứt vỡ tạo thành cục máu đông. Cục máu đông này có thể làm nghẽn mạch tại chỗ hoặc trôi theo dòng máu đến các nhánh động mạch nhỏ hơn, gây tổn thương mô não dẫn tới đột quỵ thiếu máu não mà không có dấu hiệu cảnh báo trước. Mức độ hủy hoại mạch máu não sẽ nhân lên gấp bội khi mỡ máu cao kết hợp đồng thời với bệnh lý huyết áp cao hoặc tiểu đường. Áp lực máu tăng cao kéo dài sẽ phá hủy lớp lót bên trong động mạch, tạo điều kiện thuận lợi để thúc đẩy quá trình xơ vữa diễn ra nhanh hơn. Song song đó, tình trạng đường huyết cao mạn tính cũng làm tổn thương cấu trúc mạch máu, biến sự kết hợp bệnh lý này thành nguyên nhân hàng đầu gây nên các biến cố tim mạch và đột quỵ khó lường.