Người đi bộ nhanh và chậm, ai sống thọ hơn?

Nguồn ảnh: VietnamNet

Nhiều người cho rằng đi bộ càng nhanh càng sống thọ. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy tốc độ đi bộ chủ yếu phản ánh sức khỏe tổng thể, không có nghĩa cố đi nhanh sẽ kéo dài tuổi thọ.

Tốc độ đi bộ phản ánh sức khỏe tổng thể

Phân tích tổng hợp 9 nghiên cứu lớn với hơn 34.000 người cao tuổi công bố trên tạp chí của Hiệp hội Y khoa Mỹ (JAMA) cho thấy tốc độ đi bộ có khả năng dự đoán tuổi thọ không thua kém các chỉ số như huyết áp và bệnh mạn tính.

Giống như đèn báo nhiên liệu trên ô tô, tốc độ đi bộ chậm có thể cho thấy cơ thể đang gặp vấn đề, chứ không phải nguyên nhân trực tiếp khiến sức khỏe suy yếu. Trong khi đó, người đi bộ nhanh thường có sức khỏe tim mạch tốt hơn, ít mất cơ rõ rệt và ít thoái hóa thần kinh.

Một nghiên cứu theo dõi hơn 400.000 người ghi nhận người đi bộ nhanh có tuổi thọ dự kiến dài hơn người đi chậm. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa bắt đầu đi nhanh sẽ giúp một người sống lâu.

Di bo.png — Đi bộ là hoạt động phù hợp với người trung niên, cao tuổi. Ảnh: AI

Đi bộ chậm có thể cảnh báo bệnh gì?

Tốc độ đi bộ thoải mái của người trưởng thành thường khoảng 0,8-1,2m/giây. Ở người cao tuổi, tốc độ dưới 0,6m/giây có thể liên quan đến bệnh lý, không đơn thuần là lão hóa.

Các nguyên nhân phổ biến gồm suy giảm khối lượng cơ khiến chân yếu; chức năng tim suy giảm gây hụt hơi, tức ngực khi tăng tốc; bệnh lý khớp gối, khớp háng gây đau; thay đổi ở hệ thần kinh khiến động tác chậm lại, bước chân ngắn và dáng đi lê bước.

Nhiều người cao tuổi chỉ được chẩn đoán suy tim, bệnh xương khớp hoặc bệnh thần kinh ngoại biên do tiểu đường sau khi tốc độ đi bộ giảm trong một đến hai năm. Phát hiện sớm sự thay đổi này giúp người bệnh có cơ hội can thiệp kịp thời.

Ngược lại, cố đi nhanh để đạt mục tiêu 10.000 bước mỗi ngày không phải giải pháp phù hợp. Người trung niên và cao tuổi, đặc biệt là người yếu cơ chân hoặc giữ thăng bằng kém, có thể tăng nguy cơ té ngã và gãy xương hông nếu cố tăng tốc.

Người cao tuổi nên đi bộ thế nào?

Hướng dẫn hoạt động thể chất dành cho người trưởng thành Trung Quốc khuyến nghị người cao tuổi tích lũy 150 phút vận động cường độ trung bình mỗi tuần.

Cường độ trung bình là khi người tập vẫn trò chuyện được nhưng không thể hát, cơ thể hơi đổ mồ hôi và nhịp tim tăng mà không đến mức thở dốc, không nói được. Với phần lớn người cao tuổi, mức vận động này tương ứng tốc độ khoảng 4-5km/giờ.

Điều cần quan tâm không phải là đi nhanh hơn người khác, mà là theo dõi sự thay đổi của bản thân: Năm nay có đi chậm hơn năm ngoái không, đi trên đường bằng có thấy mệt không, có cần dừng lại vịn vào vật gì không?

Tốc độ đi bộ chỉ là dấu hiệu tham khảo về sức khỏe, không phải yếu tố quyết định tuổi thọ. Người đi nhanh nên duy trì vận động phù hợp; người đi chậm cần tìm nguyên nhân và tăng cường sức mạnh cơ bắp, thay vì ép mình đi nhanh hoặc hoàn toàn ngừng vận động.

Nhiều nghiên cứu y khoa quy mô lớn cho thấy tốc độ đi bộ phản ánh trực tiếp thể trạng sức khỏe chứ không đơn thuần quyết định tuổi thọ con người. Phân tích tổng hợp 9 nghiên cứu trên hơn 34.000 người cao tuổi đăng trên tạp chí JAMA chỉ ra rằng nhịp bước chân có giá trị dự báo sống thọ tương đương các chỉ số huyết áp hay bệnh mạn tính. Dù dữ liệu theo dõi 400.000 người ghi nhận nhóm đi nhanh sống lâu hơn, giới chuyên môn khẳng định việc gượng ép tăng tốc không mang lại tác dụng kéo dài đời sống. Ở người trưởng thành, tốc độ di chuyển bình thường dao động trong khoảng 0,8 đến 1,2 mét mỗi giây. Khi con số này tụt xuống dưới 0,6 mét mỗi giây ở người cao tuổi, đó thường là dấu hiệu cảnh báo teo cơ, suy tim, thoái hóa khớp hoặc tổn thương thần kinh ngoại biên. Việc cố gắng sải bước thật nhanh để đạt mục tiêu bước chân có thể làm tăng nguy cơ trượt ngã và gãy xương hông nghiêm trọng, đặc biệt với những người có cơ chân yếu hoặc khả năng giữ thăng bằng suy giảm. Người cao tuổi được khuyến nghị duy trì khoảng 150 phút vận động cường độ trung bình mỗi tuần, tương đương vận tốc 4 đến 5 km/giờ khi cơ thể hơi đổ mồ hôi và vẫn có thể trò chuyện. Trọng tâm của việc luyện tập nằm ở việc chủ động theo dõi sự thay đổi thể lực của bản thân theo từng năm thay vì cạnh tranh tốc độ với người khác. Người nhận thấy bản thân đi chậm dần cần sớm thăm khám tìm nguyên nhân bệnh lý kết hợp rèn luyện sức bền cơ bắp, thay vì ép cơ thể quá sức hoặc từ bỏ vận động.