Sáng 20/10, bà Thúy, 62 tuổi, có mặt tại Phòng tiêm chủng, Bệnh viện Da liễu Trung ương, chờ đến lượt tiêm vaccine phòng zona. Sau 8 ngày chăm con gái nằm viện vì căn bệnh này, bà quyết định tiêm phòng theo tư vấn của bác sĩ.
Con gái bà Thúy ban đầu chỉ xuất hiện một vết loét ở miệng, sau đó tổn thương lan rộng đến nhiều vị trí trên cơ thể. Những cơn đau dữ dội như điện giật khiến con gái phải nằm viện hơn một tuần. Chứng kiến con chịu đau đớn kéo dài, bà cho rằng zona "còn nguy hiểm hơn ung thư".
Bác sĩ giải thích về nguy cơ biến chứng và khả năng tái phát zona, bà Thúy quyết định chủ động tiêm phòng trước khi cùng con xuất viện vào cuối tuần qua.
BSCKII Phương Quỳnh Hoa, Phó trưởng khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn, Tổ trưởng Tổ tiêm chủng, Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho hay zona thần kinh không đơn thuần là bệnh ngoài da. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây tổn thương thần kinh, mắt, thính giác, thậm chí viêm não, viêm màng não. Cơn đau thần kinh sau zona có thể kéo dài nhiều tháng, nhiều năm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ, sức khỏe và chất lượng sống.
Zona và thủy đậu đều do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra. Sau khi khỏi thủy đậu, virus không bị loại bỏ hoàn toàn mà tồn tại tiềm ẩn trong các hạch thần kinh. Khi hệ miễn dịch suy yếu do tuổi tác, bệnh lý hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, virus có thể tái hoạt động. Chúng nhân lên trong hạch thần kinh, di chuyển dọc theo dây thần kinh đến da, gây viêm và hình thành các chùm mụn nước. Do mỗi dây thần kinh chi phối một vùng da nhất định, tổn thương zona thường xuất hiện thành dải ở một bên cơ thể, phổ biến tại ngực, lưng, bụng hoặc mặt.
Theo bác sĩ Hoa, virus gây viêm và tổn thương dây thần kinh cảm giác, khiến tín hiệu đau được truyền đến não bất thường. Vì vậy, người bệnh có thể cảm thấy bỏng rát, châm chích hoặc đau như điện giật ngay cả khi không có tác động từ bên ngoài.
Cơn đau đôi khi xuất hiện trước khi nổi mụn nước, kéo dài trong giai đoạn phát ban hoặc tiếp diễn sau khi tổn thương da đã lành. Cơn đau có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, khiến người bệnh mất ngủ, mệt mỏi, căng thẳng. Ở người cao tuổi, tình trạng thiếu ngủ và stress kéo dài gây khó khăn trong kiểm soát các bệnh mạn tính như tăng huyết áp.
"Di chứng đau sau zona là gánh nặng lớn bởi người bệnh phải sử dụng thuốc giảm đau thần kinh chuyên khoa trong thời gian dài nhưng hiệu quả hạn chế", bác sĩ Hoa cho biết.
Nhân viên y tế Bệnh viện Da liễu Trung ương tiêm chủng tại viện. Ảnh: Ngọc Dung
Để giảm nguy cơ mắc bệnh và các di chứng kéo dài, bác sĩ khuyến cáo tiêm vaccine phòng zona với nhóm tuổi phù hợp, đặc biệt người lớn tuổi và người có nguy cơ cao. Người từng mắc zona vẫn có nguy cơ tái phát, do đó không nên cho rằng đã mắc bệnh đồng nghĩa với miễn dịch suốt đời. Những trường hợp này vẫn có thể tiêm phòng sau khi bệnh ổn định, thời điểm và lịch tiêm phù hợp với tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh và loại vaccine sử dụng.
Chia sẻ khi đưa Phòng tiêm chủng vào hoạt động hôm 20/10, PGS.TS Lê Hữu Doanh, Giám đốc Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho biết bệnh viện tiếp nhận trung bình hơn 2.000 lượt khám và điều trị mỗi ngày. Nhiều bệnh lý da liễu mạn tính cần theo dõi lâu dài, trong khi đó, một số phương pháp điều trị có thể làm suy giảm miễn dịch, khiến người bệnh tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng.
"Điều trị và dự phòng cần được thực hiện song song. Mô hình kết hợp khám, điều trị và tiêm chủng tại cùng một cơ sở giúp người bệnh tiếp cận các biện pháp dự phòng thuận tiện, đồng thời bảo đảm tiêm vaccine phù hợp với tình trạng sức khỏe và kế hoạch điều trị", PGS Doanh nói.
Lê Nga