Bị trả hồ sơ hợp thửa hai lần, người đàn ông khởi kiện
Theo trình bày của ông N. (ngụ tỉnh Lào Cai), gia đình ông có nhà và đất tại địa phương với diện tích 96m2. Với mong muốn tặng cho con gái một phần đất, ông đã thỏa thuận nhận chuyển nhượng thửa đất liền kề, cũng có diện tích 96m2, và dự định hợp thành một thửa lớn, sau đó thực hiện thủ tục tách thửa.
Ông N. cho rằng việc hợp thửa rồi tách thửa để tặng cho con có cơ sở theo quy định về thủ tục thực hiện quyền của người sử dụng đất.
Tuy nhiên, khi tiếp nhận hồ sơ đề nghị hợp thửa của ông N., Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Lào Cai đã hai lần trả lại hồ sơ, lần lượt vào tháng 1/2023 và tháng 4/2023, với lý do các thửa đất không đủ điều kiện hợp thửa theo quy hoạch chi tiết xây dựng đã được phê duyệt.
Không đồng tình với cách giải quyết trên, ông N. cho rằng việc từ chối thực hiện thủ tục đã cản trở quyền sử dụng đất hợp pháp của gia đình.
Ông cũng lập luận rằng Quyết định số 07/2022/QĐ-UBND ngày 10/2/2022 của UBND tỉnh Lào Cai, quy định về điều kiện tách thửa, hợp thửa trên địa bàn tỉnh, không phải là văn bản quy phạm pháp luật.
Do đó, ông N. khởi kiện, yêu cầu tòa buộc Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh thực hiện thủ tục hợp thửa và tách thửa theo quy định.
Ở chiều ngược lại, Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Lào Cai cho rằng hai thửa đất của ông N. nằm trong khu tái định cư, thuộc khu vực đã được phê duyệt quy hoạch chi tiết, trong đó đất ở được bố trí theo từng lô. Vì vậy, việc hợp thửa phải bảo đảm phù hợp với quy hoạch đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Quy hoạch khu tái định cư là căn cứ bác yêu cầu hợp thửa
Xét xử sơ thẩm, TAND tỉnh Lào Cai nhận định kết quả kiểm tra thực địa xác định vị trí đất của gia đình ông N. nằm trong quy hoạch chi tiết khu tái định cư Quốc lộ 70, được UBND tỉnh Lào Cai phê duyệt và điều chỉnh qua các quyết định liên quan.
Hai thửa đất đề nghị hợp thửa nằm liền kề, đều có diện tích 96m2 và phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt.
Trong khi đó, phương án hợp hai thửa thành một sẽ tạo ra thửa đất có tổng diện tích 192m2. Theo quy hoạch, khu tái định cư được bố trí 196 hộ dân cư, bình quân 100m2/hộ. Tòa sơ thẩm cho rằng đây là căn cứ để xác định đề nghị hợp thửa không phù hợp với quy hoạch.
Hội đồng xét xử cũng bác lập luận của ông N. cho rằng Quyết định số 07/2022/QĐ-UBND không phải là văn bản quy phạm pháp luật. Tòa nhận định quyết định này do UBND tỉnh ban hành, có các quy tắc xử sự chung mang tính bắt buộc và được áp dụng trên địa bàn tỉnh. Việc ban hành quy định về điều kiện tách thửa, hợp thửa cũng có cơ sở từ quy định của pháp luật đất đai về thẩm quyền của UBND cấp tỉnh.
Từ những phân tích trên, TAND tỉnh Lào Cai bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông N. Tòa xác định các thửa đất của gia đình ông N. không đủ điều kiện hợp thửa theo quy định. Do đó, việc Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Lào Cai trả lại hồ sơ là có căn cứ; không có cơ sở để kết luận cơ quan này thực hiện hành vi trái pháp luật như nội dung khởi kiện.
(Tham khảo Bản án số 06/2024/HC-ST ngày 25/4/2024 của TAND tỉnh Lào Cai)