Mỹ cô lập tất cả hãng hàng không Iran trên toàn cầu
Nguồn ảnh: VietnamNet
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent hôm 21/9 tuyên bố tất cả các hãng hàng không thương mại Iran trên toàn thế giới sẽ bị đình chỉ hoạt động từ ngày 23/9.
Máy bay của Iran Air. Ảnh: WANA
Ông Bessent phát biểu như vậy trên đài CNBC khi công bố các biện pháp trừng phạt thứ cấp sâu rộng nhằm cô lập mạng lưới hàng không dân dụng của Iran.
Quan chức này giải thích các trung tâm quốc tế phục vụ máy bay Iran sẽ đối mặt với nguy cơ bị loại hoàn toàn khỏi hệ thống ngân hàng Mỹ. Ông cảnh báo các nhà khai thác nước ngoài sẽ không thể tiếp nhiên liệu, cung cấp dịch vụ hạ cánh hoặc bán vé cho các chuyến bay Iran nếu không muốn để mất quyền tiếp cận hệ thống thanh toán bằng USD.
Các quan chức Iran chưa đưa ra phản ứng công khai ngay lập tức về những hạn chế hàng không dự kiến được áp dụng.
Ông Bessent cũng cảnh báo các bên thứ ba đang hỗ trợ Tehran rằng Washington đã xác định được những trung gian tài chính tạo điều kiện cho các giao dịch của Iran. “Chúng tôi đã phát hiện những bên hỗ trợ như vậy trên khắp thế giới. Chúng tôi biết họ là ai. Họ cũng biết mình là ai và chúng tôi đang chấm dứt hoạt động đó”, ông nói.
Khi được hỏi liệu các cuộc thảo luận có đề cập khả năng Trung Quốc thực thi những biện pháp này hay không, ông Bessent xác nhận vấn đề đã được đưa ra trong các cuộc họp. Ông lưu ý Washington thường tiến hành “các cuộc thảo luận kín, diễn ra ở hậu trường” với nhiều quốc gia thay vì công khai trước truyền thông. Theo ông, giới chức tài chính Trung Quốc, trong đó có Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) Pan Gongsheng vẫn “tham gia rất tích cực vào quá trình này”.
Về thời gian và mức độ của chiến dịch, ông Bessent không cho biết liệu các biện pháp này sẽ kéo dài “một tuần, một tháng hay 6 tháng” nhưng nhấn mạnh sức ép hiện nay là “chưa từng có tiền lệ”.
Lệnh cấm vận hàng không được đưa ra trong bối cảnh Washington tăng cường các biện pháp kinh tế nhằm vào Tehran trong khuôn khổ chiến dịch “Cuồng nộ Kinh tế”, khi cuộc đối đầu với Iran đã bước sang tháng thứ 7.
Cuộc xung đột Mỹ - Iran bắt đầu vào cuối tháng 2 sau các cuộc không kích phối hợp của Mỹ và Israel, kéo theo những gián đoạn hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz, các cuộc đấu tên lửa kéo dài trong khu vực và sức ép ngày càng lớn lên các kênh thương mại và tài chính của Iran.
Theo VietnamNet, Mỹ đang chuẩn bị mở rộng các biện pháp trừng phạt nhằm cô lập mạng lưới hàng không dân dụng Iran trên phạm vi toàn cầu. Động thái này được công bố trong bối cảnh Washington gia tăng sức ép kinh tế lên Tehran, khi cuộc đối đầu giữa hai bên đã bước sang tháng thứ 7. Trọng tâm của chiến dịch là khiến những doanh nghiệp, tổ chức và trung tâm quốc tế đang hỗ trợ máy bay Iran phải đối mặt với rủi ro tài chính nghiêm trọng.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết trên CNBC rằng các trung tâm quốc tế phục vụ máy bay Iran có thể bị loại hoàn toàn khỏi hệ thống ngân hàng Mỹ. Nếu biện pháp được thực thi, những đơn vị này sẽ phải lựa chọn giữa việc tiếp tục cung cấp dịch vụ cho Iran và nguy cơ mất quyền tiếp cận hệ thống thanh toán bằng USD. Cảnh báo bao phủ nhiều hoạt động thiết yếu, từ tiếp nhiên liệu, cung cấp dịch vụ hạ cánh đến bán vé cho các chuyến bay Iran.
Theo ông Bessent, các nhà khai thác nước ngoài hỗ trợ những hoạt động trên sẽ chịu sức ép trực tiếp từ Washington, bất kể họ đặt trụ sở ở quốc gia nào. Việc bị hạn chế tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ có thể tạo ra tác động lớn đối với các doanh nghiệp hàng không vốn phụ thuộc vào thanh toán quốc tế. Tuy nhiên, bài phát biểu chưa nêu cụ thể thời điểm bắt đầu, danh sách đối tượng bị xử lý hoặc cơ chế thực hiện từng biện pháp.
Các quan chức Iran chưa đưa ra phản ứng công khai ngay lập tức trước những hạn chế hàng không mà Mỹ dự kiến áp dụng. Sự im lặng này xuất hiện trong lúc Tehran đã phải đối mặt với sức ép ngày càng lớn trên các kênh thương mại, tài chính và vận tải quốc tế. Những thay đổi mới có thể tiếp tục làm thu hẹp không gian hoạt động của các hãng hàng không Iran bên ngoài lãnh thổ nước này.
Không chỉ nhắm vào lĩnh vực hàng không, ông Bessent còn cảnh báo các bên thứ ba đang hỗ trợ Tehran thực hiện giao dịch tài chính. Ông nói Washington đã xác định được những trung gian tài chính tạo điều kiện cho các hoạt động của Iran tại nhiều nơi trên thế giới. Theo quan chức Mỹ, những bên này biết mình đang bị theo dõi, còn Washington đã bắt đầu chấm dứt các hoạt động mà họ cho là hỗ trợ Tehran.
Khi được hỏi về khả năng Trung Quốc thực thi những biện pháp tương tự, ông Bessent xác nhận vấn đề này đã được đưa ra trong các cuộc họp. Ông cho biết Washington thường tiến hành các cuộc thảo luận kín, diễn ra ở hậu trường, với nhiều quốc gia thay vì công khai mọi nội dung trước truyền thông. Theo ông, giới chức tài chính Trung Quốc, trong đó có Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc Pan Gongsheng, vẫn tham gia tích cực vào quá trình này.
Dù vậy, ông Bessent không xác định chiến dịch gây sức ép sẽ kéo dài bao lâu, có thể là một tuần, một tháng hoặc 6 tháng. Ông chỉ nhấn mạnh mức độ sức ép hiện nay là chưa từng có tiền lệ, cho thấy Washington muốn duy trì khả năng điều chỉnh biện pháp theo diễn biến thực tế. Việc thiếu một mốc thời gian rõ ràng cũng khiến các hãng hàng không, sân bay và nhà cung cấp dịch vụ liên quan phải chuẩn bị cho nhiều kịch bản khác nhau.
Lệnh cấm vận hàng không được đưa ra trong khuôn khổ chiến dịch mang tên “Cuồng nộ Kinh tế”, khi Mỹ tiếp tục tăng cường các biện pháp kinh tế nhằm vào Iran. Cuộc xung đột Mỹ và Iran bắt đầu vào cuối tháng 2, sau các cuộc không kích phối hợp của Mỹ và Israel, rồi kéo theo nhiều hệ quả trong khu vực. Hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz bị gián đoạn, các cuộc đấu tên lửa kéo dài, còn những tuyến thương mại và tài chính của Iran chịu sức ép ngày càng nặng nề.