Chẳng mấy ai thức dậy mỗi buổi sáng và lập tức tra cứu xem căn nhà mình đang ở hôm nay tăng hay giảm bao nhiêu tiền một mét vuông. Thế nhưng với những thỏi vàng hay miếng vàng cất trong két, không ít người lại có phản xạ mở điện thoại kiểm tra biểu đồ giao dịch vài lần mỗi ngày.
Cùng sở hữu một lượng vàng vật chất như nhau, nhưng tâm trạng của hai người mua có thể hoàn toàn trái ngược. Người thứ nhất liên tục bám sát từng nhịp biến động; giá nhích lên thì phấn chấn, giá hạ nhiệt lại bồn chồn tự hỏi liệu mình có đưa ra quyết định sai lầm. Trong khi đó, người thứ hai xem kim loại quý này như một phần tài sản dự phòng dài hạn. Họ định kỳ kiểm tra lại nhưng không để nhịp đập mỗi ngày của thị trường chi phối cảm xúc cá nhân.
Theo phân tích của trang thông tin tài chính GoldSilver, sự khác biệt này đến từ mục tiêu ban đầu. Việc sở hữu vàng vật chất dài hạn vốn dĩ mang tính chất bình lặng, giúp người tích lũy hướng đến bức tranh tài chính tổng thể thay vì cuốn theo các phỏng đoán ngắn hạn.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Thay vì thấp thỏm nhìn bảng điện tử mỗi ngày, người nắm giữ vàng vật chất dài hạn thường tập trung vào mục tiêu bảo toàn tài sản (Ảnh: Bloomberg).
Tài sản độc lập, không phụ thuộc cam kết nợ
Vàng vật chất được đánh giá cao suốt nhiều thế kỷ nhờ những đặc tính tự nhiên bền vững như độ bền cơ học cao, tính khan hiếm, dễ nhận biết và khả năng duy trì giá trị qua các chu kỳ kinh tế. Điểm khác biệt lớn nhất giữa vàng vật chất với nhiều công cụ tài chính khác nằm ở việc nó không phải là nghĩa vụ nợ của bất kỳ tổ chức phát hành nào.
Khi mua trái phiếu, nhà đầu tư phải đặt niềm tin vào khả năng trả nợ của đơn vị phát hành. Tiền gửi ngân hàng là nghĩa vụ hoàn trả của tổ chức tín dụng, còn cổ phiếu đại diện cho quyền sở hữu gắn liền với kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Ngược lại, vàng miếng hoặc vàng thỏi khi thuộc quyền sở hữu trực tiếp là một khối tài sản hữu hình độc lập, không phụ thuộc vào tình hình làm ăn hay sự tồn tại của một công ty cụ thể.
Báo cáo công bố hồi tháng 2 của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) mô tả vàng là một tài sản khan hiếm, có tính thanh khoản cao và không chịu rủi ro tín dụng đối tác. Theo dữ liệu lịch sử từ WGC, vàng đạt tỷ suất sinh lời quy đổi theo năm khoảng 9% tính theo đồng USD kể từ năm 1971.
WGC cũng chỉ ra rằng việc bổ sung kim loại quý này giúp cải thiện tỷ suất sinh lời điều chỉnh theo rủi ro trong một số danh mục tài sản được nghiên cứu. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế luôn phụ thuộc vào thời điểm giao dịch, chi phí mua bán và hoàn cảnh kinh tế cụ thể.
3 bài toán cần tính trước khi quan tâm tới giá
Theo khuyến nghị từ GoldSilver, trước khi dồn tâm trí theo dõi từng bước giá biến động, người nắm giữ vàng cần trả lời 3 vấn đề quan trọng.
Thứ nhất, tỷ trọng phân bổ bao nhiêu là hợp lý? Không có một công thức cứng nhắc nào áp dụng chung cho mọi danh mục. Tỷ lệ vàng phù hợp dựa trên nguồn vốn nhàn rỗi, nhu cầu chi tiêu trước mắt và khả năng chịu đựng biến động giá của từng cá nhân. Những khoản tiền cần sử dụng gấp trong ngắn hạn không nên đem đi mua vàng, bởi việc buộc phải thanh lý tài sản vào thời điểm giá đi xuống sẽ gây thiệt hại tài chính.
Thứ hai, hình thức sở hữu có bảo đảm tính pháp lý trực tiếp hay không? Vàng vật chất cầm tay hoàn toàn khác với các chứng chỉ quỹ đầu tư hoán đổi danh mục (ETF) hay cổ phiếu của công ty khai thác mỏ. Các sản phẩm tài chính gắn với giá vàng có thể giúp tiếp cận nhịp tăng giảm của kim loại quý, nhưng người mua cần phân biệt rõ giữa việc mình thực sự làm chủ một lượng vàng vật chất cụ thể hay chỉ đang nắm giữ quyền yêu cầu theo hợp đồng pháp lý.
Thứ ba, cất giữ vàng ở đâu để bảo đảm an toàn? Việc lưu trữ quyết định trực tiếp tới khả năng bảo toàn tài sản trong hàng chục năm. Dù tự cất giữ hay gửi tại các đơn vị lưu ký chuyên nghiệp, chủ sở hữu cần nắm rõ cơ chế phân bổ. Các chuyên gia giải thích rõ các hình thức, gồm lưu trữ phân bổ riêng theo từng chủ sở hữu, lưu trữ tách biệt hoàn toàn và lưu trữ gộp chung. Mỗi phương án đều đi kèm mức độ kiểm soát pháp lý, tính minh bạch và chi phí khác biệt.
Nhìn thẳng vào chi phí và rủi ro thực tế
Sở hữu vàng vật chất mang lại sự yên tâm, nhưng kim loại này cũng có những hạn chế thực tế không thể bỏ qua.
Điểm trừ rõ nhất là vàng không tạo ra dòng tiền định kỳ như cổ tức của cổ phiếu hay tiền lãi gửi ngân hàng. Lợi nhuận của người cầm vàng hoàn toàn dựa vào mức chênh lệch giá thị trường qua thời gian. Bên cạnh đó, giá vàng hoàn toàn có thể bước vào những giai đoạn giảm kéo dài nhiều năm, khiến người nắm giữ chịu áp lực tâm lý lớn nếu phân bổ vốn sai thời điểm.
Ngoài ra, các chi phí liên quan đến giao dịch và bảo quản có thể bào mòn đáng kể phần lợi nhuận dự kiến. Trong bản tin nhà đầu tư tháng 3/2024, Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) cùng Cơ quan Quản lý Ngành tài chính Mỹ (FINRA) đã khuyến nghị người mua kim loại quý cần rà soát kỹ mức chênh lệch giữa giá mua và giá bán của các đại lý, biểu phí lưu kho, phí bảo hiểm cùng các chi phí duy trì thường niên khác.
Kiên nhẫn nắm giữ dài hạn không đồng nghĩa với việc bỏ mặc tài sản. Một kế hoạch tài chính bền vững đòi hỏi các đợt rà soát định kỳ nhằm đánh giá xem tỷ trọng vàng có còn phù hợp với mục tiêu cuộc sống, giấy tờ xác nhận quyền sở hữu có đầy đủ hay các điều khoản lưu trữ có thay đổi.
Theo ghi nhận từ các sàn giao dịch quốc tế lớn như Kitco và Trading Economics vào sáng 18/10 (giờ Việt Nam), giá vàng thế giới giao ngay khép lại tuần giao dịch quanh ngưỡng 4.165,58 USD/ounce. Thị trường kim loại quý toàn cầu đang trong nhịp giằng co và tích lũy khi giới đầu tư theo dõi sát sao triển vọng chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng như diễn biến của lợi suất trái phiếu kho bạc.
Diễn biến chững lại này tiếp tục phản ánh tính chất hai chiều của thị trường ngắn hạn, củng cố thêm lý do vì sao người nắm giữ vàng vật chất dài hạn cần sự kiên nhẫn thay vì phản ứng theo từng phiên giao dịch.