Thuận tay trái chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, trong đó có di truyền và quá trình phát triển não bộ. Các nghiên cứu cho thấy người thuận tay trái có một số đặc điểm khác biệt về cách tổ chức và hoạt động của não.
Hai bán cầu não có thể phối hợp khác biệt
Nghiên cứu của Đại học Oxford công bố năm 2019 phân tích dữ liệu di truyền của gần 400.000 người trong Ngân hàng Sinh học Anh (UK Biobank). Trong nhóm được chụp não, có 721 người thuận tay trái và 6.685 người thuận tay phải. Kết quả ghi nhận kết nối chức năng giữa các mạng lưới ngôn ngữ ở hai bán cầu não mạnh hơn ở nhóm thuận tay trái.
Phần lớn, các chức năng ngôn ngữ chủ yếu tập trung ở bán cầu trái. Tuy nhiên, mức độ chuyên biệt hóa giữa hai bán cầu có sự khác biệt giữa từng cá nhân. Ở người thuận tay trái, việc xử lý ngôn ngữ có thể ít tập trung về một bên hơn so với người thuận tay phải, dù không phải ai cũng có kiểu tổ chức não giống nhau.
Kết nối chức năng mạnh hơn có nghĩa các vùng não có hoạt động liên hệ chặt chẽ hơn, chứ không đồng nghĩa chúng xử lý thông tin nhanh hơn hoặc hiệu quả hơn trong mọi tình huống. Nhóm tác giả cũng lưu ý cần nghiên cứu thêm để xác định liệu đặc điểm này có mang lại lợi thế về ngôn ngữ hay không.
Người thuận tay trái có thể có một số khác biệt về kết nối chức năng giữa các vùng ngôn ngữ ở hai bán cầu não. Ảnh minh họa: Bảo Bảo
Tay thuận chịu ảnh hưởng của nhiều gene
Tay thuận không được quyết định bởi một gene duy nhất. Nhiều biến thể di truyền cùng các yếu tố trong quá trình phát triển có thể góp phần hình thành xu hướng sử dụng tay trái hoặc tay phải.
Nghiên cứu công bố năm 2024 trên tạp chí Nature Communications phân tích dữ liệu giải trình tự gene của khoảng 38.040 người thuận tay trái và 313.270 người thuận tay phải trong UK Biobank. Các nhà khoa học phát hiện những biến thể hiếm ảnh hưởng đến cấu trúc protein của gene TUBB4B có liên quan đến khả năng thuận tay trái. Tỷ lệ mang các biến thể ít này ở nhóm thuận tay trái cao gấp 2,7 lần nhóm thuận tay phải.
Gene TUBB4B tham gia tạo ra beta-tubulin, một thành phần của vi ống trong tế bào. Vi ống góp phần duy trì cấu trúc tế bào, vận chuyển bên trong tế bào và phát triển các tế bào thần kinh. Phát hiện này bổ sung bằng chứng về vai trò của các cơ chế phát triển não bộ trong việc hình thành tay thuận.
Tay thuận không quyết định trí thông minh
Khác biệt về kết nối não bộ khiến nhiều người cho rằng người thuận tay trái có khả năng ngôn ngữ, tư duy hoặc sáng tạo vượt trội. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện chưa đủ để khẳng định điều này.
Theo Healthline, các nghiên cứu về mối liên hệ giữa tay thuận và chỉ số IQ cho kết quả không hoàn toàn thống nhất. Một số phân tích ghi nhận người thuận tay phải có điểm IQ trung bình nhỉnh hơn đôi chút, trong khi các nghiên cứu khác không phát hiện khác biệt đáng kể. Nhìn chung, chênh lệch trung bình giữa hai nhóm rất nhỏ và không có nhiều ý nghĩa thực tiễn.
Trí thông minh cũng là khái niệm rộng, bao gồm nhiều năng lực như suy luận, giải quyết vấn đề, học tập và thích nghi. Một đặc điểm về tổ chức não bộ không thể đại diện cho toàn bộ những năng lực này.
Tương tự, dù người thuận tay trái xuất hiện nhiều hơn trong một số môn thể thao, lợi thế đó có thể liên quan đến việc đối thủ ít quen thi đấu với người thuận tay trái, thay vì phản ánh khả năng nhận thức vượt trội.
Bảo Bảo (Tổng hợp)