"Việt Nam cần sớm ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về dinh dưỡng học đường, làm căn cứ xây dựng khẩu phần, kiểm soát chất lượng bữa ăn và bảo đảm trẻ được cung cấp dinh dưỡng phù hợp với từng độ tuổi", Tiến sĩ Bùi Thị Mai Hương, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Khoa học kỹ thuật dinh dưỡng – thực phẩm, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, nói tại tọa đàm chuyên đề Dinh dưỡng học đường và giải pháp chuẩn hóa bữa ăn học đường", hôm 10/10.
Theo TS Hương, thực đơn bán trú tại nhiều trường vẫn được xây dựng dựa trên kinh nghiệm của nhân viên cấp dưỡng hoặc đơn vị cung cấp suất ăn, thay vì dựa trên tiêu chuẩn dinh dưỡng và nhu cầu cụ thể của học sinh. Điều này có thể khiến khẩu phần thiếu cân đối, thiếu hụt trầm trọng canxi, vitamin A, D, không đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển của trẻ. Việc thiếu quy chuẩn mang tính bắt buộc pháp lý đang tạo khoảng trống trong quản lý dinh dưỡng học đường.
Giai đoạn 6-18 tuổi, đặc biệt là tuổi dậy thì, là thời kỳ tăng trưởng mạnh về chiều cao, cân nặng, cơ bắp và phát triển trí tuệ. Trẻ cần được bổ sung đầy đủ protein chất lượng cao, canxi, sắt, kẽm và các vi chất thiết yếu. Dinh dưỡng hợp lý không chỉ bảo đảm sức khỏe, thể chất mà còn ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ, tập trung và thích ứng với việc học tập.
Tuy nhiên, nghiên cứu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia năm 2025 cho thấy môi trường thực phẩm học đường còn nhiều bất cập. Tại các địa bàn khó khăn, chỉ 45% trường tiểu học có tổ chức bán trú đáp ứng tiêu chí đa dạng thực phẩm, với tối thiểu 5 trong 8 nhóm thực phẩm cơ bản mỗi bữa. Khẩu phần còn thiếu thực phẩm nguồn gốc thực vật, sữa và chế phẩm từ sữa – những nguồn cung cấp canxi, vitamin D – trong khi việc cân đối vi chất chưa được chú trọng đầy đủ.
Ngoài ra, việc kiểm soát dinh dưỡng tại căng tin chưa chặt chẽ, trong khi đồ uống có đường, thức ăn nhanh và bánh kẹo vẫn được tiêu thụ phổ biến trong trường. Nguy cơ ngộ độc tập thể cũng hiện hữu khi quy trình bảo quản, vận chuyển thực phẩm và tổ chức bếp ăn chưa tuân thủ nghiêm nguyên tắc một chiều.
Vì vậy, để có thế hệ thanh niên khỏe mạnh cả về thể chất và trí tuệ, vị chuyên gia này nhận định chế độ dinh dưỡng đầy đủ, hợp lý có ảnh hưởng rất lớn. Trong đó, hệ thống bữa ăn học đường không còn chỉ đơn thuần là dịch vụ cung cấp năng lượng mà được ví như cỗ máy can thiệp y tế.
"Mục tiêu của dinh dưỡng học đường không chỉ là giúp học sinh ăn đủ no mà còn phải bảo đảm ăn đúng, đủ và cân đối, phù hợp với lứa tuổi, thể trạng và điều kiện từng địa phương", TS Hương nói.
Bữa ăn học đường của học sinh mầm non. Ảnh: Ánh Tuyết
Hiện nay, Việt Nam chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mang tính bắt buộc pháp lý về dinh dưỡng học đường. Vì vậy, TS Hương khuyến nghị xây dựng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, trong đó quy định rõ yêu cầu về thành phần dinh dưỡng và kiểm soát đường tự do, muối, chất béo bão hòa trong suất ăn bán trú.
Cùng với đó, cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thực đơn, khẩu phần và dữ liệu sức khỏe học sinh; tăng cường nhân lực chuyên môn dinh dưỡng tại trường học; đồng thời xây dựng cơ chế tài chính bền vững và phối hợp liên ngành giữa giáo dục, y tế, gia đình và các đơn vị cung cấp suất ăn.
Với các địa bàn khó khăn, chuyên gia kiến nghị có chính sách hỗ trợ kinh phí, cải thiện bếp ăn, nguồn nước sạch và thiết bị bảo quản thực phẩm, qua đó thu hẹp chênh lệch trong khả năng tiếp cận bữa ăn an toàn, đủ chất giữa học sinh các vùng miền.
Tháng 6/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 973 phê duyệt Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035. Trong yêu cầu hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về sức khỏe học đường, Thủ tướng cũng yêu cầu phải ban hành quy định về giáo dục dinh dưỡng học đường và tổ chức bữa ăn bán trú trong các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông.
Lê Nga