Theo dự thảo nghị quyết của HĐND TP Hà Nội về cơ chế đặc thù xử lý vi phạm đất đai, trật tự xây dựng tại 12 dự án liên quan ông Lê Thanh Thản, thành phố đề xuất các phương án giải quyết quyền lợi cho người mua nhà thuộc diện phải di dời, gồm nhận tiền bồi thường, đổi nhà ở tương đương hoặc được ưu tiên mua, thuê mua nhà ở xã hội nếu đủ điều kiện.
Các dự án gồm CT6 Kiến Hưng, Đại Thanh, CT5 Tân Triều, Khu nhà ở Xa La, CT11 và CT12 tại khu đô thị Kim Văn - Kim Lũ; các tòa VP3, VP5, VP6 cùng tổ hợp HH1, HH2, HH3, HH4 tại Linh Đàm.
Đáng chú ý, trong báo cáo đánh giá tác động chính sách, Sở Xây dựng Hà Nội đề cập khả năng chuyển một số lượng lớn căn hộ về khu vực khác, dự kiến thuộc dự án Thanh Hà - Cienco5. Tuy nhiên, cơ quan này cũng chỉ ra những vấn đề có thể phát sinh khi chưa khảo sát được số hộ lựa chọn nhận tiền và số hộ có nhu cầu đổi nhà.
Theo Sở Xây dựng, việc chuyển một lượng lớn cư dân đến khu vực mới trong thời gian ngắn có thể gây áp lực lên hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, nhất là khi hệ thống hạ tầng tại nơi tiếp nhận chưa đáp ứng đầy đủ.
Phương án di dời, đổi nhà tại các dự án vi phạm có thể khiến nhiều cư dân lo lắng về nơi ở và cuộc sống sinh hoạt trong thời gian tới (Ảnh: Văn Hưng).
Báo cáo cũng đánh giá nhiều người mua nhà đã sinh sống tại các dự án khoảng 10 năm trở lên, có sự ổn định về công việc, môi trường học tập và sinh hoạt. Việc di dời đến nơi ở mới có thể gây xáo trộn trong ngắn hạn, ảnh hưởng đến công việc của người trưởng thành, việc học hành của trẻ em, chăm sóc sức khỏe và các hoạt động thường ngày của gia đình.
Đối với phương án giải quyết quyền lợi, dự thảo nghị quyết đưa ra 3 phương thức để người mua căn hộ thuộc diện phải di dời chủ động lựa chọn, thỏa thuận với chủ đầu tư.
Thứ nhất, người mua nhà có thể nhận tiền đền bù, bồi thường và hỗ trợ từ chủ đầu tư. Dự thảo chưa quy định mức tiền cụ thể đối với từng căn hộ mà xác định đây là một trong những phương thức giải quyết thông qua thỏa thuận giữa các bên.
Thứ hai, người dân có thể chuyển sang căn hộ hoặc nhà ở tương đương tại dự án nhà ở thương mại đủ điều kiện kinh doanh do chủ đầu tư thực hiện. Đây là phương án dành cho những trường hợp có nhu cầu tiếp tục nhận nhà ở thay vì tiền bồi thường.
Thứ ba, người mua nhà đáp ứng điều kiện theo Luật Nhà ở được ưu tiên mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm tại các dự án do chủ đầu tư thực hiện. Phương thức này không đồng nghĩa người dân được cấp nhà ở xã hội miễn phí.
Theo dự thảo của Hà Nội, cư dân thuộc diện di dời có thể lựa chọn, thỏa thuận với chủ đầu tư về phương án bồi thường hoặc đổi nhà ở tương đương (Ảnh: Văn Hưng).
Theo dự thảo, trước khi tổ chức di dời, chủ đầu tư phải lập danh sách các căn hộ thuộc diện phải di dời, xác định quyền sở hữu, quyền sử dụng và những quyền lợi hợp pháp khác của từng trường hợp.
Trên cơ sở đó, chủ đầu tư phải xây dựng, công khai phương án di dời, lấy ý kiến đồng thuận của cư dân về việc bồi thường, hỗ trợ, tạm cư và các nội dung liên quan. Đồng thời, chủ đầu tư phải bảo đảm kinh phí di dời, hỗ trợ nơi ở tạm thời trước khi hoàn tất các phương án khắc phục hậu quả.
Dự thảo cũng quy định toàn bộ chi phí khắc phục vi phạm, di dời, bồi thường, hỗ trợ tạm cư, tháo dỡ và bổ sung hạ tầng do chủ đầu tư chịu trách nhiệm, không sử dụng ngân sách nhà nước để chi trả những chi phí phát sinh từ vi phạm của chủ đầu tư.
Trong báo cáo đánh giá tác động, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết đến nay chưa có tính toán cụ thể tổng số tiền mà chủ đầu tư phải bỏ ra để thực hiện việc xử lý vi phạm tại các dự án.
Cơ quan này đồng thời đánh giá việc áp dụng chính sách có thể phát sinh đơn thư, khiếu kiện do trong cùng một dự án, có căn hộ được tiếp tục sử dụng nhưng cũng có căn hộ phải di dời.
Theo dự thảo, danh mục cụ thể các công trình, hạng mục hoặc phần diện tích được tồn tại, tồn tại có điều kiện hay phải tháo dỡ sẽ do UBND TP Hà Nội quyết định trên cơ sở kết quả rà soát, đánh giá của cơ quan chuyên môn.
Hơn 10 năm chờ sổ đỏ, cư dân tiếp tục lo chuyện di dời
Phóng viên Dân trí ghi nhận tại khu chung cư HH Linh Đàm, nhiều cư dân bày tỏ lo lắng khi chưa biết căn hộ của mình sẽ được tiếp tục sử dụng hay thuộc diện phải di dời.
Chị Quỳnh, cư dân tầng 35, tòa HH3A, cho biết gia đình đã sinh sống tại đây hơn 10 năm nhưng vẫn chưa được cấp sổ đỏ. Khi biết thông tin về phương án xử lý vi phạm, điều chị lo nhất là cuộc sống gia đình bị xáo trộn, từ công việc đến việc học hành của các con.
Cùng chung tâm trạng, ông Đào Văn Nam, 72 tuổi, sống tại tầng 9, băn khoăn về phương án bồi thường nếu phải chuyển đi. Theo ông, vấn đề không chỉ là nhận được bao nhiêu tiền mà còn là khoản bồi thường có đủ để mua nơi ở khác hay không, việc học tập và sinh hoạt của các gia đình sẽ được giải quyết thế nào.
Trong khi đó, ông Phạm Văn Nhẽ, sinh năm 1953, bày tỏ sự đồng tình với chủ trương xử lý vi phạm của thành phố, song mong muốn những hộ phải di dời được bố trí chỗ ở phù hợp, bảo đảm điều kiện sinh hoạt và học tập cho con cháu.
Đối với các căn hộ được phép tiếp tục tồn tại, ông Nhẽ kỳ vọng những vướng mắc pháp lý kéo dài sẽ được giải quyết để người mua nhà có thể được cấp giấy chứng nhận.