Nga cảnh báo khoảng trống nguy hiểm trong kiểm soát vũ khí hạt nhân

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Nga kêu gọi khẩn cấp nối lại đàm phán kiểm soát vũ khí hạt nhân với Mỹ để tránh kịch bản nguy hiểm.

Nga cảnh báo khoảng trống nguy hiểm trong kiểm soát vũ khí hạt nhân - 1 — Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov (Ảnh: TASS).

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng Nga và Mỹ cần khẩn cấp nối lại đối thoại về ổn định chiến lược và kiểm soát vũ khí hạt nhân. Ông nhấn mạnh thêm, việc thiếu vắng một khuôn khổ dựa trên hiệp ước trong lĩnh vực này đang tạo ra một tình thế vô cùng nguy hiểm.

"Đây là một vấn đề cực kỳ quan trọng. Lần đầu tiên sau một thời gian dài, thế giới bị bỏ lại mà không có khuôn khổ pháp lý dựa trên hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân”, ông nói. Ông mô tả tình hình hiện tại là "cực kỳ nguy hiểm”.

Hiệp ước New START, thỏa thuận song phương cuối cùng còn lại nhằm giới hạn kho khí tài hạt nhân chiến lược của Mỹ và Nga, đã hết hiệu lực vào tháng 2 vừa qua mà không được gia hạn hay có thỏa thuận thay thế.

Hiệp ước New START được ký kết vào năm 2010 và gia hạn vào năm 2021. Hiệp ước này quy định mỗi bên triển khai không quá 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược và 700 phương tiện phóng. Hiệp ước cũng quy định các biện pháp minh bạch và kiểm tra tại chỗ.

Sau khi hiệp ước hết hiệu lực, Nga đề xuất duy trì mức trần đối với các đầu đạn thêm một năm nếu Washington có hành động tương tự, tuy nhiên, Washington không phản hồi sáng kiến này.

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump từ lâu khẳng định rằng bất kỳ thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân nào trong tương lai cũng phải bao gồm cả Trung Quốc. Washington đang thúc đẩy các cuộc đàm phán 3 bên với cả Bắc Kinh và Moscow.

Đầu tuần này, ông Trump cho biết ông sẵn sàng gặp 3 bên với Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) vào tháng tới tại Trung Quốc.

"Chúng tôi sẽ họp để thảo luận về vũ khí hạt nhân và phi hạt nhân hóa. Nếu Chủ tịch Tập Cận Bình muốn tổ chức, tôi sẽ tham gia. Tôi chắc rằng chúng tôi cũng sẽ thảo luận về các vấn đề khác như thương mại", ông phát biểu với các phóng viên.

Ông Peskov hối thúc các bên sớm khởi động đàm phán. Ông cũng lưu ý các cuộc thương lượng chắc chắn sẽ phức tạp và kéo dài.

Ông Peskov nhấn mạnh, Moscow không thể bỏ qua kho khí tài hạt nhân của các nước thành viên NATO tại châu Âu, đặc biệt là Anh và Pháp, trong các cuộc đàm phán về ổn định chiến lược tương lai với Washington.

Đầu năm nay, Tổng thống Emmanuel Macron đã công bố sáng kiến "răn đe tiên phong”. Theo đó vũ khí hạt nhân của Pháp có thể được triển khai tới các quốc gia châu Âu khác.

Vào tháng 3, ông Macron tuyên bố Pháp sẽ không còn công khai quy mô kho khí tài. Ông cũng phác thảo các kế hoạch gia tăng kho vũ khí hạt nhân của Pháp, vốn hiện ở mức dưới 300 đầu đạn. Moscow cảnh báo, chiến lược này có thể phản tác dụng.

Trong khi đó, vào tháng 8, kênh NBC đưa tin Bộ Quốc phòng Mỹ cũng đang hoàn thiện một chiến lược hạt nhân mới nhằm cung cấp cho Tổng thống Mỹ nhiều lựa chọn hạt nhân đa dạng hơn trong một cuộc xung đột tiềm tàng. Cách tiếp cận này được cho là sẽ chuyển dịch trọng tâm sang các vũ khí hạt nhân chiến thuật tầm ngắn thay vì dựa chủ yếu vào các vũ khí hạt nhân chiến lược tầm xa.

Điện Kremlin vừa lên tiếng cảnh báo về tình trạng thiếu vắng khuôn khổ pháp lý ràng buộc sau khi Hiệp ước New START chính thức hết hiệu lực vào tháng 2 vừa qua mà không có thỏa thuận thay thế. Người phát ngôn Dmitry Peskov nhấn mạnh thực tế này đang đẩy an ninh toàn cầu vào tình thế cực kỳ nguy hiểm, đồng thời hối thúc các bên khẩn cấp nối lại đối thoại về ổn định chiến lược. Trước đó, đề xuất của Moscow về việc duy trì trần giới hạn 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược và 700 phương tiện phóng thêm một năm đã không nhận được phản hồi từ Washington. Tiến trình đàm phán kiểm soát vũ khí hạt nhân hiện đối mặt với nhiều rào cản phức tạp do những khác biệt lớn về quan điểm giữa các bên. Phía Mỹ kiên quyết yêu cầu mọi thỏa thuận tương lai phải có sự tham gia của Trung Quốc, với việc cựu Tổng thống Donald Trump sẵn sàng cho cuộc gặp ba bên cùng các nhà lãnh đạo Nga và Trung Quốc bên lề hội nghị APEC. Ngược lại, Moscow khẳng định không thể bỏ qua tiềm lực hạt nhân của các đồng minh NATO tại châu Âu, đặc biệt là Anh và Pháp, trong bất kỳ cuộc thảo luận chiến lược nào với Washington. Nguy cơ leo thang chạy đua vũ trang càng gia tăng khi các cường quốc đồng loạt điều chỉnh học thuyết quân sự. Pháp công bố sáng kiến răn đe tiên phong và dự kiến mở rộng kho vũ khí hiện có dưới 300 đầu đạn, đồng thời dừng công khai quy mô khí tài. Song song với đó, Bộ Quốc phòng Mỹ cũng hoàn thiện chiến lược hạt nhân mới nhằm đa dạng hóa lựa chọn tác chiến, từng bước chuyển trọng tâm sang vũ khí hạt nhân chiến thuật tầm ngắn.