Theo thông tin do tập đoàn Rostec của Nga công bố, khoảng 80% hệ thống và thiết bị trên máy bay Tu-160M đã được hiện đại hóa, trong đó có hệ thống điện tử hàng không, dẫn đường, điều khiển vũ khí và động cơ.
Chương trình Tu-160M không chỉ nhằm nâng cao năng lực của dòng máy bay ném bom chiến lược hiện có, mà còn đánh dấu nỗ lực khôi phục năng lực sản xuất loại máy bay này của Nga. Đây được xem là một thành phần quan trọng trong lực lượng không quân tầm xa và hệ thống răn đe chiến lược của nước này.
Máy bay chiến đấu Tu-160M của Nga. (Ảnh: UAC)
Giữ nguyên thiết kế, nâng cấp toàn diện hệ thống bên trong
Điểm đáng chú ý trong chương trình nâng cấp Tu-160M không nằm ở hình dáng bên ngoài, mà ở những thay đổi về công nghệ và trang thiết bị.
Giám đốc điều hành (CEO) Công ty Cổ phần Tupolev - ông Yuri Abrosimov cho biết, máy bay vẫn giữ cấu hình khí động học đặc trưng của dòng Tu-160 từ thời Liên Xô nhưng được phát triển trên nền tảng công nghệ mới, ứng dụng các giải pháp kỹ thuật số.
Theo ông Abrosimov, khoảng 80% hệ thống và thiết bị trên máy bay đã được hiện đại hóa. Các hạng mục nâng cấp bao gồm hệ thống vô tuyến điện tử trên khoang, hệ thống điều khiển bay, điều khiển vũ khí, dẫn đường và động cơ.
Rostec cho biết Tu-160M được trang bị động cơ NK-32-02, còn gọi là NK-32 Series 02. Đây là một trong những thay đổi quan trọng của chương trình, bên cạnh việc nâng cấp các hệ thống điện tử và điều khiển.
Cần lưu ý, tỷ lệ 80% nói trên áp dụng cho hệ thống và thiết bị, không đồng nghĩa với việc 80% toàn bộ máy bay hoặc khung thân đã được thay mới. Tu-160M không phải là một thiết kế khí động học hoàn toàn mới, nhưng cũng không chỉ dừng lại ở việc sửa chữa, tân trang máy bay cũ.
Chương trình hướng đến việc nâng cấp đồng bộ các hệ thống động lực, dẫn đường, quản lý nhiệm vụ và điều khiển vũ khí, trong khi vẫn duy trì cấu hình cánh cụp cánh xòe đặc trưng.
Khôi phục năng lực sản xuất máy bay chiến lược
Bên cạnh những cải tiến kỹ thuật, việc khôi phục dây chuyền sản xuất Tu-160 cũng là một nội dung quan trọng của chương trình.
Theo Tupolev, quá trình này đòi hỏi Nga phải tái lập mạng lưới hợp tác với các nhà cung cấp vật liệu và bán thành phẩm, khôi phục chuỗi cung ứng linh kiện, hiện đại hóa cơ sở sản xuất và thử nghiệm bay. Một số quy trình công nghệ chuyên biệt, như hàn chùm tia điện tử và ủ chân không đối với các kết cấu titan, cũng cần được khôi phục.
Trước đó, Tập đoàn Máy bay Thống nhất Nga (UAC) cho biết toàn bộ tài liệu thiết kế của Tu-160M đã được số hóa. Hơn 40% thiết bị tại Nhà máy Hàng không Kazan cũng đã được thay thế hoặc hiện đại hóa trong khuôn khổ chương trình khôi phục sản xuất.
Việc khôi phục dây chuyền sản xuất không chỉ đòi hỏi nguồn lực tài chính và cơ sở hạ tầng, mà còn phụ thuộc vào khả năng duy trì chuỗi cung ứng, đội ngũ kỹ thuật và các công nghệ chế tạo chuyên biệt. Đây là những yếu tố có ý nghĩa lâu dài đối với năng lực phát triển lực lượng không quân tầm xa của Nga.
Chương trình tiếp tục trong bối cảnh các lệnh trừng phạt
Chương trình Tu-160M tiếp tục được triển khai trong bối cảnh Nga chịu các lệnh trừng phạt và hạn chế xuất khẩu từ phương Tây, ảnh hưởng đến các doanh nghiệp quốc phòng cũng như khả năng tiếp cận một số công nghệ hàng không, điện tử và công nghệ lưỡng dụng.
UAC từng công bố thông tin về việc nâng cấp khoảng 80% hệ thống và thiết bị trên Tu-160M khi chiếc máy bay sản xuất mới đầu tiên thực hiện chuyến bay ngày 12/1/2022, trước khi các biện pháp trừng phạt được mở rộng đáng kể sau tháng 2/2022.
Điều này cho thấy kế hoạch hiện đại hóa và khôi phục sản xuất Tu-160M đã được triển khai từ trước khi các biện pháp trừng phạt mở rộng. Trong bối cảnh hiện nay, Nga đang tìm cách duy trì chương trình, củng cố năng lực sản xuất trong nước và giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung công nghệ từ bên ngoài.
Dù vậy, việc hiện đại hóa hệ thống và khôi phục dây chuyền sản xuất không đồng nghĩa với việc mọi khó khăn về công nghệ, linh kiện và chuỗi cung ứng đã được giải quyết. Khả năng duy trì tiến độ sản xuất, bảo đảm chất lượng và đưa máy bay vào khai thác sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả thực tế của chương trình Tu-160M.
Vai trò của Tu-160M trong lực lượng máy bay ném bom Nga
Theo số liệu do Rostec công bố, Tu-160M có thể đạt tốc độ hơn 2.000 km/h, bay xa hơn 12.000km mà không cần tiếp nhiên liệu và mang theo hơn 40 tấn vũ khí.
Ngoài ra, Tu-160M kết hợp tốc độ cao, tải trọng vũ khí lớn với hệ thống bên trong được hiện đại hóa. Những yếu tố này giúp Tu-160M giữ vai trò đáng chú ý trong quá trình phát triển dài hạn của lực lượng máy bay ném bom chiến lược Nga, đặc biệt ở khía cạnh duy trì và nâng cấp các nền tảng công nghệ cao.
Vai trò của Tu-160M càng rõ hơn khi xét đến vị trí của dòng máy bay này trong thành phần trên không của bộ ba hạt nhân Nga. Rostec xác định Tu-160 là một thành tố quan trọng của lực lượng răn đe hạt nhân chiến lược, bên cạnh các hệ thống tên lửa trên đất liền và trên tàu ngầm.
Tuy nhiên, vai trò của Tu-160M không chỉ giới hạn ở nhiệm vụ hạt nhân. Máy bay còn có thể mang tên lửa tầm xa phục vụ các nhiệm vụ tiến công thông thường. Vì vậy, việc một máy bay có khả năng mang vũ khí hạt nhân được triển khai hoặc thực hiện chuyến bay không đồng nghĩa với việc hoạt động đó nhất thiết liên quan đến một nhiệm vụ hạt nhân.
Các hoạt động thực tế cho thấy lực lượng máy bay ném bom chiến lược Nga còn đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác. Theo Army Recognition, các máy bay Tu-160 đã thực hiện chuyến bay theo kế hoạch kéo dài khoảng 16 giờ trên vùng biển quốc tế thuộc biển Barents và biển Na Uy ngày 23/6. Các máy bay được tiêm kích MiG-31 hộ tống và tiến hành huấn luyện tiếp nhiên liệu trên không.
Chuyến bay này cho thấy một số năng lực của lực lượng không quân tầm xa, gồm duy trì hoạt động trong thời gian dài, phối hợp với tiêm kích, tiếp nhiên liệu trên không và triển khai lực lượng trên các vùng biển quốc tế.
Một yếu tố khác có ý nghĩa đối với triển vọng lâu dài của Tu-160M là khả năng nâng cấp các hệ thống bên trong. Theo Tổng giám đốc Tupolev, cấu trúc thiết bị của máy bay được thiết kế để cho phép thay thế những thành phần lỗi thời bằng các hệ thống mới mà không phải hiện đại hóa toàn bộ kiến trúc tổng thể.
Nhìn tổng thể, tầm quan trọng của Tu-160M không chỉ nằm ở tốc độ hay tải trọng vũ khí, mà còn ở khả năng kết hợp các hệ thống hiện đại với một chương trình khôi phục sản xuất. Trong khi Tu-95MS tiếp tục đóng góp vào năng lực không quân tầm xa của Nga, Tu-160M là một trong những nền tảng được nước này hướng tới để duy trì khả năng tác chiến và nâng cấp công nghệ trong dài hạn.
Hồng Anh(Nguồn: VOV.VN)Link: https://vov.vn/quan-su-quoc-phong/nga-hoi-sinh-oanh-tac-co-tu-160m-he-lo-cuoc-lot-xac-ben-trong-post1342610.vov