Ngày về của những chiến sĩ giải phóng, biệt động Sài Gòn lỡ hẹn với hòa bình

Gần 60 năm sau trang sử Mậu Thân hùng tráng, những người lính ngã xuống trên đường tiến công giải phóng Sài Gòn đã được đoàn tụ với đồng đội trong Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM. 

Đứng hai bên đường, dõi theo đoàn xe chở 731 bộ hài cốt liệt sĩ, người dân thành phố mang tên Bác đã trải qua một ngày đặc biệt. Ký ức Mậu Thân tại khu đất Nghĩa trang Đô Thành năm xưa nay được muôn triệu trái tim hướng về.

Cành hoa cúc trắng

Từ Công viên Lê Thị Riêng đến Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM, hàng nghìn người dân đứng dọc các tuyến đường, tay cầm những cành hoa cúc trắng, lặng lẽ nghiêng mình tiễn đưa 731 bộ hài cốt liệt sĩ về nơi an nghỉ.

Người chuẩn bị hoa, người mang cờ, người đưa con em đến chờ đoàn xe đi qua. Những hành động giản dị cùng hướng về người đã ngã xuống, kết thành lời tri ân sâu nặng của người ở lại.

Sáng 14/10, đông đảo người dân đã có mặt tại Công viên Lê Thị Riêng (TPHCM), nơi diễn ra lễ viếng, truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập.

Trên vỉa hè đường Trường Sơn, những bó cúc trắng được xếp ngay ngắn bên tấm bảng ghi dòng chữ: “Hoa tặng để viếng chiến sĩ, không bán”. Phía sau những bó hoa ấy là sự chuẩn bị âm thầm của nhiều người.

Chị Phan Thị Châu Lan (SN 1995) cùng các thành viên trong nhóm có mặt từ đêm hôm trước để chuẩn bị hoa trao tặng người dân đến tiễn đưa các liệt sĩ. Một phần hoa do nhóm tự mua, phần còn lại được bà con đóng góp. Từ ngày 13/10, mọi người đã cùng nhau tưới nước, cắt tỉa từng cành để hoa giữ được độ tươi.

“Được góp một phần công sức để tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ là niềm vinh dự, tự hào xen lẫn xúc động của chúng tôi hôm nay”, chị Lan chia sẻ.

Dọc các tuyến đường Điện Biên Phủ, xa lộ Hà Nội, dòng người tiếp tục nối dài. Người lớn cầm cờ, người trẻ nâng niu những nhành hoa cúc trắng. Nhiều gia đình đưa con em đến đứng hai bên đường chờ đoàn xe đi qua.

Không có những lời hiệu triệu lớn lao, sự hiện diện đông đảo ấy tự thân đã nói lên tình cảm của người dân dành cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Trường THPT Marie Curie tổ chức cho khoảng 300 học sinh thuộc 7 lớp tham gia đưa tiễn liệt sĩ. Với nhiều em học sinh, đây không chỉ là dịp tưởng nhớ các liệt sĩ mà còn giống như một tiết học lịch sử đặc biệt, được cảm nhận rõ hơn những mất mát để đổi lấy cuộc sống bình yên hôm nay.

Trần Đình Hiếu, sinh viên năm 2 Trường Đại học Gia Định, có mặt từ 8h. Đây là lần đầu nam sinh tham gia một buổi tiễn đưa hài cốt liệt sĩ với quy mô lớn.

“Thế hệ trẻ chúng em sinh ra trong hòa bình, chỉ biết chiến tranh qua những trang sách, nhưng hôm nay, đứng ở đây, em mới cảm nhận rõ trọn vẹn sự đánh đổi và hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh để chúng em có được ngày hôm nay”, Hiếu chia sẻ.

Dòng người đứng lặng bên đường không chỉ mang theo lòng biết ơn. Có những thân nhân liệt sĩ còn mang cả nỗi đau và sự mong ngóng kéo dài nhiều năm tháng.

Anh Nguyễn Hữu Long, ngụ quận 12 cũ, mang di ảnh bác ruột là liệt sĩ Nguyễn Hữu Thắng (SN 1949) đến dự lễ. Gia đình anh đã nhiều lần tìm kiếm thông tin về nơi bác hy sinh nhưng chưa có kết quả.

Gần đây, người thân đã lấy mẫu máu để phục vụ công tác tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ. Với anh Long và những gia đình cùng cảnh ngộ, mỗi thông tin mới về quá trình quy tập đều có thể mở ra một niềm hy vọng.

Nhân chứng lặng thầm

Sáng 14/10, một ngày hiếm hoi mà khu vực khai quật hài cốt tại Công viên Lê Thị Riêng (TPHCM) ngừng tiếng máy đào. Công tác quy tập được tạm ngưng để tập trung cho Lễ viếng, truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ.

Từ sáng sớm, Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã có mặt tại Công viên Lê Thị Riêng để dự Lễ viếng, truy điệu và đưa các liệt sĩ về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM.

Trong giờ phút truy điệu thiêng liêng, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường khẳng định các liệt sĩ đã cống hiến trọn tuổi thanh xuân, ngã xuống cho màu xanh của đất nước. Từ nay, các anh, các chị sẽ được yên nghỉ bên cạnh đồng chí, đồng đội và trong tình yêu thương vô hạn của những người đang sống.

"Gần 60 năm cho một cuộc trở về, các chiến sĩ Giải phóng quân, biệt động thành, những người hoạt động cách mạng kiên trung đã không kịp nhìn thấy ngày đất nước thống nhất, đã phải nằm lại dưới lòng đô thị Sài Gòn, âm thầm làm chứng nhân cho những thăng trầm và chuyển mình đi lên của TPHCM", ông Nguyễn Mạnh Cường ngậm ngùi chia sẻ.

Chứng kiến những di vật bình dị còn sót lại như chiếc lược, bức ảnh cũ, lọ dầu gió, đôi dép cao su hay chiếc bình tông..., đại diện chính quyền TPHCM nghẹn ngào chia sẻ về việc phần lớn liệt sĩ vẫn chưa xác định được danh tính.

Trong số 731 bộ hài cốt, tiểu quách số 02 của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên là trường hợp đặc biệt hiếm hoi xác định được danh tính nhờ thông tin trên di vật. Sau khi được đưa đến Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố, liệt sĩ Quên đã được an táng trước sự chứng kiến của người vợ Nguyễn Thị Lệ và các thân nhân.

“Do điều kiện chiến tranh ác liệt và lớp bụi thời gian kéo dài, phần lớn hài cốt của các liệt sĩ đợt này chúng tôi chưa xác định được tên, tuổi, quê quán. Song, quê quán ở đâu, kính xin hương hồn các liệt sĩ hãy xem quê hương TPHCM là nơi đất lành để các anh, các chị yên nghỉ”, ông Nguyễn Mạnh Cường chia sẻ.

Khép lại buổi lễ, ông Nguyễn Mạnh Cường khẳng định thành phố sẽ chung tay xoa dịu nỗi đau, biến sự mòn mỏi đợi chờ của thân nhân gia đình liệt sĩ thành những hành động cụ thể. Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ luôn được thành phố quan tâm.

Thành phố cũng sẽ quyết tâm thực hiện hoài bão của các liệt sĩ lúc sinh thời, ra sức bảo vệ và xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp, vững bước trên con đường mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân đã lựa chọn.