Việt Nam cần ưu tiên xây dựng tiêu chuẩn lĩnh vực chiến lược

Nguồn ảnh: VnExpress

Thứ trưởng Lê Xuân Định cho rằng, Việt Nam cần ưu tiên xây dựng tiêu chuẩn cho các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược, như năng lượng sạch, lưu trữ năng lượng, lưới điện, hạ tầng sạc xe điện.

Thông tin được Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nói tại lễ kỷ niệm Ngày Tiêu chuẩn chất lượng thế giới, 14/10. Theo ông, tiêu chuẩn là nền tảng kỹ thuật "kết nối chính sách với công nghệ, đổi mới sáng tạo với thị trường và kết nối Việt Nam với chuỗi giá trị toàn cầu".

Ông cho rằng, vai trò của tiêu chuẩn cần nhìn rộng hơn, cùng với các yêu cầu về việc chuyển từ tư duy xây dựng tiêu chuẩn khi thị trường đã hình thành sang nhận diện xu hướng, dự báo nhu cầu và chuẩn bị trước tiêu chuẩn cho những lĩnh vực mới; từ tiêu chuẩn đáp ứng sang tiêu chuẩn dẫn dắt.

Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định, tại lễ kỷ niệm Ngày Tiêu chuẩn chất lượng thế giới, 14/10. Ảnh: Trọng Đạt — Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định phát biểu tại sự kiện. Ảnh: *Trọng Đạt*

Ông đề nghị nâng cao tính chủ động và vai trò của Việt Nam trong xây dựng tiêu chuẩn quốc tế, từng bước chuyển từ vai tiếp nhận sang tham gia, đóng góp và định hình tiêu chuẩn quốc tế ở những lĩnh vực có lợi thế và lợi ích chiến lược. Để làm được, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và chuyên gia Việt Nam cần tham gia hơn nữa vào hoạt động tiêu chuẩn hóa quốc tế.

Lãnh đạo Bộ cũng đưa ra yêu cầu gắn tiêu chuẩn hóa với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển công nghệ; chuyển từ xây dựng tiêu chuẩn sang tạo giá trị từ tiêu chuẩn. "Tiêu chuẩn chỉ thực sự có giá trị khi xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và được áp dụng hiệu quả", ông nói.

Theo ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, thế giới đang có xu hướng chuyển tiêu chuẩn từ "văn bản để đọc sang dữ liệu để sử dụng". Mục tiêu, biến một tiêu chuẩn trên giấy thành tiêu chuẩn thông minh, có khả năng dùng cho máy đọc.

Các tổ chức quốc tế đang hiện thực hóa điều này bằng việc biến nội dung tiêu chuẩn thành dữ liệu có thể khai thác, tích hợp AI vào quá trình xây dựng tiêu chuẩn và trao quyền cho hệ thống ISO thông qua các dịch vụ số dùng chung.

Ông Hải cho rằng, Việt Nam cần sớm số hóa quy trình xây dựng tiêu chuẩn quốc gia, chuẩn bị tiêu chuẩn cho máy đọc, đổi mới mô hình cấp phép và tiếp cận tiêu chuẩn, đồng thời tham gia sâu hơn vào việc tiêu chuẩn hóa công nghệ mới.

Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia cho rằng sự kết hợp "ba nhà": nhà nước, doanh nghiệp và viện nghiên cứu, trường đại học, trong lĩnh vực tiêu chuẩn hóa "rất quan trọng". Trong đó, sự quan tâm và đầu tư nguồn lực của doanh nghiệp sẽ giúp chính họ tăng cơ hội đưa lợi thế công nghệ của mình thành một chỉ tiêu trong tiêu chuẩn quốc tế.

Trọng Đạt

Việt Nam sẽ xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn để phát triển điện hạt nhân
Tư duy mới trong quản lý tiêu chuẩn, đo lường chất lượng quốc gia
Sẽ rút ngắn thời gian xây dựng các tiêu chuẩn với sản phẩm công nghệ cao

Phát biểu tại lễ kỷ niệm Ngày Tiêu chuẩn chất lượng thế giới ngày 14/10, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về việc ưu tiên xây dựng tiêu chuẩn cho các lĩnh vực chiến lược như năng lượng sạch, lưu trữ năng lượng, lưới điện và hạ tầng sạc xe điện. Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải chuyển dịch tư duy từ việc ban hành tiêu chuẩn chạy theo thị trường sang dự báo xu hướng để kiến tạo hành lang kỹ thuật dẫn dắt. Lãnh đạo Bộ khẳng định tiêu chuẩn chính là mắt xích cốt lõi kết nối chính sách với công nghệ, đưa sản phẩm trong nước hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Ở góc độ chuyên môn, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia Nguyễn Nam Hải chỉ rõ xu hướng quốc tế hiện nay là biến các văn bản tiêu chuẩn truyền thống thành dữ liệu số có khả năng tương tác cho máy đọc. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và số hóa quy trình không chỉ rút ngắn thời gian ban hành mà còn tạo tiền đề cho việc quản trị dữ liệu quy chuẩn kỹ thuật đồng bộ. Do đó, Việt Nam cần chủ động tham gia đóng góp và định hình tiêu chuẩn quốc tế ngay từ giai đoạn sơ khởi của các công nghệ mới thay vì chỉ tiếp nhận thụ động. Để hiện thực hóa chiến lược này, mô hình liên kết ba nhà giữa nhà nước, doanh nghiệp và các viện nghiên cứu giữ vai trò quyết định. Sự tham gia chủ động cùng nguồn lực đầu tư của cộng đồng doanh nghiệp sẽ tạo cơ hội biến các lợi thế công nghệ nội địa thành chỉ tiêu kỹ thuật được thừa nhận rộng rãi. Quá trình tiêu chuẩn hóa khi bắt nguồn từ thực tiễn và gắn chặt với chuyển đổi số sẽ trực tiếp thúc đẩy năng lực cạnh tranh quốc gia.