Con số 60.000 tương đương hơn 1/4 nhân lực toàn cầu của Microsoft. Động thái mới diễn ra trong bối cảnh gã khổng lồ công nghệ muốn giảm chi phí và dồn tài chính cho những khoản đầu tư lớn vào AI.
"Đề xuất cho phép các nhân viên đủ điều kiện cân nhắc con đường tương lai khác có lựa chọn mới để thay đổi với sự hỗ trợ của công ty. Nó cũng sẽ giúp các phòng, ban có cơ hội điều chỉnh nhân lực phù hợp với nhu cầu thị trường đang thay đổi", Giám đốc nhân sự Microsoft Amy Coleman thông báo ngày 26/10.
Sự thay đổi quy mô lớn khiến giới công nghệ xôn xao.
"Tôi không thể ngừng nghĩ về tin tức khi lái xe đi làm sáng nay. Tôi rời Microsoft 11 năm rồi và cũng không làm trong ngành công nghệ gần 4 năm, nhưng vẫn cảm thấy bàng hoàng", Ian Yong Hoe Tan, cựu nhân viên Microsoft, hiện là giảng viên Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore), chia sẻ trên LinkedIn sáng 27/10.
Tan cảnh báo, các hãng công nghệ khác có thể nối gót Microsoft, thậm chí công ty thuộc những ngành khác cũng sẽ làm theo. Theo anh, người lao động có thể dùng AI để tăng hiệu quả làm việc, nhưng chỉ khi họ theo kịp đà phát triển của AI và học cách sử dụng những tính năng mới.
"Đa số họ không có thời gian hoặc động lực. Một số quá bận rộn với việc phản đối AI mà không hiểu cách thức hoạt động thực sự của giới kinh doanh: tối thiểu hóa chi phí, tối đa hóa lợi nhuận", Tan giải thích.
Logo Microsoft tại văn phòng của hãng ở Hà Nội, tháng 6/2025. Ảnh: Lưu Quý
Trong khi nhiều nhân sự ngành công nghệ chậm thích nghi, một số tìm cách nâng cấp kỹ năng, thậm chí đổi nghề để ứng phó với làn sóng AI đang ập đến.
Matt, kỹ sư phần mềm tại Mỹ, chọn tiếp tục gắn bó với ngành và thay đổi kỹ năng. Anh cho biết, công việc của mình từ đầu năm chuyển dần từ viết mã, giải quyết vấn đề và thiết kế kiến trúc phần mềm sang kiểm tra, đánh giá mã do AI tạo ra. Anh chia sẻ với Guardian, trước khi có AI, anh chủ động triển khai các giải pháp, nhưng giờ đây ranh giới giữa quyết định của mình và những gì AI cung cấp "đã trở nên mờ nhạt".
George Dover, kỹ sư phần mềm với 6 năm kinh nghiệm, bị nền tảng tiếp thị số Intuit Mailchimp sa thải cuối 2024. Trong lúc tìm kiếm việc mới, anh tạm thời làm giáo viên mầm non. "Thật khó buông bỏ thứ đã trở thành một phần quan trọng trong con người tôi suốt nhiều năm", anh nói.
Dover không bỏ cuộc. Nhận ra mình cần hiểu về AI, anh dùng công nghệ này tạo mã phát triển website và đánh giá điểm mạnh, điểm yếu. Nỗ lực cuối cùng cũng được đền đáp. Gần hai năm sau khi mất việc, với 400 đơn ứng tuyển và vô số cuộc phỏng vấn, Dover tìm được vị trí kỹ sư phần mềm mới liên quan đến AI.
Theo Julian Togelius, giáo sư khoa học máy tính và kỹ thuật tại Đại học New York, định nghĩa "nhà phát triển phần mềm" đã thay đổi khi chuyển từ lập trình, viết cú pháp sang thiết kế, quản lý. Có nghĩa, họ đảm nhận vai trò mà khả năng đánh giá quan trọng hơn ngôn ngữ lập trình.
Ryan J. Salva, quản lý sản phẩm cấp cao tại Google, cho biết 5 năm trước, giá trị của lập trình viên nằm ở ngôn ngữ lập trình như Python hay Java Script. Công việc hàng ngày chủ yếu gồm mở trình soạn thảo mã và viết câu lệnh "nếu-thì".
"Ngày nay, điều đó không còn đúng nữa", Salva nói với Business Insider. Anh cho rằng giá trị của lập trình viên hiện nằm ở việc quyết định nên phát triển sản phẩm gì, suy nghĩ về phần mềm ở cấp độ kiến trúc, dự đoán vấn đề có thể xảy ra. Tại Google, Salva thường yêu cầu nhân viên đưa ra phán đoán mang tính xây dựng, xác định xem nên làm tính năng gì hoặc sửa lỗi nào thay vì viết mã thủ công.
Với công việc mới, Togelius nhận thấy những người có kinh nghiệm quản lý nhân sự đặc biệt xuất sắc. Khi điều phối cùng lúc nhiều tác nhân lập trình, họ dùng các kỹ năng tương tự quản lý nhóm, chẳng hạn thường xuyên chuyển đổi giữa các nhiệm vụ hoặc viết tài liệu hướng dẫn cho tác nhân.
"Những kỹ năng này rất khác so với việc chỉ viết mã", Togelius cho hay.
Logo một số ứng dụng AI thông dụng. Ảnh: Bảo Lâm
Không giống với Matt hay Dover, Tabby Toney lựa chọn chuyển việc. Khi bị sa thải khỏi vị trí kỹ sư phần mềm vào tháng 5 năm ngoái, cô rất tức giận với ngành công nghệ.
"Tôi vốn yêu thích công nghệ vì mang đến sự kích thích trí tuệ và cơ hội giải quyết vấn đề một cách sáng tạo. Tôi cảm thấy điều đó đang dần mất đi khi AI bắt đầu định hình lại ngành và thị trường việc làm", Toney nói với Business Insider.
Toney quyết định nghỉ ngơi một tháng trước khi tìm việc mới. Trong thời gian đó, cô dùng dụng cụ hàn của gia đình và phát hiện mình yêu thích công việc mới. Cô đăng ký chương trình đào tạo nghề cấp tốc và hiện đã là thợ hàn toàn thời gian.
"Tôi không phải thường xuyên lo lắng thất nghiệp nữa. Đó là điều dễ chịu nhất khi đổi nghề", Toney cho biết, thêm rằng ngành công nghệ vẫn đang sa thải liên tục và không còn là công việc ổn định lâu dài.
Shawn Mrzena đưa ra quyết định tương tự sau gần 25 năm gắn bó với Microsoft và chứng kiến những thay đổi lớn trong ngành. Mrzena cũng nhiều lần làm mới bản thân, bắt đầu từ vị trí bán hàng, kiến trúc sư kinh doanh, sau đó giúp thiết lập và phát triển hoạt động bảo mật dữ liệu. Nhưng khi AI phát triển nhanh hơn bất cứ thứ gì trước đây, và ở độ tuổi hơn 50, Mrzena quyết định không chạy theo xu hướng lớn của ngành công nghệ và đồng ý tham gia chương trình nghỉ hưu tự nguyện đầu tiên của công ty hồi tháng 4.
Hiện Mrzena dự định học nghề hàn và gia công kim loại, với mục tiêu nhận công việc gia công bán thời gian. "Tôi thích nghề thủ công kỹ thuật vì có thể cảm nhận và chạm vào sản phẩm", cựu kỹ sư nói với GeekWire.
Minh họa cách lập trình viên thích nghi trong thời đại AI bùng nổ. Ảnh: ChatGPT
Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ, kỹ thuật phần mềm là một trong những ngành nghề lớn và được trả lương cao nhất ở Mỹ năm 2022, với 1,5 triệu người kiếm được gấp đôi mức lương trung bình quốc gia. Nhưng theo số liệu từ Layoff.fyi, kể từ cuối 2022, khi ChatGPT ra mắt, hơn 600.000 nhân viên công nghệ tại Mỹ đã mất việc.
Sự phổ biến của AI làm thay đổi đáng kể việc làm trong ngành công nghệ. Trong cuộc họp hồi tháng 2, Gustav Soderstrom, đồng CEO Spotify, thông báo, các lập trình viên giỏi nhất của công ty đã "không viết dòng code nào kể từ tháng 12 năm ngoái" nhờ có AI. Tháng 4, Google tuyên bố 3/4 mã mới của công ty đều do AI viết và được kỹ sư con người xem xét lại.
Đến tháng 5, Krishna Rao, Giám đốc tài chính Anthropic, cho biết hơn 90% mã của công ty được viết bởi Claude Code, công cụ lập trình AI do công ty phát triển. Rao chia sẻ trên chương trình podcast Invest Like the Best rằng tại Anthropic, AI đang thực hiện công việc trí óc ngày càng nhiều, từ kỹ thuật phần mềm đến báo cáo tài chính. Trong khi đó, con người chuyển sang vai trò giám sát, đánh giá và lập chiến lược.
"Thật khó dự đoán chính xác nghề kỹ sư phần mềm sẽ thế nào trong hai năm tới, nhưng rõ ràng kỹ năng viết mã không còn trọng yếu nữa", Bouke Klein Teeselink, phó giáo sư kinh tế tại Đại học King's College London, nói với Guardian.
Trong khi các chuyên gia không chắc chắn điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, cựu kỹ sư phần mềm Shawn K tỏ ra không mấy lạc quan. Anh chia sẻ với Fortune, mình mất việc lần đầu sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, lần thứ hai trong Covid-19, nhưng đều nhanh chóng tìm được công việc mới. Tuy nhiên, khi nhận thông báo sa thải vào tháng 4 năm ngoái, anh lập tức nhận ra tình hình khác trước. Lần này, cuộc cách mạng AI đã làm đảo lộn hoàn toàn ngành công nghệ, đặc biệt là giới lập trình viên.
Dù có hai thập kỷ kinh nghiệm và bằng khoa học máy tính, Shawn K nhận chưa đến 10 lời mời phỏng vấn sau khi gửi 800 đơn ứng tuyển. Tệ hơn, một số cuộc phỏng vấn lại diễn ra với tác nhân AI thay vì con người. Hiện anh giao đồ ăn để kiếm thu nhập, và cho rằng trải nghiệm của anh có thể chỉ là sự khởi đầu của "làn sóng thảm họa về kinh tế và xã hội".
"Cuộc 'đại dịch chuyển' lao động đang diễn ra mạnh mẽ", Shawn K nhận định.
Thu Thảo tổng hợp