Khi tình trạng thoát huyết tương xuất hiện, thể tích tuần hoàn có thể giảm, trong khi tiểu cầu tiếp tục giảm, làm gia tăng nguy cơ sốc, xuất huyết và tổn thương cơ quan. Đáng lo ngại, chính cảm giác “đã đỡ” khiến không ít người chủ quan, lơ là theo dõi, bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo.
Theo số liệu thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội (Sở Y tế Hà Nội) cho thấy: Từ đầu năm đến nay, toàn thành phố ghi nhận hơn 3.200 trường hợp mắc bệnh sốt xuất huyết tại 118 xã, phường trên địa bàn thành phố. Ngành y tế Hà Nội dự báo, từ giờ đến cuối năm luôn là cao điểm của bệnh sốt xuất huyết. Với đặc thù là đô thị đông dân cư, nhiều công trường xây dựng, khu nhà trọ, dân số cơ học biến động liên tục, Hà Nội vẫn là địa bàn có nguy cơ cao phát sinh và lan rộng dịch bệnh.
Sốt xuất huyết Dengue gây ra bởi virus Dengue gồm 4 loại huyết thanh virus là DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Muỗi Aedes là vật chủ trung gian truyền bệnh chính. Bệnh sốt xuất huyết thường diễn tiến qua ba giai đoạn: giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục. Trong những ngày đầu, người mắc sốt xuất huyết thường có biểu hiện sốt cao, đau đầu, mỏi người, đau nhức hai hốc mắt, buồn nôn hoặc nôn, có thể kèm theo các biểu hiện sung huyết.
Tuy nhiên, mức độ sốt không phản ánh đầy đủ nguy cơ diễn biến nặng của bệnh. Khoảng từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh, đặc biệt khi người bệnh bắt đầu giảm hoặc hết sốt, một số trường hợp có thể bước vào giai đoạn nguy hiểm. Lúc này, tình trạng tăng tính thấm thành mạch có thể dẫn đến thoát huyết tương. Trường hợp nặng có thể gây giảm thể tích tuần hoàn, tụt huyết áp và sốc. Tiểu cầu cũng có thể giảm và người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện xuất huyết.
Đáng chú ý, giai đoạn hết sốt là thời điểm virus Dengue bắt đầu làm tăng tính thấm của mao mạch, dẫn đến thoát huyết tương ra ngoài lòng mạch, khiến máu cô đặc và làm giảm thể tích tuần hoàn. Đồng thời, số lượng tiểu cầu giảm nhanh chóng, tăng nguy cơ xuất huyết. Đây là thời điểm nguy hiểm nhất của bệnh, khi người bệnh có thể gặp phải những biến chứng nghiêm trọng như xuất huyết nội tạng như gan, tiêu hóa, suy đa cơ quan, thậm chí tử vong.
Chia sẻ về vấn đề nêu trên, Bác sĩ Chuyên khoa III Nguyễn Thái Minh, Trưởng khoa Bệnh Nhiệt đới (Bệnh viện đa khoa Đống Đa, Sở Y tế Hà Nội) cho biết: Nguy hiểm nhất của sốt xuất huyết Dengue là xuất huyết và thoát huyết tương. Vào ngày thứ 4, có những bệnh nhân biểu hiện thoát huyết tương rất đa dạng có thể tràn dịch màng phổi, màng bụng, tràn dịch đa màng gây giảm thể tích trong lòng mạch dẫn đến rối loạn đông máu, làm tình trạng bệnh nhân nặng lên nếu không điều trị kịp thời.
Do đó, các bác sĩ cảnh báo người dân tuyệt đối đừng chủ quan chỉ vì đã hết sốt. Trong những ngày này, cần theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều hoặc đau vùng gan, nôn ói liên tục, lừ đừ hoặc bứt rứt, chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen. Ngoài ra, người bệnh có thể cảm thấy tay chân lạnh, da ẩm, tiểu ít hoặc mệt nhiều hơn dù đã hết sốt. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá và điều trị kịp thời.
Cơ thể chỉ phục hồi hoàn toàn khi đạt được những dấu hiệu như thân nhiệt ổn định, đi tiểu nhiều hơn, thèm ăn trở lại, không còn xuất hiện các nốt xuất huyết mới: Các nốt xuất huyết dưới da xuất hiện trong giai đoạn sốt của bệnh và sẽ lan rộng, trở nên nhiều và dày đặc hơn trong giai đoạn nguy hiểm, khiến bệnh nhân khó chịu.
Nhưng khi sắp khỏi bệnh, bệnh nhân tiến đến giai đoạn phục hồi và khỏi bệnh, các nốt phát ban cũ sẽ mờ dần, bong vảy và biến mất, các nốt phát ban mới không còn xuất hiện, cải thiện xét nghiệm cận lâm sàng chỉ số máu như tiểu cầu, bạch cầu sẽ trở về mức bình thường, đặc biệt là sự ổn định của huyết động và huyết áp. Các chỉ số khác như sự hấp thu chất lỏng thoát mạch cũng sẽ được cải thiện, giúp cơ thể dần hồi phục hoàn toàn.
Để giúp cơ thể phục hồi sau khi mắc sốt xuất huyết, người bệnh cần chú ý đến chế độ dinh dưỡng và cung cấp đủ nước cho cơ thể. Uống đủ nước không chỉ giúp bù lại lượng dịch đã mất mà còn duy trì sự cân bằng điện giải quan trọng, trong đó cần chú trọng đến việc ăn các thực phẩm dễ tiêu hóa như cháo, súp hoặc cơm mềm sẽ giúp hệ tiêu hóa không bị quá tải trong quá trình phục hồi.
Đặc biệt, người bệnh cần tăng cường các thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất để hỗ trợ tăng cường sức đề kháng. Những thực phẩm giàu protein như thịt nạc, cá, trứng, đậu, đỗ, hạt và sản phẩm từ sữa rất cần thiết cho sự phục hồi cơ thể. Rau xanh và trái cây cũng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp đủ vitamin, khoáng chất và chất xơ. Đồng thời, cần tránh các thực phẩm khó tiêu hóa, nhiều dầu mỡ, đường và các sản phẩm chế biến sẵn có chất bảo quản, vì những thực phẩm này có thể gây thêm gánh nặng cho hệ tiêu hóa và làm chậm quá trình hồi phục.
Khi người bệnh sốt xuất huyết hết sốt, tuyệt đối không được tự ý dùng thuốc mà không có sự chỉ định của bác sĩ. Việc sử dụng thuốc không đúng cách có thể làm tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn, gây ra các tác dụng phụ hoặc làm che giấu những dấu hiệu nguy hiểm của bệnh. Do đó, người bệnh cần tuân thủ theo dõi và điều trị theo hướng dẫn của các chuyên gia y tế để bảo đảm sự an toàn và phục hồi sức khỏe hiệu quả
Mặt khác, để chủ động phòng, chống sốt xuất huyết, người dân cần chủ động phòng muỗi đốt, ngủ màn kể cả ban ngày, diệt bọ gậy, không để nước đọng quanh nhà. Mỗi gia đình nên thường xuyên kiểm tra, loại bỏ các vật dụng có thể chứa nước như xô, chậu, bình hoa, chai lọ, lốp xe cũ; đậy kín dụng cụ chứa nước và duy trì vệ sinh môi trường để hạn chế nơi muỗi sinh sản.
“Khi xuất hiện sốt cao, đau đầu, đau mỏi người, buồn nôn hoặc phát ban, người dân không nên tự điều trị kéo dài tại nhà mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm và hướng dẫn theo dõi phù hợp. Đặc biệt, không được chủ quan khi người bệnh bắt đầu hạ sốt. Đây có thể là thời điểm bệnh chuyển sang giai đoạn nguy hiểm, vì vậy cần tiếp tục theo dõi sát và đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường”, Bác sĩ Chuyên khoa III Nguyễn Thái Minh khuyến cáo.
KHÁNH HUY