Chúng tôi gặp bà Bùi Thị Thúy Loan, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Bột - Thực phẩm Tài Ký, cùng hai người con trai đang tiếp bước hành trình kế nghiệp của gia đình tại một khán phòng ấm cúng ở TPHCM. Đó là những ngày tháng 10 nhiều ý nghĩa, khi thương hiệu vừa được xướng tên lần thứ ba liên tiếp ở giải thưởng Thương hiệu Quốc gia Việt Nam.
Nhìn lại chặng đường nửa thế kỷ gắn liền với bột mì và nông sản quê nhà, người phụ nữ đứng đầu doanh nghiệp bộc bạch: Dù là thế hệ điều hành thứ hai, sự nghiệp của bà không bắt đầu từ những bản kế hoạch nghìn tỷ hay phòng họp sang trọng, mà bén rễ từ một phản xạ sinh tồn mộc mạc nơi góc bếp.
Củ khoai mì và hành trình đi khắp thế giới
Ký ức ấu thơ sâu đậm nhất với bà Loan là đêm tối năm 1976 ấy, khi mẹ bà mài củ khoai mì cuối cùng còn sót lại nơi góc bếp dưới ánh đèn dầu le lói. Nồi chè bột năng quấy vội bằng nước sôi với chút đường dạo ấy, mẹ bón từng muỗng cho 5 người con. Điều kỳ diệu là cho đến muỗng cuối cùng nơi đáy chén, khối bột vẫn trong veo, thơm lành, không hề vữa nát hay chảy nước.
Những củ khoai mì sau đó được bà mài và gói cẩn thận trong tờ giấy lịch đem ra bán cho tiệm tạp hóa. Trong khi cha bà chế tạo những chiếc máy nghiền, máy lọc, máy thổi bột đầu tiên. Tài Ký chính thức ra đời ở khu vực chợ Thị Nghè như thế và vận hành như một mô hình kinh tế hộ gia đình, nơi ranh giới giữa nếp sống đời thường và công việc mưu sinh hòa làm một.
Bà Loan kể rằng, bát chè của mẹ cùng những chuyến xe ba gác lọc cọc theo ba rong ruổi khắp các chợ Sài Thành bán gói bột lặng lẽ gieo vào tâm thức người con gái lớn bài học vỡ lòng với nghề bột mì: Muốn cơ nghiệp sống còn, chất lượng sản phẩm phải vẹn nguyên như chén chè của mẹ ngày giáp hạt.
Năm 1992, khi vừa tốt nghiệp ngành kế toán, bà Loan chính thức tiếp quản cơ nghiệp từ cha mẹ với một trăn trở lớn: Thị trường Việt Nam thời điểm đó chỉ có bột thô đơn chất, còn kệ siêu thị hoàn toàn bị bột trộn sẵn của Thái Lan áp đảo.
Bà tự hỏi: “Tại sao xứ sở nông sản trù phú lại không có sản phẩm chế biến sâu của người Việt?” Nghĩ là làm, cô gái trẻ ngày ấy tìm đến Đại học Bách khoa TPHCM, kiên trì thuyết phục một giảng viên khoa Hóa Thực phẩm hướng dẫn chuẩn hóa công thức.
Từ "phòng lab" là căn lều bạt thô sơ trên sân thượng, những gói bột chiên giòn, bột bánh xèo, bánh cuốn được bà Loan nghiên cứu và cho ra đời từ đó, đánh dấu bước phát triển tới hơn 34 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.
“Tới nay, trong 10 loại bột bán chạy nhất của Tài Ký và đã xuất khẩu, tôi là tác giả R&D của 4 công thức. Đó là bột chiên giòn đỏ, bột bánh xèo xanh, bột bánh cuốn và bột béo”, bà Thúy Loan nói.
Giữ cốt lõi nông sản và bài toán quản trị từ tâm
Suốt nửa thế kỷ thăng trầm, bà Loan luôn tâm niệm: “Kế nghiệp là gìn giữ di sản tinh thần”. Với bà, chất lượng chính là linh hồn của sự kế nghiệp. Dù cách làm có thể thay đổi, bà kiên quyết giữ chặt cốt lõi nông sản nội địa, bảo đảm nguồn nguyên liệu trong nước như gạo, nếp, khoai mì luôn chiếm trên 70% cơ cấu.
Hiểu sâu sắc thổ nhưỡng và tính nết của nông sản Việt, bà cùng đội ngũ nghiên cứu chuẩn hóa kỹ thuật chế biến sâu để dù thời tiết có biến chuyển ra sao, hạt bột xuất xưởng vẫn giữ vững độ ổn định khi ra thành phẩm.
Từ một cơ sở thủ công nhỏ lẻ, bà đã gây dựng hệ thống phân phối phủ khắp 125 nhà phân phối trên 34 tỉnh thành và hiện diện tại khoảng 90% hệ thống bán lẻ hiện đại. Đồng thời, nỗ lực nghiên cứu sản phẩm mới mẻ, tiện lợi để đưa sản phẩm bột và các loại bánh truyền thống Việt Nam tới gần hơn với thế hệ Z và người Việt Nam xa xứ, cũng như thực khách phương Tây khi muốn làm bánh Việt.
Nhận định thị trường chợ truyền thống dần bão hòa sau dịch bệnh, bà Loan lập tức vạch ra lộ trình mới bằng việc đẩy mạnh kênh xuất khẩu B2B cung ứng nguyên liệu đầu vào cho các ngành chế biến khó tính như thủy hải sản, mở rộng gia công OEM và hướng tới mốc doanh thu 1.500 tỷ đồng vào năm 2029 và 2.000 tỷ đồng vào năm 2030.
Để chuẩn bị cho tầm nhìn dài hạn ấy, tư duy tân tiến của nữ doanh nhân thể hiện từ rất sớm. Ngay từ năm 2012 khi chính thức tiếp quản công ty, bà mạnh dạn đầu tư phần mềm quản lý đa quốc gia rồi nâng cấp lên hệ thống SAP kết nối dữ liệu trực tiếp với ngân hàng. Với hệ thống này, bà có thể đồng hành cùng con tại nước ngoài mà vẫn điều hành doanh nghiệp từ xa bằng các công cụ số hóa minh bạch và trao quyền tối đa cho cấp dưới.
Bệ phóng tự lập cho thế hệ kế nghiệp
Sự dịu dàng nhưng quyết đoán của người mẹ tiếp tục soi chiếu vào bài toán chuyển giao thế hệ F3. Không gò ép, bà Loan lập sẵn các pháp nhân độc lập để các con tự do lựa chọn và thử sức khi đã tích lũy đủ đam mê.
Người con trai lớn tốt nghiệp ngành sáng tạo tại Úc được giao trọng trách đồng hành cùng dự án văn hóa thực hiện bộ ảnh nghệ thuật về 54 dân tộc và hoàn thiện bảo tàng bánh Việt.
Sau khi tốt nghiệp ngành kinh doanh quốc tế, người con trai thứ hai bắt đầu kinh doanh sản phẩm Tài Ký trên sàn thương mại điện tử với doanh số hơn 100 triệu đồng mỗi ngày, trước khi bước tiếp sang mảng logistics và sản xuất.
Bà Loan xác định rõ quan điểm kế nghiệp: giữ trọn sứ mệnh về bột, còn thế hệ kế tiếp sẽ tự chủ phát triển các công ty con làm sản phẩm sau bột như bánh tráng, bún hay bánh đông lạnh, và giữ vững nguyên tắc quan sát thật kỹ, tự khám phá thật sâu và giữ tính kỷ luật thật cao.
Bà Loan chia sẻ khát vọng lớn nhất là đưa bánh truyền thống hiện diện tại các cửa ngõ hàng không quốc tế và lan tỏa hình ảnh nông sản Việt chế biến sâu ra toàn cầu.