Những ai không nên mua ô tô trả góp? - Thanh Niên

Hình thức mua xe trả góp dù giúp nhiều người có cơ hội sớm sở hữu ô tô, ngay cả khi chưa có đủ tiền tích lũy; tuy nhiên vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro mà không phải ai cũng nhìn thấy, nhất là áp lực tài chính.

Cùng với các chương trình ưu đãi, giảm giá, nhiều hãng xe hiện nay còn liên kết với ngân hàng hỗ trợ khách hàng vay vốn mua ô tô. Tùy chương trình và điều kiện xét duyệt, người mua có thể được tài trợ phần lớn giá trị xe, với thời hạn trả góp kéo dài 5 - 8 năm. Điều này giúp những người chưa tích lũy đủ tiền vẫn có cơ hội sở hữu ô tô phục vụ công việc, gia đình.

Tuy nhiên, việc chỉ cần chuẩn bị một phần nhỏ giá trị xe ban đầu đôi khi khiến người mua đánh giá thấp áp lực tài chính về lâu dài. Bởi ngoài khoản trả góp định kỳ, chủ xe còn phải chi trả nhiều khoản phí trong quá trình sử dụng. Đáng chú ý, nghĩa vụ trả nợ vẫn tiếp diễn ngay cả khi thu nhập giảm sút hoặc nhu cầu sử dụng thay đổi.

Vì vậy, không phải ai đủ điều kiện vay vốn cũng nên mua ô tô trả góp. Đặc biệt, những nhóm người dưới đây cần cân nhắc kỹ trước khi quyết định.

Những ai nên cân nhắc trước khi mua ô tô trả góp?

Trước hết là những người có nguồn thu nhập không ổn định, chẳng hạn lao động tự do, người kinh doanh nhỏ hoặc làm việc theo dự án, phụ thuộc nhiều vào hoa hồng và tiền thưởng. Với nhóm này, thu nhập có thể tương đối cao vào một số thời điểm nhưng lại giảm mạnh trong những tháng kinh doanh khó khăn.

Chẳng hạn, một người có thu nhập bình quân 30 triệu đồng mỗi tháng nhưng thường xuyên biến động 10 - 40 triệu đồng sẽ chịu áp lực trả nợ khác với người có mức lương cố định tương đương. Nếu tính khả năng trả góp dựa trên những tháng thu nhập cao, người mua dễ gặp khó khăn khi nguồn tiền giảm sút. Do đó, nhóm này chỉ nên vay mua ô tô khi có khoản tích lũy và phương án dự phòng phù hợp.

Nhóm thứ hai là những người đang gánh nhiều khoản nợ khác. Không ít gia đình vừa trả góp mua nhà, vừa có các khoản vay tiêu dùng hoặc nghĩa vụ tài chính cố định hàng tháng. Nếu tiếp tục vay mua ô tô, tổng số tiền phải thanh toán có thể chiếm phần lớn thu nhập, ảnh hưởng đến sinh hoạt và khả năng tiết kiệm.

Ví dụ, một gia đình thu nhập 40 triệu đồng mỗi tháng nhưng đang dành 15 triệu đồng trả góp nhà sẽ có khả năng mua xe khác với gia đình cùng thu nhập nhưng không phải trả nợ. Việc được ngân hàng chấp thuận cho vay không đồng nghĩa người mua có thể duy trì cuộc sống thoải mái sau khi nhận xe.

Một nhóm khác cần thận trọng là những người chưa có quỹ tài chính dự phòng. Một số khách hàng cố gom toàn bộ tiền tiết kiệm để thanh toán trước 20 - 30% giá trị ô tô, thậm chí vay mượn người thân để đủ tiền nhận xe. Điều này tiềm ẩn rủi ro khi họ gần như không còn nguồn tiền ứng phó với những tình huống bất ngờ như mất việc, bệnh tật hoặc phát sinh chi phí lớn. Theo nguyên tắc quản lý tài chính cá nhân, người mua nên duy trì khoản dự phòng tương đương 3 - 6 tháng chi phí thiết yếu và nghĩa vụ trả nợ, tùy hoàn cảnh. Nếu việc mua ô tô khiến khoản tích lũy gần như cạn kiệt, trì hoãn kế hoạch mua xe có thể là lựa chọn hợp lý hơn.

Ngoài ra, những người phải vay tỷ lệ quá cao so với khả năng tài chính cũng cần cân nhắc. Vay 70 - 80% giá trị xe không hẳn thiếu hợp lý nếu người mua có thu nhập tốt, ổn định. Tuy nhiên, nếu phải kéo dài khoản vay lên đến 7 - 8 năm mới đủ khả năng thanh toán hàng tháng, đây có thể là dấu hiệu cho thấy chiếc xe vượt quá năng lực tài chính thực tế. Thời hạn vay càng dài, số tiền gốc phải trả mỗi tháng càng thấp, nhưng tổng chi phí lãi vay thường tăng nếu các điều kiện khác không đổi. Trong khi đó, ô tô có xu hướng mất giá theo thời gian, khiến người mua vẫn phải trả nợ nhiều năm dù giá trị xe đã giảm đáng kể.

Cuối cùng là những người mua ô tô theo cảm tính, chưa xác định rõ nhu cầu sử dụng. Các chương trình giảm giá hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng hoặc hỗ trợ lãi suất hấp dẫn có thể thúc đẩy quyết định mua xe. Tuy nhiên, nếu chủ yếu di chuyển quãng ngắn, ít sử dụng ô tô hoặc có nhiều phương tiện thay thế thuận tiện, việc sở hữu xe bằng khoản vay dài hạn chưa chắc mang lại hiệu quả kinh tế.

Ngay cả khi xe ít lăn bánh, chủ xe vẫn phải trả góp, bảo hiểm và nhiều chi phí cố định khác. Vì vậy, người mua cần cân nhắc tần suất sử dụng thực tế thay vì chỉ chú ý đến mức giá ưu đãi.

Cần tính toán gì trước khi quyết định vay mua ô tô?

Theo các chuyên gia trong ngành ô tô, để tránh áp lực tài chính, người mua nên tính cụ thể số tiền phải chi trả hằng tháng thay vì chỉ quan tâm đến khoản thanh toán ban đầu. Chẳng hạn, với ô tô giá 600 triệu đồng, nếu trả trước 30%, người mua cần chuẩn bị 180 triệu đồng và vay 420 triệu đồng trong 5 năm. Giả sử lãi suất cố định 10%/năm, áp dụng cách trả gốc đều và tính lãi theo dư nợ giảm dần, số tiền thanh toán tháng đầu khoảng 10,5 triệu đồng, giảm còn 7,06 triệu đồng vào tháng cuối. Tổng tiền lãi trong 5 năm khoảng 106,75 triệu đồng.

Đây chỉ là phép tính minh họa, chưa bao gồm các chi phí phát sinh. Thực tế, nhiều khoản vay chỉ áp dụng lãi suất ưu đãi trong thời gian đầu, sau đó chuyển sang lãi suất thả nổi. Khi lãi suất thay đổi, nghĩa vụ trả nợ cũng có thể tăng lên. Ngoài tiền trả góp, người mua còn phải tính đến lệ phí đăng ký, bảo hiểm, nhiên liệu hoặc tiền sạc, gửi xe, cầu đường, bảo dưỡng và sửa chữa. Tùy điều kiện sử dụng, những khoản này có thể tiêu tốn thêm vài triệu đồng mỗi tháng.

Do đó, trước khi ký hợp đồng, người mua cần tìm hiểu kỹ thời hạn ưu đãi, cách tính lãi sau ưu đãi, lịch thanh toán và phí trả nợ trước hạn. Đồng thời, nên dự trù khả năng trả nợ khi thu nhập giảm hoặc lãi suất tăng, thay vì chỉ tính toán theo điều kiện thuận lợi nhất.