Muốn cắt, nhưng không có thẩm quyền
Theo Báo cáo số 272/BC-TTPVHCC của Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố Hà Nội (HPASC) gửi Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Trương Việt Dũng, đến ngày 20/10, Hà Nội quản lý 1.964 thủ tục hành chính. Trong đó, 1.447 thủ tục liên quan trực tiếp đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy có tới 753 thủ tục (chiếm khoảng 52,04%) không phát sinh một hồ sơ nào trong kỳ thống kê. Cộng thêm 316 thủ tục chỉ phát sinh từ một đến ba hồ sơ, khoảng 73,88% danh mục có rất ít người chạm đến.
Thực tế, mục tiêu phấn đấu cắt giảm ngay 50% số thủ tục liên quan trực tiếp đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh, không dễ thực hiện. Bởi, mới có bảy trên 16 cơ quan, đơn vị ở Hà Nội gửi kết quả rà soát. Hiện tại, số thủ tục được đề xuất cắt giảm, bãi bỏ là 50, tương đương khoảng 3,46%, thấp hơn chỉ tiêu gần 15 lần. Trong đó, 22 thủ tục đã được các bộ chuyên ngành bãi bỏ từ trước, nên danh mục thật sự còn 28 thủ tục.
Quan trọng, có tới 1.874 thủ tục hành chính do Trung ương quy định được thiết kế ở các cấp bộ, ngành. Chỉ 84 thủ tục là đặc thù của Hà Nội. Thành phố có thể tổ chức thực hiện việc tái cấu trúc, nhưng không thể tự xóa một thủ tục khỏi văn bản quy phạm pháp luật.
Hơn thế, thủ tục hành chính ít hoặc không phát sinh hồ sơ vốn liên quan những sự kiện hiếm gặp, một số đối tượng đặc thù hoặc yêu cầu quản lý vẫn còn hiệu lực. Thí dụ, Sở Văn hóa và Thể thao xác định 15 thủ tục không phát sinh hồ sơ, như các việc đăng cai giải thi đấu vô địch tỉnh, cấp giấy chứng nhận kinh doanh môn thể thao mạo hiểm, hay tổ chức biểu diễn nghệ thuật hợp tác quốc tế. Các quy trình này bắt buộc phải duy trì để sẵn sàng giải quyết ngay khi địa phương có nhu cầu.
Ngoài những thủ tục hành chính chưa thể cắt giảm, Thành phố Hà Nội đã chủ động tái cấu trúc phần còn lại. Từ đầu năm 2026, HPASC đã ban hành 111 quyết định phê duyệt phương án tái cấu trúc cho 1.366 thủ tục. Cộng với 243 thủ tục có phương án còn hiệu lực từ năm 2025, lũy kế đạt 1.609 trên 1.721 thủ tục. Để chạm mốc 95% trước ngày 31/12, Thủ đô cần tái cấu trúc thêm 26 thủ tục nữa.
Song, báo cáo cũng ghi rõ đây là kết quả phê duyệt phương án, không đồng nhất với kết quả cấu hình và vận hành thực tế trên các hệ thống. Từ đây, các đơn vị chuyên môn phải cụ thể hóa phương án thành quy trình điện tử và biểu mẫu. Các nhóm quản trị phải cấu hình, kiểm thử. Cơ quan giải quyết phải áp dụng thống nhất, rồi mới đo được số giấy tờ và thời gian giảm.
Trong khi, nhiều thủ tục lại đang chạy trên hệ thống tập trung của các bộ, ngành, nơi Hà Nội không thể tự quyết định cấu hình hay quyền khai thác dữ liệu. Ngược lại, có tới 134 thủ tục chưa có trên hệ thống của bộ, ngành, phải chạy trên hệ thống của Thành phố. Hệ thống này vốn được vận hành bằng giải pháp tạm thời từ ngày 1/7/2025, sau khi hợp đồng cũ được thanh lý trước hạn vì không còn phù hợp mô hình hai cấp.
Dừng giải pháp đang chạy trước khi có phương án thay thế dẫn tới nguy cơ gián đoạn tiếp nhận, ký số và trả kết quả. Tiếp tục thuê theo phạm vi cũ thì không phù hợp kiến trúc mới. Trong lúc chờ đợi, cán bộ phải thao tác trên nhiều nền tảng, có quy trình chưa cấu hình hoàn chỉnh, gây lỗi và treo hồ sơ.
Thách thức từ bộ máy nhân sự
Quan trọng, HPASC được giao 498 biên chế công chức và 63 biên chế viên chức, nhưng hiện mới có 412 công chức và 15 viên chức, tức chưa đầy một phần tư số viên chức được giao. Cơ cấu lãnh đạo được bố trí ba phó giám đốc, hiện chỉ có một, trong khi mạng lưới phục vụ trải trên 126 xã, phường.
Vướng mắc về bộ máy lớn nhất nằm ở 360 lao động hợp đồng, chiếm khoảng một nửa lực lượng trực tiếp hướng dẫn người dân tại các Điểm hỗ trợ dịch vụ công số. Họ được ký hợp đồng theo Nghị quyết số 26/2024/NQ-HĐND, căn cứ Luật Thủ đô năm 2024. Luật này đã hết hiệu lực từ ngày 1/7/2026, và nghị quyết trên không nằm trong danh mục tiếp tục có hiệu lực. Các hợp đồng còn hạn vẫn được thực hiện, nhưng cơ chế sử dụng lực lượng này sau khi hết hạn từ đầu năm 2027 chưa được làm rõ. Ngày 8/10, Ban Thường vụ Thành ủy thống nhất duy trì mô hình một cấp đến khi hoàn thành số hóa toàn trình, nhưng tiêu chí và thời điểm "hoàn thành" vẫn cần được xác định.
Để tháo gỡ, ông Phạm Văn Phúc - Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố Hà Nội, kiến nghị xử lý đồng thời cả ba điểm nghẽn. Về thủ tục, Sở Tư pháp được đề xuất chủ trì thẩm định từng thủ tục, tách nhóm Thành phố tự quyết với nhóm phải kiến nghị Trung ương, và không cắt giảm cơ học. Về quy trình, thước đo được đề nghị chuyển từ số quyết định phê duyệt sang số thủ tục đã vận hành quy trình mới và số hồ sơ thật sự được giảm giấy tờ, thời gian. Về hệ thống, Trung tâm đề nghị giữ giải pháp đang chạy trong thời gian chuyển tiếp, đồng thời thu hẹp phạm vi thuê mới vào những phần mà hệ thống của bộ, ngành chưa đáp ứng. Về đội ngũ nhân sự, Sở Nội vụ được đề xuất chủ trì làm rõ cơ chế cho 360 lao động hợp đồng trước khi hợp đồng hết hạn. Song song với đó, HPASC sẽ xây dựng đề án kiện toàn Trung tâm và xác định tiêu chí “hoàn thành số hóa toàn trình”.
Chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính
Anh Thư