Hình ảnh chụp hôm 27/10 từ đài quan sát Aegibong tại thành phố Gimpo, tỉnh Gyeonggi của Hàn Quốc, cho thấy ít nhất 3 tổ hợp pháo tự hành được Triều Tiên triển khai gần bờ biển ở huyện Kaepung thuộc tỉnh Hwanghae. Ít nhất hai khẩu đang ở trong trạng thái chĩa nòng về phía Hàn Quốc.
Không có quân nhân nào ở cạnh các khẩu pháo. Một số người đang đào bới và vận chuyển vật liệu dọc theo hàng rào biên giới ở gần đó, tiếp tục hoạt động xây dựng công sự triển khai từ năm 2024.
Đài quan sát Aegibong nằm trên vùng đất cao và cách lãnh thổ Triều Tiên khoảng 1,5 km, nên có thể quan sát hoạt động của lực lượng Triều Tiên ở biên giới bằng ống nhòm và máy ảnh dân sự.
Những khí tài này không phải mới xuất hiện vào ngày 27/10. Ít nhất một khẩu pháo hiện diện ở khu vực trong hình ảnh do truyền thông Hàn Quốc chụp hôm 23/10. Trong ảnh ngày 25/10, một số binh sĩ Triều Tiên cầm cờ đỏ đứng xung quanh một tổ hợp pháo, dường như đang huấn luyện.
Một nhân chứng nói với Reuters rằng tính đến ngày 26/10, có 3 khẩu pháo đang chĩa nòng về hướng nam, nhắm thẳng vào lãnh thổ Hàn Quốc.
Giới chuyên gia Hàn Quốc nhận định đây có thể là pháo tự hành M-1981 cỡ nòng 122 mm. Đây là mẫu pháo đời cũ, biên chế cho quân đội Triều Tiên từ cuối những năm 1970.
"Chúng có tầm bắn tối đa 24 km, đủ sức vươn tới các khu vực như thành phố Gimpo, song uy lực kém hơn đáng kể so với các mẫu pháo đời mới được Triều Tiên ra mắt gần đây", Yang Uk, chuyên gia quân sự tại Viện Nghiên cứu Chính sách Asan ở Seoul, cho hay.
Joost Oliemans, chuyên gia quân sự về Triều Tiên, trong khi đó lại nhận định rằng đây là pháo tự hành chống tăng cỡ nòng 100 mm thuộc họ Tokchon ra mắt năm 1972.
Các bức ảnh chụp từ đảo Ganghwa, cách lãnh thổ Triều Tiên khoảng 1,5 km, hôm 27/10 cũng cho thấy một hệ thống khác được Oliemans xác định là phiên bản do Bình Nhưỡng phát triển dựa trên pháo nòng dài D-74 cỡ nòng 122 mm.
Shin Seung-ki, nhà nghiên cứu tại Viện Phân tích Quốc phòng Hàn Quốc, cho rằng đây là pháo tự hành cỡ nòng 152 mm, thêm rằng "khả năng cao" là hệ thống này đã bố trí tại đó từ trước, chứ không phải mới triển khai.
Tổ hợp nghi là pháo 152 mm Triều Tiên trong ảnh chụp từ đảo Ganghwa hôm 27/10. Ảnh: NK News
"Theo chúng tôi hiểu thì Triều Tiên đã công khai đặt pháo đời cũ dọc theo các khu vực ven biển. Triều Tiên đã đề cập các hệ thống vũ khí mới trong những tuyên bố gần đây, nhưng chúng tôi tin rằng những khẩu pháo đó không thể được coi là khí tài mới", đại úy Jang Do-young, phát ngôn viên Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc (JCS), cho biết hôm 27/10.
Giới chức Triều Tiên chưa đưa ra bình luận.
Bà Kim Yo-jong, em gái của lãnh đạo Kim Jong-un, tuần trước tuyên bố rằng Triều Tiên sẽ triển khai "các vũ khí chiến thuật mới" dọc theo biên giới liên Triều và tái khởi động chương trình phát thanh tuyên truyền, nhằm đáp trả những vụ Hàn Quốc phát loa cảnh báo và bắn cảnh cáo.
Quân đội Hàn Quốc từng nhiều lần phát cảnh báo về hoạt động xây dựng dọc biên giới của Triều Tiên, cho rằng hoạt động này đã mở rộng ra xa về phía nam, vượt qua đường phân giới quân sự (MDL) phân tách hai miền.
Trong những tháng gần đây, quân đội Triều Tiên cũng xây dựng hàng rào và tuyến đường chiến thuật nhằm tăng cường phòng thủ ở biên giới. Hoạt động này dường như bắt đầu sau khi ông Kim Jong-un coi quan hệ song phương là "hai quốc gia thù địch".
Các binh sĩ Triều Tiên cầm cờ đỏ đứng cạnh pháo tự hành ở huyện Kaepung hôm 25/10. Ảnh: Yonhap
Căng thẳng giữa hai nước này gần đây còn gia tăng vì vụ nổ mìn ở biên giới. Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cuối tháng trước cáo buộc Triều Tiên cài mìn trong quá trình củng cố biên giới, dẫn tới hai vụ nổ tại Khu Phi quân sự (DMZ) vào hôm 21/9 làm 3 binh sĩ Hàn Quốc bị thương, trong đó một người bị mất bàn chân.
Triều Tiên hôm 25/10 gửi thư lên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, tố cáo Hàn Quốc "dàn dựng vụ nổ mìn" nhằm đổ lỗi.
Shin Jong-woo, tổng thư ký Diễn đàn An ninh và Quốc phòng Hàn Quốc, cho rằng Triều Tiên triển khai pháo tự hành ngay sát hàng rào biên giới là "điều khá bất thường". Ông cũng nhận định động thái có liên quan đến tuyên bố của bà Kim Yo-jong về triển khai "vũ khí chiến thuật mới" và "đơn vị hỏa lực mới", dù quân đội Hàn Quốc nhận định đó là các khẩu pháo đời cũ.
Các khẩu đội pháo binh thường lợi dụng địa hình, như sườn núi hoặc khu vực khuất tầm nhìn, để tránh bị đối phương phát hiện. Theo chuyên gia Yang, các khẩu pháo được bố trí công khai cho thấy mục đích chính của chúng là "để người khác chú ý".
New York Times cho rằng đưa các pháo ra khỏi vị trí ẩn nấp ở dọc biên giới, cũng như chĩa nòng về lãnh thổ Hàn Quốc, là hành động "phô diễn sức mạnh" mà Triều Tiên thường thực hiện trong những giai đoạn căng thẳng leo thang.
Ông Kim Jong-un thị sát pháo tự hành 155 mm tầm bắn hơn 60 km hồi tháng 5. Ảnh: KCNA
Sử dụng vũ khí đời cũ như M-1981, thay vì các dòng pháo tự hành và pháo phản lực mới nhất trong biên chế, cũng là dấu hiệu thể hiện đây là hành động chủ yếu nhằm phát thông điệp răn đe, không mang nhiều ý nghĩa tác chiến.
Triều Tiên đang sở hữu pháo tự hành cỡ nòng 155 mm có tầm bắn hơn 60 km, tức là đủ sức bắn đến thủ đô Seoul của Hàn Quốc khi bố trí ở DMZ, cùng pháo phản lực phóng loạt cỡ nòng 600 mm có khả năng mang đầu đạn hạt nhân và đủ sức đánh trúng mục tiêu ở khoảng cách hơn 360 km.
Tính năng kỹ chiến thuật cho phép chúng triển khai ở những trận địa ở xa tiền tuyến, hạn chế nguy cơ bị trinh sát Mỹ - Hàn phát hiện và hứng đòn hủy diệt trong trường hợp xung đột bùng phát.
Lim Eul-chul, giáo sư tại Đại học Kyungnam ở Seoul, nhận định động thái của Triều Tiên nhằm cảnh báo Hàn Quốc thận trọng, ngăn chặn nguy cơ xảy ra đụng độ ngoài ý muốn.
"Bằng cách cố tình phô diễn những khẩu pháo đời cũ gần giới tuyến, Triều Tiên đang phát tín hiệu bằng hành động rằng họ sẵn sàng thực thi chính sách biên giới bằng sức mạnh quân sự, thay vì chỉ thông qua đối thoại và đàm phán", ông nêu quan điểm.
Phạm Giang (Theo Korea Times, Reuters, Yonhap)