Những tài xế sợ đi cao tốc

Nguồn ảnh: VnExpress

Tài xế mới đi cao tốc dễ lúng túng khi xe phía sau tiến gần, từ tăng tốc, chuyển làn vội đến mất tập trung vì áp lực nhường đường.

Dương Hiếu (TP HCM) mới mua ôtô chưa lâu. Từ ngày có xe, anh chủ yếu chạy trong phố, đi làm trên những cung đường quen thuộc. Số lần chạy cao tốc của Hiếu chỉ đếm trên một bàn tay, trong đó có vài chuyến TP HCM - Vũng Tàu.

Sắp tới, Hiếu dự định lái xe về miền Tây. Quãng đường dài hơn khiến anh bắt đầu hồi hộp, nhất là khi nghe nhiều người nói những tuyến cao tốc hai làn, không có làn dừng khẩn cấp đòi hỏi tài xế tập trung hơn do ít không gian xử lý. Một trong những điều khiến Hiếu lo nhất là lúc đang chạy bình thường nhưng nhìn vào gương và thấy một chiếc xe tiến nhanh từ phía sau.

"Lúc đó tôi không biết nên giữ tốc độ hay tăng lên, có cần nhường không, rồi chuyển làn lúc nào cho an toàn", anh nói.

Bích Ngọc (Hà Nội), đã lái xe nhiều năm nay, nhưng mỗi lần đi cao tốc chỉ lại cảm thấy khó chịu vì luôn bị những chiếc xe khách phía sau dí sát đuôi, dù đã đi ở làn phải, tốc độ trong ngưỡng cho phép. Ngọc luôn có một nỗi lo lắng khi lái xe lên cao tốc là chẳng may tài xế những chiếc xe bám đuôi không thể phanh kịp, hoặc những tài xế lái ẩu đè đầu xe chị để chuyển làn.

Xe di chuyển trên cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận vào chạng vạng tối. Ảnh: Hồ Tân — Xe di chuyển trên cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận, với 2 làn xe mỗi chiều, vào chạng vạng tối. Ảnh: Hồ Tân

Với tài xế mới lẫn lâu năm, nỗi sợ khi đi cao tốc không chỉ đến từ tốc độ. Việc phải duy trì khoảng cách, xử lý xe phía trước và phía sau, chuyển làn hay gặp tình huống bất ngờ đều có thể tạo áp lực, căng thẳng trong những lần đầu làm quen với nhịp xe nhanh trên cao tốc.

Áp lực từ xe xung quanh

Trên cao tốc, các phương tiện thường di chuyển nhanh và khoảng thời gian để xử lý một tình huống cũng ngắn hơn. Với tài xế mới, cảm giác phải kiểm soát cùng lúc tốc độ, khoảng cách và vị trí xe dễ khiến chuyến đi trở nên căng thẳng.

Một nghiên cứu đăng trên Applied Ergonomics năm 2019 thử nghiệm với 27 người lái, gồm 16 người có kinh nghiệm và 11 người ít kinh nghiệm, trong môi trường mô phỏng. Nhóm nghiên cứu tạo hai mức áp lực bằng các tình huống cạnh tranh, người đánh giá, camera ghi hình và tiếng ồn giao thông.

Nghiên cứu cho thấy khi mức lo âu của tài xế tăng, cả hai nhóm kiểm soát tốc độ kém hơn và xảy ra nhiều va chạm hơn. Nhóm ít kinh nghiệm cũng tăng số lần nhìn vào các xe xung quanh, trong khi nhóm có kinh nghiệm tăng số lần nhìn vào đồng hồ tốc độ.

Kết quả cho thấy khi chịu áp lực, tài xế ít kinh nghiệm có thể dành nhiều sự chú ý hơn cho những yếu tố họ cảm nhận là mối đe dọa. Với người mới đi cao tốc, đó có thể là một chiếc xe phía sau đang tiến gần hoặc chiếc xe phía trước vừa giảm tốc.

Kinh nghiệm cho tài xế ít đi cao tốc

Khi thấy xe phía sau tiến gần, tài xế không nên vội tăng tốc hoặc chuyển làn chỉ vì cảm thấy bị thúc. Nếu đang ở làn phải, nên giữ tốc độ ổn định. Nếu ở làn trái nhưng không vượt, tài xế nên quan sát phía sau và chuyển về làn phải khi có khoảng trống an toàn. Trường hợp xe đang chạy song song với phương tiện ở làn bên cạnh, tài xế có thể điều chỉnh tốc độ từ từ để tạo khoảng trống cho xe phía sau vượt, tránh tăng hoặc giảm tốc đột ngột.

Giữ khoảng cách rộng với xe phía trước cũng giúp người mới bớt căng thẳng. Khi xe phía trước phanh hoặc dòng phương tiện giảm tốc, khoảng cách đủ lớn cho phép tài xế có thêm thời gian phản ứng thay vì phải phanh gấp. Tài xế cũng nên quan sát xa hơn, không chỉ tập trung vào chiếc xe ngay trước mặt, để sớm nhận biết những thay đổi của dòng xe.

Việc chuyển làn chỉ nên thực hiện khi tài xế đã chắc chắn về khoảng trống phía trước, phía sau và bên cạnh. Nếu chưa tìm được khoảng trống phù hợp, tài xế không cần cố chuyển làn chỉ vì một chiếc xe đang tiến đến phía sau. Tương tự, khi gặp xe tải hoặc xe khách chạy song song, giữ xe ổn định, quan sát xung quanh và tránh phản ứng đột ngột sẽ giúp tài xế kiểm soát tình huống tốt hơn.

3 quy định sẽ thay đổi cách tài xế Việt lái xe trên cao tốc. Đồ hoạ: Hồ Tân (AI hỗ trợ) — 3 quy định sẽ thay đổi cách tài xế Việt lái xe trên cao tốc. Đồ hoạ: *Hồ Tân* (AI hỗ trợ)

Một nguyên tắc khác cũng đáng lưu ý là không nhìn xe phía sau quá lâu. Sau khi kiểm tra gương để biết vị trí và tốc độ tương đối của phương tiện phía sau, tài xế cần đưa sự chú ý trở lại phần đường phía trước. Việc liên tục nhìn gương vì lo chiếc xe phía sau đang tiến gần có thể khiến người lái bỏ qua những nguy hiểm bất ngờ.

Để tự tin hơn, tài xế mới có thể bắt đầu bằng những chuyến đi ngắn, chọn thời điểm giao thông vừa phải và làm quen dần với tốc độ cao. Trước mỗi chuyến đi dài, kiểm tra lốp, nhiên liệu và các cảnh báo trên xe cũng giúp giảm bớt tâm lý lo lắng. Khi đã quen với nhịp giao thông, những tình huống như xe vượt phía sau, xe phía trước giảm tốc hay chuyển làn sẽ dần trở thành thao tác bình thường thay vì những tình huống khiến người lái cuống lên.

Hồ Tân

Dương Hiếu, ở TP HCM, mới mua ôtô chưa lâu nên phần lớn thời gian chỉ lái trong phố, trên những cung đường quen thuộc hằng ngày. Số lần anh chạy cao tốc mới đếm trên một bàn tay, trong đó có vài chuyến từ TP HCM đi Vũng Tàu. Khi dự định lái xe về miền Tây trên quãng đường dài hơn, Hiếu bắt đầu hồi hộp vì nghe nói cao tốc hai làn, không có làn dừng khẩn cấp đòi hỏi sự tập trung cao hơn. Điều khiến Hiếu lo nhất là tình huống đang chạy bình thường nhưng bất ngờ nhìn vào gương, thấy một chiếc xe phía sau tiến đến rất nhanh. Anh phân vân không biết nên giữ nguyên tốc độ, tăng tốc, nhường đường hay chuyển làn vào thời điểm nào để bảo đảm an toàn. Nỗi băn khoăn ấy khá phổ biến với người mới đi cao tốc, nơi các phương tiện di chuyển nhanh và thời gian xử lý tình huống thường ngắn hơn. Bích Ngọc ở Hà Nội đã lái xe nhiều năm, nhưng mỗi lần lên cao tốc vẫn cảm thấy khó chịu khi những xe khách phía sau bám sát đuôi. Dù đi đúng làn phải và giữ tốc độ trong ngưỡng cho phép, chị vẫn lo tài xế phía sau không phanh kịp hoặc bất ngờ đè đầu xe để chuyển làn. Hình ảnh xe cộ chạy trên cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận, tuyến có hai làn mỗi chiều, càng cho thấy áp lực rõ rệt khi dòng xe bước vào lúc chạng vạng tối. Với cả tài xế mới lẫn người đã lái lâu năm, nỗi sợ trên cao tốc không chỉ bắt nguồn từ tốc độ, mà còn đến từ nhiều nhiệm vụ cùng lúc. Người lái phải duy trì khoảng cách, theo dõi xe trước và sau, chuyển làn đúng lúc, đồng thời sẵn sàng ứng phó với những thay đổi bất ngờ. Khi nhịp giao thông nhanh hơn đường phố thông thường, cảm giác phải kiểm soát mọi thứ cùng lúc dễ khiến chuyến đi trở nên căng thẳng. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Applied Ergonomics năm 2019 đã thử nghiệm với 27 người lái, gồm 16 người có kinh nghiệm và 11 người ít kinh nghiệm. Nhóm nghiên cứu tạo ra hai mức áp lực trong môi trường mô phỏng bằng tình huống cạnh tranh, người đánh giá, camera ghi hình cùng tiếng ồn giao thông. Kết quả cho thấy khi lo âu tăng, cả hai nhóm đều kiểm soát tốc độ kém hơn và xảy ra nhiều va chạm hơn trong quá trình thử nghiệm. Nghiên cứu cũng ghi nhận nhóm ít kinh nghiệm nhìn vào các xe xung quanh nhiều hơn, trong khi nhóm giàu kinh nghiệm tăng số lần quan sát đồng hồ tốc độ. Điều đó cho thấy dưới áp lực, người mới có thể dồn quá nhiều sự chú ý vào những yếu tố mà họ cảm nhận là mối đe dọa. Trên thực tế, mối đe dọa ấy có thể là xe phía sau đang tiến gần hoặc chiếc xe trước mặt vừa giảm tốc, khiến người lái dễ phản ứng vội vàng. Khi xe phía sau tiến đến, tài xế không nên lập tức tăng tốc hoặc chuyển làn chỉ vì cảm thấy mình đang bị thúc ép. Nếu đang ở làn phải, người lái nên giữ tốc độ ổn định; nếu ở làn trái nhưng không vượt, cần quan sát phía sau rồi chuyển về làn phải khi có khoảng trống an toàn. Trường hợp đang chạy song song với xe ở làn bên cạnh, việc điều chỉnh tốc độ từ từ để tạo khoảng trống cho xe sau vượt sẽ an toàn hơn tăng hoặc giảm tốc đột ngột. Giữ khoảng cách đủ rộng với xe phía trước giúp người mới có thêm thời gian phản ứng khi dòng phương tiện giảm tốc hoặc xe trước phanh. Tài xế nên quan sát xa hơn, không chỉ nhìn chiếc xe ngay trước mặt, đồng thời chỉ chuyển làn khi đã chắc chắn về khoảng trống phía trước, phía sau và bên cạnh. Sau khi kiểm tra gương để biết vị trí, tốc độ tương đối của xe phía sau, người lái cần đưa sự chú ý trở lại phần đường phía trước, tránh nhìn gương quá lâu hoặc phản ứng đột ngột.