Những tình tiết giúp cựu Bộ trưởng Kim Tiến được giảm 3 năm tù

Chiều 7/10, Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại Hà Nội đưa ra phán quyết đối với cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cùng 9 bị cáo trong vụ án xảy ra tại hai dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2 (Ninh Bình).

Trong phiên xét xử phúc thẩm, cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến có đơn xin xử vắng mặt do đang điều trị nội trú tại một bệnh viện ở TPHCM. 

Đồng thời, bị cáo Nguyễn Doãn Tú (cựu Phó Vụ trưởng Vụ trang thiết bị công trình y tế, Bộ Y tế) cũng có đơn xin xử vắng mặt vì sức khỏe yếu.

Hình phạt tương xứng tính chất, vai trò phạm tội

HĐXX phúc thẩm đánh giá hành vi của các bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm trật tự quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước, gây thất thoát, lãng phí số tiền đặc biệt lớn và ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan Nhà nước.

Trong vụ án, các bị cáo thực hiện những hành vi phạm tội khác nhau, có vai trò, vị trí và mức độ tham gia khác nhau. Vì vậy, hình phạt đối với từng người cần tương xứng với tính chất, vai trò và hậu quả do hành vi phạm tội gây ra.

Đối với bà Nguyễn Thị Kim Tiến, HĐXX xác định với vai trò người đứng đầu Bộ Y tế, bị cáo có trách nhiệm chỉ đạo, điều hành chung mọi mặt của ngành, trong đó có công tác kế hoạch, tài chính và xây dựng cơ sở hạ tầng.

Liên quan hai dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2, Bộ Y tế có nhiệm vụ chỉ đạo việc thẩm định, phê duyệt, tổ chức triển khai dự án theo thẩm quyền; đồng thời chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và cơ quan liên quan kiểm tra, giám sát, đánh giá tiến độ thực hiện.

Quá trình thực hiện nhiệm vụ, bà Nguyễn Thị Kim Tiến được xác định có nhiều sai phạm liên quan đến việc phê duyệt dự án, phương án thiết kế kiến trúc và lựa chọn nhà thầu.

Một số cá nhân thuộc Bộ Y tế và các đơn vị liên quan cũng có sai phạm trong quá trình phê duyệt đấu thầu quốc tế, thiết kế bản vẽ thi công và triển khai các phần việc liên quan.

Các sai phạm được HĐXX đề cập gồm: Không chứng minh được sự cần thiết phải thuê tư vấn nước ngoài; thực hiện chỉ định thầu không đúng quy định; không tổ chức lập, thẩm định đầy đủ chi phí thuê tư vấn nước ngoài; không thực hiện đầy đủ việc xác định, phê duyệt gói thầu và có sai phạm liên quan phương án thiết kế kiến trúc.

Mặc dù công trình chưa đủ điều kiện thi công, chủ đầu tư và nhà thầu vẫn cho khởi công trước một số hạng mục, dẫn đến những bất cập trong công tác quản lý chất lượng công trình.

HĐXX đánh giá những sai phạm trên kéo theo nhiều vi phạm khác, khiến hai dự án đình trệ trong thời gian dài, gây thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước với số tiền đặc biệt lớn.

Các bị cáo đã nộp khắc phục gần 150 tỷ đồng

Trong những ngày đầu của phiên phúc thẩm, một nội dung được HĐXX đặc biệt xem xét là việc các bị cáo tiếp tục khắc phục hậu quả.

Bên cạnh đó, HĐXX cũng nhận được nhiều tài liệu mới liên quan đến nhân thân, thành tích công tác và các đơn đề nghị giảm nhẹ hình phạt cho các bị cáo.

Đáng chú ý, Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đều có văn bản đề nghị HĐXX xem xét giảm nhẹ hình phạt cho các bị cáo.

HĐXX ghi nhận thực tế hai cơ sở bệnh viện đã được đưa vào khai thác, sử dụng, trực tiếp phục vụ công tác khám, chữa bệnh cho người dân và tiếp tục phát huy giá trị đầu tư.

Đây được coi là một diễn biến khách quan mới phát sinh tại giai đoạn xét xử phúc thẩm để HĐXX cân nhắc khi lượng hình.

Trước đó, vào ngày 26/9, đại diện Viện kiểm sát công bố quan điểm giải quyết kháng cáo cũng ghi nhận việc các bị cáo lần đầu phạm tội, thành khẩn khai báo, nhiều người có thành tích trong công tác, được tặng thưởng nhiều danh hiệu, bằng khen.

Một số bị cáo tuổi cao, sức khỏe yếu. Riêng bà Nguyễn Thị Kim Tiến đã tích cực khắc phục hậu quả, đồng thời xuất trình thêm nhiều tài liệu và đơn đề nghị giảm nhẹ.

Đến chiều 30/9, khi HĐXX dự kiến tuyên án, một số luật sư đề nghị tòa quay trở lại phần xét hỏi để các bị cáo có thêm thời gian trao đổi với gia đình và tiếp tục nộp tiền khắc phục hậu quả. HĐXX chấp nhận đề nghị này thay vì tuyên án.

Luật sư của bà Nguyễn Thị Kim Tiến thông báo, dù bị cáo đã hoàn thành phần nghĩa vụ khắc phục hậu quả theo bản án sơ thẩm, gia đình vẫn mong muốn nộp thêm 1,1 tỷ đồng để góp phần khắc phục hậu quả chung của vụ án.

Đến phiên tòa chiều 1/10, HĐXX thông báo nhiều bị cáo đã tiếp tục nộp thêm tiền khắc phục hậu quả. Trong đó, bà Nguyễn Thị Kim Tiến nộp thêm 1,1 tỷ đồng. Một số bị cáo khác cũng nộp bổ sung từ vài chục đến vài trăm triệu đồng.

Việc các bị cáo tiếp tục khắc phục hậu quả khiến đại diện Viện kiểm sát thay đổi quan điểm về hình phạt. Thay vì chỉ đề nghị giảm 6-12 tháng cho bà Tiến như trước, Viện kiểm sát đề nghị giảm từ 18 đến 24 tháng tù.

Với một số bị cáo khác, cơ quan công tố cũng đề nghị giảm sâu hơn và chuyển hình phạt tù giam sang án treo.

Luật sư của bà Nguyễn Thị Kim Tiến tiếp tục đề nghị HĐXX giảm hình phạt xuống dưới 3 năm tù và cho bị cáo hưởng án treo. Phía bào chữa viện dẫn việc cựu Bộ trưởng đã hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ khắc phục hậu quả, sau đó tiếp tục nộp thêm tiền để khắc phục hậu quả chung.

Luật sư cũng đề nghị HĐXX xem xét bối cảnh triển khai hai dự án trọng điểm trong thời gian ngắn, áp lực tiến độ lớn; một phần thời gian triển khai dự án chịu ảnh hưởng của dịch Covid-19.

Trong quá trình tranh luận, HĐXX cho rằng khi đánh giá việc khắc phục hậu quả không nên chỉ nhìn vào con số, mà cần ghi nhận nỗ lực của các bị cáo và gia đình trong việc huy động tiền cũng như ý thức chấp hành pháp luật.

Những căn cứ để xem xét giảm nhẹ cho các bị cáo

Tại phần tuyên án chiều 7/10, HĐXX một lần nữa khẳng định hành vi phạm tội của các bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng.

Tuy nhiên, HĐXX cũng dành nhiều thời gian để phân tích các tình tiết giảm nhẹ cho các bị cáo.

HĐXX nhận định các bị cáo trong vụ án đều từng là cán bộ thuộc các cơ quan của Bộ Y tế, Bộ Xây dựng và các đơn vị liên quan, có nhiều thành tích, đóng góp trong quá trình công tác. Nhiều người được tặng thưởng các danh hiệu cao quý.

Riêng bị cáo Nguyễn Thị Kim Tiến được HĐXX ghi nhận có nhiều đóng góp cho sự phát triển chung của ngành y tế. Tòa cũng xem xét bối cảnh các bị cáo phải triển khai hai dự án trọng điểm trong thời gian ngắn, chịu nhiều áp lực về tiến độ.

Một số bị cáo có hạn chế nhất định về chuyên môn trong lĩnh vực xây dựng. Quá trình triển khai dự án còn chịu ảnh hưởng lớn của dịch Covid-19.

Trong thời gian xảy ra dịch, hai bệnh viện từng được trưng dụng phục vụ công tác phòng, chống dịch, góp phần giảm tải cho các cơ sở y tế khác. Đến nay, hai dự án đã được đưa vào hoạt động, phục vụ công tác khám, chữa bệnh và tiếp tục phát huy giá trị.

HĐXX cũng ghi nhận các bị cáo đã khắc phục hậu quả với tổng số tiền hơn 148 tỷ đồng, thể hiện thái độ ăn năn, hối cải.

Trong đó, bị cáo Nguyễn Thị Kim Tiến, Nguyễn Doãn Tú cùng một số người khác đã khắc phục toàn bộ hậu quả vụ án mà họ phải nộp theo quyết định của bản án sơ thẩm.

HĐXX đánh giá, việc các bị cáo bị đưa ra xét xử tại phiên tòa hình sự và phải chấp hành hình phạt tù đã là hình phạt nghiêm khắc.

Trên cơ sở tính chất, mức độ hành vi phạm tội, nhân thân, quá trình khắc phục hậu quả cùng những tình tiết giảm nhẹ mới xuất hiện tại cấp phúc thẩm, HĐXX xét thấy có căn cứ giảm một phần hình phạt cho các bị cáo.

Từ đó, HĐXX sửa một phần bản án sơ thẩm, tuyên bị cáo Nguyễn Thị Kim Tiến 3 năm tù, giảm một nửa so với mức án 6 năm tù trước đó.

Đối với các bị cáo còn lại đều được HĐXX phúc thẩm giảm án. Trong đó có 4 bị cáo được HĐXX chuyển từ án tù sang án treo.

Hồ sơ vụ án xác định, trong quá trình thực hiện hai dự án, bị cáo Nguyễn Thị Kim Tiến cùng một số cá nhân tại Bộ Y tế, Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm và các đơn vị liên quan có sai phạm trong việc lựa chọn tư vấn nước ngoài, chỉ định thầu và phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu.

Những sai phạm này khiến hai dự án đình trệ, kéo dài, không đạt mục tiêu đề ra, gây thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước hơn 803 tỷ đồng.

Bản án sơ thẩm xác định bị cáo Tiến không trực tiếp gây ra thiệt hại, song các quyết định phê duyệt của cựu bộ trưởng là tiền đề để cấp dưới thực hiện những bước tiếp theo, dẫn đến sai phạm.

Quá trình thực hiện dự án, bị cáo Tiến được xác định đã nhận tổng cộng 7,5 tỷ đồng do cấp dưới đưa. Bị cáo Tiến khai những người đưa tiền không cho biết nguồn gốc số tiền này.

Sau khi bị tòa sơ thẩm tuyên phạt 6 năm tù, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến kháng cáo, đề nghị tòa cấp phúc thẩm xem xét các tình tiết giảm nhẹ để giảm hình phạt và cho hưởng án treo.

Bị cáo Tiến đồng thời đề nghị xem xét lại phần trách nhiệm dân sự, giảm nghĩa vụ bồi thường hơn 108 tỷ đồng theo phán quyết của bản án sơ thẩm.