Cảnh giác dấu hiệu nạp lượng thức ăn lớn trong thời gian ngắn
Chiều 12/10, ThS.BS Phạm Thị Nguyệt Nga, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ về trường hợp nữ sinh bị mắc chứng ăn vô độ tâm thần, hạ kali máu.
ThS Nga cho biết, bệnh nhân có tiền sử thể chất bình thường, nhà có 2 chị em gái, nhưng cha mẹ bận rộn, đặc biệt người bố thường sử dụng bia rượu và hay so sánh bệnh nhân với chị gái.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Bác sĩ cho biết, bệnh nhân mắc chứng ăn vô độ tâm thần thường có cơn ăn nhiều không thể kiểm soát, trong thời gian ngắn nạp lượng thức ăn rất lớn (Ảnh: Thế Anh).
Khi lên đại học, bệnh nhân thường bị bạn bè trêu chọc, chê bai ngoại hình. Từ đó, cô chú ý nhiều hơn đến vóc dáng, thường nhịn ăn, uống trà và cà phê để giảm cân. Bệnh nhân cũng thường xuyên căng thẳng với bố, từng tự rạch tay để giải tỏa cảm xúc.
Sau đó, cô xuất hiện 8-10 cơn ăn uống mất kiểm soát mỗi tuần, kèm các hành vi bù trừ như tự gây nôn, sử dụng thuốc nhuận tràng, thuốc lợi tiểu và tập thể dục quá mức để ngăn tăng cân.
“Gần như mỗi ngày, bệnh nhân đều có cơn thèm ăn. Mẹ phát hiện con gái ăn một lượng lớn thức ăn mà không thể kiểm soát, sau đó tự móc họng gây nôn và tập thể dục liên tục để tránh tăng cân nên đưa đi khám tại Viện Sức khỏe Tâm thần”, ThS Nga cho biết.
BS Ngô Tuấn Khiêm, Viện Sức khỏe Tâm thần, cho biết ăn vô độ tâm thần (Bulimia nervosa) là rối loạn ăn uống nghiêm trọng, đặc trưng bởi các đợt ăn một lượng lớn thức ăn mất kiểm soát, sau đó là những hành vi bù trừ không phù hợp như tự gây nôn, lạm dụng thuốc nhuận tràng, nhịn ăn hoặc tập thể dục quá mức nhằm ngăn tăng cân.
Bệnh thường khởi phát ở tuổi vị thành niên hoặc đầu tuổi trưởng thành, phổ biến ở nữ giới hơn nam giới. Những người chịu áp lực về ngoại hình, từng ăn kiêng khắc nghiệt hoặc là vận động viên cũng có nguy cơ mắc bệnh.
BS Khiêm cho biết thêm về trường hợp một nam sinh viên năm cuối quê Nam Định mà ông trực tiếp điều trị. Người bệnh có các biểu hiện rối loạn ăn uống hơn một năm nhưng gia đình không hay biết. Bạn bè nhận thấy mỗi lần đi ăn, nam sinh viên thường ăn lượng thức ăn gấp khoảng 3 lần người bình thường.
Có lần, nam sinh viên ăn liền 2 suất cơm bình dân gần trường, về nhà còn ăn thêm một gói mì tôm. Ban đầu, gia đình nghĩ con ăn khỏe nên không nghi ngờ bất thường.
Chỉ đến khi nam thanh niên ngất sau khi nôn, bạn cùng phòng báo cho gia đình, người thân mới biết anh thường xuyên tự móc họng gây nôn. Khi đi khám, bệnh nhân được phát hiện rối loạn điện giải, hạ kali máu cùng các biểu hiện ăn uống mất kiểm soát nên được giới thiệu đến chuyên khoa tâm thần.
Sau hơn một tháng điều trị ngoại trú, tình trạng bệnh nhân cải thiện khoảng 50-60%, các cơn ăn uống mất kiểm soát giảm dần.
3 dấu hiệu nhận diện
Theo BS Khiêm, hành vi của người bệnh ăn vô độ tâm thần gồm: Ăn một lượng thức ăn lớn hoặc khác thường trong một khoảng thời gian ngắn; cảm giác không thể dừng hoặc kiểm soát việc ăn; lặp lại hành vi bù trừ không phù hợp như móc họng nôn hoặc tập thể dục thái quá.
Ngoài ra, bệnh nhân bị ám ảnh quá mức bởi cân nặng hoặc hình dáng cơ thể; lạm dụng thuốc nhuận tràng, thuốc lợi tiểu, thụt tháo hoặc thuốc khác hoặc có hành vi nhịn ăn kéo dài, hạn chế ăn quá mức sau cơn ăn. Những bệnh nhân này cũng thường tập luyện quá mức nhằm tiêu hao bớt calo nạp vào.
"Vòng xoắn hạn chế ăn - căng thẳng - ăn vô độ - bù trừ (nôn, nhịn ăn, uống thuốc, tập luyện quá mức) - tội lỗi (xấu hổ - quay lại hạn chế ăn) khiến bệnh nhân không thể thoát khỏi tình trạng ăn vô độ.
Lúc này, việc can thiệp cần tập trung vào ăn đều đặn, giảm hành vi bù trừ và thay đổi niềm tin về cân nặng, hình dáng", BS Khiêm nói.
Vì sao cần nhận biết sớm?
Theo BS Khiêm, bệnh thường kín đáo, nhưng hậu quả có thể xuất hiện trước khi người bệnh cảm nhận được bất thường.
Người bệnh có thể bị rối loạn điện giải, hạ kali gây yếu cơ, ngất, và loạn nhịp nguy hiểm, thậm chí có thể dẫn tới tử vong.
Bệnh nhân cũng dễ gặp tình trạng tổn thương răng, thực quản, tuyến nước bọt, thận và đường tiêu hóa có thể tích lũy theo thời gian.
Nguy hiểm hơn, người bệnh có nguy cơ xuất hiện trầm cảm, lo âu, thậm chí có hành vi cực đoan.
PGS Tuấn khuyến cáo, cha mẹ nên quan sát, gần gũi trẻ để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường (Ảnh: Thế Anh).
PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, cảnh báo việc phát hiện muộn bệnh ăn vô độ tâm thần rất nguy hiểm, người bệnh thậm chí tử vong vì rối loạn điện giải.
Trong khi đó, khi được phát hiện sớm, việc điều trị thường mang lại kết quả khả quan.
Vì vậy, chuyên gia khuyến cáo cha mẹ cần gần gũi, quan sát và kịp thời nhận biết những thay đổi bất thường ở trẻ.
Các dấu hiệu đáng lưu ý gồm: thường xuyên vào nhà vệ sinh ngay sau bữa ăn hoặc cố che giấu việc nôn; thức ăn biến mất bất thường, ăn vụng hoặc tích trữ thực phẩm; ăn kiêng khắt khe xen kẽ những giai đoạn ăn mất kiểm soát; tập luyện quá mức, lo âu khi bỏ buổi tập; sử dụng thuốc nhuận tràng hoặc thuốc lợi tiểu; né tránh ăn cùng người khác, thu mình hoặc thay đổi tâm trạng quanh bữa ăn.
Khi nhận thấy những dấu hiệu này, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm tại chuyên khoa tâm thần để được đánh giá và tư vấn phù hợp.