Năm 2009, khi 31 tuổi, Tiến sĩ Sonika Gupta tham gia phỏng vấn tuyển dụng vị trí trợ lý giáo sư ngành Kinh tế nông nghiệp tại Đại học Làm vườn và Lâm nghiệp Dr YS Parmar, bang Himachal Pradesh, Ấn Độ. Bà đã có bằng tiến sĩ và đạt điểm đánh giá cao hơn người cuối cùng được tuyển, nhưng vẫn bị từ chối bổ nhiệm.
Mười bảy năm sau, ngày 8/10, Tòa án Cấp cao bang Himachal Pradesh yêu cầu nhà trường bổ nhiệm Gupta vào một vị trí còn trống, đồng thời bảo đảm các quyền lợi liên quan, gồm thâm niên công tác và tiền lương, tính từ năm 2010.
Phán quyết mang lại cho Tiến sĩ Gupta, hiện 48 tuổi, sự nhẹ nhõm sau nhiều năm theo đuổi công lý. Tuy nhiên, bà cho rằng không gì có thể bù đắp những tổn thương tinh thần và cơ hội nghề nghiệp đã mất.
“Những tổn thương tinh thần tôi phải chịu đựng và những cơ hội đã bỏ lỡ không thể bù đắp được”, Gupta nói với The Indian Express.
Vị trí này được thông báo tuyển dụng từ năm 2008. Khi tham gia phỏng vấn năm 2009, bà đã kết hôn và con gái cả mới 18 tháng tuổi. “Trong 17 năm qua, đồng nghiệp và bạn học của tôi đã tiến xa trong sự nghiệp, nhiều người trở thành giáo sư hoặc ra nước ngoài sinh sống. Quãng thời gian ấy không thể lấy lại”, bà chia sẻ.
Bà Gupta quê ở Ghumarwin, huyện Bilaspur, bang Himachal Pradesh. Bà nhận bằng tiến sĩ Kinh tế nông nghiệp tại Đại học Nông nghiệp Himachal Pradesh Chaudhary Sarwan Kumar ở Palampur năm 2007.
Đạt điểm cao hơn nhưng vẫn trượt tuyển dụng
Nhà trường thông báo tuyển dụng năm 2008 và đưa 3 ứng viên vào vòng phỏng vấn năm 2009.
Theo Gupta, tiêu chuẩn tuyển dụng yêu cầu ứng viên có bằng tiến sĩ Kinh tế nông nghiệp, nhưng cho phép hạ điều kiện xuống trình độ thạc sĩ. Bà cho biết mình là ứng viên duy nhất có bằng tiến sĩ và đạt tổng điểm cao nhất, song vẫn không được tuyển.
Hồ sơ đánh giá của trường cho thấy Tiến sĩ Gupta đạt 65,77 điểm, cao hơn mức 49,38 điểm của ứng viên được lựa chọn. Người này hiện là phó giáo sư kiêm trưởng bộ môn.
Sau 17 năm, cuộc sống của Tiến sĩ Gupta đã có nhiều thay đổi. Bà hiện là mẹ của ba người con. Con gái cả Vadika Thakur, khi vụ việc bắt đầu mới là một đứa trẻ chập chững biết đi, nay đang học ngành Nghiên cứu quản lý tại một cơ sở đào tạo công lập ở bang Punjab. Con gái thứ hai, Ridhima Thakur, học lớp 11, còn con trai Varun Dev Thakur học lớp 3.
Hiện Gupta làm việc theo hợp đồng thuê ngoài cho một dự án liên quan đến nông nghiệp. Bà cho biết việc không được bổ nhiệm đã ảnh hưởng đáng kể đến cả sự nghiệp lẫn cuộc sống gia đình. Vị trí này khi đó có mức lương khởi điểm 8.000 rupee, thu nhập hằng tháng vào khoảng 25.000 rupee.
Gupta cho biết chồng bà, ông Parmod Thakur, luôn sát cánh trong suốt quá trình theo đuổi vụ kiện.
Ông Thakur làm quản lý trang trại, đồng thời phụ trách công việc của cán bộ chuyên trách hỗ trợ phó hiệu trưởng tại Đại học Nông nghiệp Himachal Pradesh CSK ở Palampur. Theo ông, gia đình bắt đầu khởi kiện từ năm 2009, chỉ vài ngày sau khi kết quả tuyển dụng được công bố.
Năm 2012, Tòa án Cấp cao hủy kiến nghị của hội đồng tuyển chọn và yêu cầu nhà trường xem xét lại quyết định bổ nhiệm. Tuy nhiên, hội đồng ban đầu không thay đổi quan điểm. Năm 2015, vụ việc được chuyển đến Tòa án Hành chính bang. Sau khi cơ quan này bị giải thể năm 2019, gia đình Gupta tiếp tục đưa vụ việc trở lại Tòa án Cấp cao.
Hội đồng rà soát xác định sai sót trong tuyển dụng
Theo yêu cầu của Tòa án Cấp cao, ngày 9/9, nhà trường thành lập hội đồng gồm 5 thành viên do hiệu trưởng đứng đầu để rà soát quy trình tuyển dụng. Hội đồng nộp báo cáo ngày 18/9.
Báo cáo kết luận Gupta đã không được xem xét bổ nhiệm đúng quy định vào vị trí tuyển dụng thông thường, đồng thời kiến nghị bổ nhiệm bà vào vị trí còn trống, với hiệu lực từ năm 2010.
Hội đồng cũng chỉ ra rằng các tiêu chí tuyển chọn chưa được xác định rõ từ trước và không được áp dụng thống nhất với tất cả ứng viên. Báo cáo đề xuất mở cuộc điều tra độc lập cấp cao về quy trình tuyển dụng, bao gồm hoạt động của hội đồng tuyển chọn, việc phân bổ chỉ tiêu theo diện bảo lưu và việc xác định các vị trí, chuyên ngành tuyển dụng.
Ngày 8/10, thẩm phán Jiya Lal Bhardwaj chấp thuận đơn kiện của Tiến sĩ Gupta, yêu cầu nhà trường bổ nhiệm bà vào vị trí còn trống, tính từ năm 2010, đồng thời bảo đảm các quyền lợi liên quan về thâm niên và tiền lương.