Ô tô chết máy giữa đường thông thường đã gây không ít phiền toái, nhưng nếu sự cố xảy ra đúng lúc phương tiện đang băng qua đường sắt, tình huống có thể trở nên nguy hiểm hơn nhiều.
Thực tế, trong các trường hợp này, đa số tài xế sẽ phản xạ theo bản năng và tiếp tục ngồi trong xe, cố gắng thử khởi động động cơ nhiều lần hoặc gọi cứu hộ. Mặc dù vậy, cần lưu ý rằng nếu ô tô vẫn nằm trong phạm vi đường ngang, việc mất thêm thời gian cho những thao tác này có thể khiến người trên xe rơi vào tình thế bị động nếu tàu bất ngờ xuất hiện.
Pháp luật hiện hành vì vậy có quy định riêng đối với trường hợp phương tiện bị hư hỏng tại nơi đường bộ giao nhau cùng mức với đường sắt.
Xe chết máy trên đường ray phải xử lý thế nào?
Khoản 3, điều 24 luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định, khi phương tiện bị hư hỏng, tai nạn hoặc hàng hóa rơi, đổ trên đường ngang, cầu chung đường sắt mà không thể di chuyển ngay khỏi phạm vi an toàn đường sắt, người điều khiển phương tiện và người có mặt phải ngay lập tức báo hiệu để dừng tàu, thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn.
Quy định chi tiết hơn hiện nằm tại Thông tư 34/2025/TT-BXD của Bộ Xây dựng, có hiệu lực từ ngày 1.1.2026. Văn bản này đồng thời thay thế Thông tư 29/2023/TT-BGTVT trước đây về đường ngang. Cụ thể, theo quy định mới, nếu phương tiện bị hư hỏng và không thể di chuyển ngay khỏi phạm vi giữa hai vạch dừng tại đường ngang, người điều khiển phải tìm biện pháp nhanh chóng đưa người, phương tiện và hàng hóa ra khỏi khu vực này.
Ô tô chết máy trên đường ray, tài xế phải nhanh chóng đưa người ra khỏi vùng nguy hiểm và báo hiệu dừng tàu
ẢNH: CẮT TỪ CLIP
Đáng chú ý, nếu điểm gần nhất của xe hoặc hàng hóa cách mép ngoài của ray ngoài cùng dưới 1,75 mét, người điều khiển phải tìm biện pháp báo hiệu cho tàu dừng trước chướng ngại; đồng thời bằng mọi cách nhanh chóng đưa xe, hàng hóa ra cách mép ngoài ray ngoài cùng ít nhất 1,75 mét.
Như vậy, khi phát hiện ô tô không thể tiếp tục rời đường ray bằng cách thông thường, tài xế không nên mất thời gian ngồi trong xe liên tục đề máy. Ưu tiên lúc này là đưa người trên xe ra khỏi khu vực nguy hiểm, lập tức tổ chức cảnh báo cho tàu nếu phương tiện vẫn nằm trong phạm vi có nguy cơ va chạm; đồng thời huy động người xung quanh đẩy, kéo hoặc tìm cách đưa xe khỏi ray.
Thông tư 34/2025/TT-BXD còn hướng dẫn rất cụ thể cách báo hiệu dừng tàu trong tình huống khẩn cấp. Nếu thấy tàu đang tới gần, ban ngày người điều khiển có thể dùng cờ đỏ hoặc vải đỏ hướng về phía đoàn tàu. Nếu không có, có thể nắm hai tay hoặc cầm vật bất kỳ quay vòng tròn hướng về phía tàu. Ban đêm sử dụng đèn đỏ; nếu không có đèn đỏ có thể dùng ánh đèn màu khác, trừ màu lục, hoặc ánh lửa quay vòng tròn.
Trường hợp chưa biết chắc tàu có đang tới hay không và có đủ hai người hỗ trợ, mỗi người phải đi về một phía đường sắt, đến vị trí cách đường ngang từ 500 - 800 mét để sẵn sàng phát tín hiệu dừng tàu. Nếu đường ngang gần ga, có thể cử người tới ga báo sau khi đã bố trí phòng vệ theo quy định.
Quy định thậm chí dự liệu trường hợp tài xế chỉ có một mình. Khi đó phải dùng hai cọc bằng gỗ hoặc tre, có buộc áo hoặc mảnh vải vào ban ngày, đèn hoặc mồi lửa vào ban đêm, đặt cách đường ngang ít nhất 500 mét để làm tín hiệu phòng vệ. Song song với việc cảnh báo, người điều khiển vẫn phải tích cực tìm cách đưa phương tiện khỏi đường sắt.
Trong thực tế, nếu tàu đã xuất hiện ở khoảng cách gần, an toàn tính mạng phải được đặt lên hàng đầu. Người trên xe cần nhanh chóng rời phương tiện và khu vực ray; không nên đứng cạnh ô tô hoặc cố cứu tài sản tới phút cuối.
Không thực hiện biện pháp an toàn có thể bị phạt đến 3 triệu đồng
Trường hợp xe chết máy trên đường ray là sự cố ngoài ý muốn, khác với việc tài xế chủ động dừng hoặc đỗ xe tại đường ngang. Tuy nhiên, sau khi sự cố xảy ra, người điều khiển vẫn có trách nhiệm thực hiện ngay các biện pháp bảo đảm an toàn theo quy định.
Điểm c, khoản 4, điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định người điều khiển ô tô không thực hiện biện pháp bảo đảm an toàn theo quy định khi xe bị hư hỏng ngay tại nơi đường bộ giao nhau cùng mức với đường sắt bị phạt 2 - 3 triệu đồng. Ngoài ra, người vi phạm còn bị trừ 2 điểm Giấy phép lái xe.
Không thực hiện biện pháp bảo đảm an toàn khi xe hỏng trên đường ngang, tài xế có thể bị phạt đến 3 triệu đồng
ẢNH: AI
Như vậy, điều pháp luật yêu cầu không phải tài xế phải bằng mọi giá sửa được xe ngay tại chỗ, mà phải chủ động xử lý nguy cơ mất an toàn do chiếc xe đang nằm trên đường sắt. Trong tình huống thực tế, nếu ô tô chết máy và vẫn nằm trong phạm vi nguy hiểm, người lái cần nhanh chóng đưa người ra khỏi khu vực đường ray, tổ chức báo hiệu cho tàu dừng và đồng thời huy động người hỗ trợ đẩy, kéo hoặc tìm biện pháp đưa xe ra khỏi đường sắt. Nếu tàu đã xuất hiện ở khoảng cách gần, an toàn tính mạng phải được đặt lên hàng đầu; tài xế và người hỗ trợ không nên tiếp tục đứng cạnh phương tiện để cố cứu tài sản.
Theo Thông tư 34/2025/TT-BXD, khi xe hoặc hàng hóa đã được đưa ra cách mép ngoài ray ngoài cùng ít nhất 1,75 mét và đường sắt không còn chướng ngại, nguy cơ trực tiếp đối với đoàn tàu mới được xem là đã cơ bản được loại bỏ. Lúc này, tài xế mới nên tập trung kiểm tra nguyên nhân hư hỏng, gọi cứu hộ hoặc xử lý phương tiện tiếp theo.
Có thể nhớ ngắn gọn trình tự xử lý: đưa người ra khỏi vùng nguy hiểm, báo hiệu dừng tàu, đưa xe khỏi ray, sau đó mới gọi cứu hộ hoặc sửa xe.