Ô tô có thể âm thầm chia sẻ dữ liệu cá nhân của chủ xe

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Northeastern (Mỹ), phối hợp với tạp chí Consumer Reports, đã kiểm tra 21 ô tô thuộc 19 thương hiệu cùng 30 ứng dụng trên điện thoại thông minh đi kèm.

Kết quả cho thấy dữ liệu từ ô tô và ứng dụng có thể được truyền tới nhiều công ty quảng cáo, phân tích dữ liệu và công nghệ bên ngoài.

Nicole Zagson, nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành an ninh mạng tại Đại học Northeastern và là đồng tác giả nghiên cứu, nhận xét rằng dù người tiêu dùng có biết hay không, các công ty công nghệ lớn vẫn hiện diện trong hệ thống kết nối của những chiếc ô tô hiện nay.

Nhiều ô tô gửi dữ liệu người dùng tới bên thứ ba

Nhóm nghiên cứu tiến hành thử nghiệm tại Trung tâm Kiểm định ô tô của Consumer Reports ở Connecticut (Mỹ) trong khoảng thời gian từ tháng 10/2024 đến tháng 8/2025. Họ theo dõi lưu lượng dữ liệu của từng chiếc ô tô khi xe đứng yên, sử dụng các tính năng có sẵn và chạy thử ở tốc độ khoảng 8-72km/h.

Kết quả là 19 trong số 21 chiếc xe được thử nghiệm đã kết nối với ít nhất một bên thứ ba thông qua Wi-Fi. Nhóm nghiên cứu cũng đưa 11 ô tô điện vào một khu vực chặn tín hiệu di động, từ đó kiểm tra cách xe xử lý dữ liệu khi kết nối mạng di động bị ngắt.

Những mẫu xe được xác định gửi dữ liệu tới nhiều công ty quảng cáo và phân tích nhất gồm Cadillac Lyriq, Chevrolet Blazer, Lucid Air, Tesla Model 3 và Tesla Cybertruck.

Danh sách này có cả những thương hiệu ô tô lâu đời và các hãng xe điện mới, cho thấy hoạt động thu thập và chia sẻ dữ liệu không chỉ gắn với một nhóm nhà sản xuất cụ thể. 

Dữ liệu đo lường hoạt động của xe (telemetry) là luồng thông tin mà ô tô gửi đi về các hệ thống của chính nó và môi trường xung quanh. Loại dữ liệu này khác với thông tin được ứng dụng trên điện thoại thông minh liên kết với xe thu thập. Việc các hãng xe thu thập dữ liệu người lái thực tế đã diễn ra trong nhiều năm, từ trước khi nghiên cứu này trực tiếp đo lường hoạt động đó.

Ô tô hiện đại có thể tạo ra lượng lớn dữ liệu thông qua các hệ thống kết nối Wi-Fi, mạng di động, GPS, camera, micro và nhiều cảm biến khác. Một phần trong số đó phục vụ các tính năng như định vị, kết nối, hỗ trợ người lái hoặc điều khiển xe từ xa. Tuy nhiên, dữ liệu có thể tiếp tục được truyền tới các hệ thống bên ngoài sau khi rời khỏi chiếc xe.

Ứng dụng ô tô có thể gửi cả số VIN và vị trí

Kết quả đáng chú ý hơn xuất hiện ở phần ứng dụng. Các nhà nghiên cứu thử nghiệm 30 ứng dụng di động đi kèm xe và phát hiện 28 ứng dụng trong số này gửi dữ liệu tới ít nhất một công ty quảng cáo hoặc phân tích dữ liệu bên ngoài, theo kết quả được công bố.

Khoảng 1/4 số ứng dụng được thử nghiệm truyền thông tin có thể nhận dạng cá nhân, chẳng hạn tên chủ xe, số nhận dạng phương tiện (VIN) và vị trí chính xác. Đây là nhóm dữ liệu khác với những thông tin kỹ thuật đã được ẩn danh. Khi số VIN được gắn với tên và địa chỉ, dữ liệu có thể xác định một người cụ thể và theo dõi hành trình hằng ngày của họ.

Bốn ứng dụng của General Motors (GM), gồm myCadillac, myChevrolet, myBuick và myGMC, được phát hiện ghép số VIN với địa chỉ email hoặc dữ liệu vị trí. Hoạt động thu thập dữ liệu viễn thông của Ford cũng từng gây chú ý trong một vụ việc khác, sau khi hãng bắt đầu chia sẻ dữ liệu lái xe với các công ty bảo hiểm. Điều này cho thấy dữ liệu từ ứng dụng và dữ liệu phục vụ bảo hiểm có thể có sự liên quan.

Bà Sarah Elizabeth Gillespie, đồng tác giả nghiên cứu, cho rằng kết quả thử nghiệm cho thấy hiện tại người dùng gần như không có cách nào tránh khỏi hoạt động này.

Các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng phần lớn tài xế không đọc kỹ các điều khoản mà họ chấp nhận khi thiết lập ứng dụng trên xe. Việc chia sẻ dữ liệu diễn ra với sự đồng ý về mặt kỹ thuật, nhưng người dùng có thể không nhận thức đầy đủ về điều đó.

Các công ty công nghệ lớn nhận dữ liệu?

Danh sách các công ty nhận dữ liệu có nhiều tên tuổi lớn trong lĩnh vực quảng cáo trực tuyến và công nghệ. Amazon, Google, Meta, Microsoft, Pinterest, Snap và Yahoo đều nằm trong nhóm những bên nhận dữ liệu người lái được ghi nhận trong quá trình thử nghiệm từ các mẫu xe và ứng dụng nói trên tại Mỹ.

Một số nhà sản xuất ô tô nói với các nhà nghiên cứu rằng hợp đồng của họ cấm bên thứ ba bán lại hoặc tự ý sử dụng dữ liệu nhận được cho mục đích khác. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cho biết những giới hạn này rất khó kiểm chứng từ bên ngoài và họ tìm thấy rất ít bằng chứng cho thấy các quy định đó được thực thi.

Không phải mọi tính năng kết nối trên ô tô hiện đại đều làm dấy lên những lo ngại tương tự. Nhiều cảm biến trên xe đơn thuần phục vụ các chức năng an toàn và hỗ trợ người lái. Vấn đề riêng cần được đặt ra là dữ liệu cá nhân sẽ đi đâu sau khi rời khỏi chiếc xe.

Đại học Northeastern và tạp chí Consumer Reports nhấn mạnh rằng nghiên cứu chỉ phản ánh kết quả từ 21 mẫu xe và 30 ứng dụng được kiểm tra, do đó không thể đại diện cho toàn bộ thị trường ô tô.