Khi trời mưa, mặt đường ướt làm giảm độ bám của lốp, khiến xe dễ mất ổn định nếu người lái phanh hoặc đổi hướng đột ngột. Để hạn chế trượt ngã, người lái cần giảm tốc từ sớm, giữ xe ổn định, tăng lực phanh từ từ và hạn chế phanh khi đang nghiêng xe. Tuy nhiên, mỗi loại xe có đặc tính vận hành khác nhau, từ cách truyền lực, khả năng hãm động cơ đến phân bổ trọng lượng, nên người lái cần có những lưu ý riêng khi phanh trên đường ướt.
Xe số, xe tay côn
Xe số và xe tay côn có thể tận dụng phanh động cơ khi giảm tốc bằng cách nhả ga và về số thấp hơn. Cách này giúp xe giảm tốc mà không phải dồn toàn bộ lực hãm vào hệ thống phanh. Tuy nhiên, một số người có thói quen "âm côn" khi phanh, tức bóp côn hoặc đè cần số khi giảm tốc. Khi đó, động cơ không còn truyền lực hãm xuống bánh sau, xe tiếp tục trôi theo quán tính và phụ thuộc nhiều hơn vào hệ thống phanh.
Vì vậy, khi trời mưa, người lái nên nhả ga từ sớm, giữ số phù hợp và có thể về số thấp hơn từng bước để tận dụng phanh động cơ. Đồng thời, kết hợp phanh trước và phanh sau, tăng lực phanh dần thay vì bóp mạnh đột ngột. Nếu cần giảm tốc nhiều, không nên về số quá thấp khi xe còn chạy nhanh vì có thể khiến bánh sau chịu lực hãm lớn, gây ra hiện tượng "vẫy đuôi", tức bánh sau bị trượt mất kiểm soát.
Xe máy bị trượt ngã trên đường Phan Trung, TP Biên Hòa, chiều 8/5. Ảnh: Phước Tuấn
Trước khi vào cua, nên hoàn thành phần lớn quá trình giảm tốc khi xe còn thẳng, sau đó mới nghiêng xe. Tránh vừa nghiêng xe vừa phanh mạnh trên mặt đường ướt.
Xe tay ga
Xe tay ga không có cần số để người lái chủ động lựa chọn cấp số, nhưng vẫn có tác dụng hãm động cơ khi người lái nhả ga, Vì vậy, khi trời mưa, người lái nên nhả ga từ sớm để xe giảm tốc tự nhiên, sau đó kết hợp hai phanh khi cần giảm tốc thêm.
Một đặc điểm khác là nhiều mẫu xe tay ga phổ thông sử dụng bánh đường kính nhỏ. So với bánh lớn, bánh nhỏ dễ bị chao đảo khi đi qua ổ gà, rãnh nước hoặc gờ đường, đặc biệt khi mặt đường ướt. Vì vậy, người lái nên giảm tốc trước khi đi qua những khu vực này, tránh phanh hoặc đánh lái đột ngột khi bánh đã đi vào chướng ngại vật.
Nhiều mẫu xe tay ga hiện nay, đặc biệt ở nhóm trung cấp và cao cấp, được trang bị ABS. Hệ thống này giúp hạn chế bánh bị khóa khi phanh mạnh, nên người lái có thể sử dụng lực phanh lớn hơn khi cần dừng khẩn cấp. Tuy nhiên, ABS không thể loại bỏ nguy cơ mất ổn định khi phanh lúc xe đang nghiêng. Vì vậy, dù xe có ABS, vẫn nên giảm tốc trước khi vào cua và tránh phanh gấp khi đang nghiêng.
Xe máy điện
Xe máy điện có đặc tính phân bổ trọng lượng khác xe máy xăng. Nhiều mẫu phổ thông sử dụng động cơ in-hub đặt trực tiếp trong bánh sau, khiến phần đuôi xe nặng hơn. Khi phanh hoặc đổi hướng đột ngột trên đường ướt, bánh sau có thể mất ổn định, thậm chí khiến đuôi xe văng sang bên.
Xe máy ngã liên hoàn trên cầu vượt
Trời mưa đường trơn, nhiều xe máy phanh gấp ngã hàng loạt ra đường, hôm 30/1 tại cầu vượt Mai Dịch, Hà Nội. Video: Lâm Tô
Vì vậy, khi trời mưa, người lái nên giảm tốc từ sớm, giữ xe thẳng và tăng lực phanh từ từ. Khi cần phanh gấp, tránh đồng thời đánh lái hoặc chuyển hướng đột ngột. Trước khi vào cua, cần giảm tốc khi xe còn thẳng rồi mới nghiêng xe.
Một đặc điểm khác của xe máy điện là không phải mẫu nào cũng có phanh tái tạo để ghìm xe khi nhả ga. Đặc biệt ở các mẫu phổ thông, khi người lái nhả ga, xe có thể tiếp tục trôi theo quán tính khá rõ thay vì tự giảm tốc nhiều. Vì vậy, trong trời mưa, người lái không nên chỉ nhả ga để giảm tốc mà cần chủ động sử dụng phanh từ sớm, nhất là khi chuẩn bị dừng hoặc vào cua.
Hải Đăng